Μ. Δανέζης για το 'σωματίδιο του Θεού' και η νέα πραγματικότητα 'άνευ θανάτου'

"Οταν λέμε ότι κάποιος γεννιέται ή πεθαίνει, εννοούμε επιστημονικά ότι χάνεται ή εμφανίζεται η δυνατότητα να τον αντιλαμβάνονται οι αισθήσεις μας".

Πριν λίγες μέρες μια είδηση έκανε το γύρο του κόσμου, κάνοντας λόγο για τη μεγαλύτερη επιστημονική ανακάλυψη των τελευταίων ετών: οι ερευνητές στο Cern εντόπισαν επιτέλους το πολυδιαφημιζόμενο Σωματίδιο του Θεού ή Μποζόνιο του Χιγκς, όπως είναι η επίσημη ονομασία του. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, πρόκειται για το πρωταρχικό στοιχείο ύλης που θα μας αποκαλύψει ό,τι δεν γνωρίζουμε για τη φύση της πραγματικότητας και το σύμπαν, από την πρώτη στιγμή της δημιουργίας του εως τώρα. Μια ανακάλυψη που αναμένεται να φέρει τα πάνω- κάτω στην εικόνα που έχουμε για τον κόσμο...

Καθώς λοιπόν τα διθυραμβικά σχόλια για τη σπουδαία αυτή ανακάλυψη έδιναν και έπαιρναν, αποφασίσαμε να ζητήσουμε την άποψη ενός ειδικού, παλιού γνώριμου του ΑΒΑΤΟΝ, του επίκουρου καθηγητή αστροφυσικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, Μάνου Δανέζη.

Στη συζήτηση που ακολουθεί, ο Δρ. Δανέζης μας λέει ότι το μοντέλο της ύλης που ξέραμε έχει πλέον ριζικά αλλάξει και μας αποκαλύπτει τι στην πραγματικότητα είναι η υλική υπόσταση του ανθρώπου. Στο πλαίσιο αυτής της «νέας πραγματικότητας» ακόμα και ο θάνατος θα μπορούσε να ξεπεραστεί!

Χρήστος Ελμάζης, Καθηγητά Δανέζη ξέρω ότι παρακολουθείτε με μεγάλο ενδιαφέρον τα τεκταινόμενα στο CERN. Πως σχολιάζεται τις τελευταίες εκκωφαντικές εξελίξεις;

Να ξεκινήσω λέγοντας ότι σέβομαι απεριόριστα όλους τους επιστήμονες που αγωνίζονται να βρουν κάτι καινούργιο, που υπόσχεται να αλλάξει τη ζωή μας. Αυτό όμως που με βρίσκει αντίθετο είναι όλο αυτό το μάρκετινγκ που αρχίζει να απλώνεται γύρω από την επιστήμη. Επιχειρείται ένας εξευτελισμός της δηλαδή, με όρους αγοράς. Η έρευνα για την ανεύρεση του Μποζονίου Χίγκς είναι η μόνη έρευνα που δοξάστηκε και πλασαρίστηκε ως μεγάλο γεγονός, προτού καν αυτό ανακαλυφθεί. Μιλάμε για κάτι καθαρά αντιεπιστημονικό. Χρειάζονται πολλές επαναλήψεις ενός πειράματος, επαληθεύσεις και αξιολόγηση των δεδομένων από την υπόλοιπη επιστημονική κοινότητα για να δημοσιευτεί κάτι επίσημα. Πρέπει να έχει προηγηθεί μια «βάσανος επιστημονική» πριν αρχίσουμε τις ανακοινώσεις. Δεν στήνουμε γιορτές και πανηγύρια για κάτι το οποίο υποτίθεται ότι ΘΑ βρούμε.

Μα όλα τα ΜΜΕ παρουσίασαν ως γεγονός την ανακάλυψη του σωματιδίου...

Προσέξτε, δεν είπε κανένας ότι το βρήκαν. Είπαν ότι έχουμε μια ένδειξη ότι ίσως κάτι υπάρχει. Ο ίδιος ο διευθυντής του CERN προέτρεψε τους συναδέλφους του να έχουν υπομονή, να επιδείξουν σωφροσύνη και να είναι συγκρατημένοι στις προσδοκίες τους. Ερωτηθείς δε από δημοσιογράφους για το πώς νοιώθει για τον επικείμενο εντοπισμό του Μποζονίου, απάντησε ότι η Φυσική δεν έχει να κάνει με συναισθήματα αλλά με τη λογική. Εκτός όμως από αυτοσυγκράτηση, υπάρχουν πολλοί σοβαροί άνθρωποι που αντιμετωπίζουν με σκεπτικισμό το ζήτημα και αμφισβητούν το κατά πόσο το υποατομικό σωματίδιο είναι το «άγιο δισκοπότηρο» των επιστημών.

Εκφραστής αυτής της άποψης είναι και ο δημοσιογράφος της εφημερίδας Guardian, Andrew Brown ο οποίος σε άρθρο του λέει κατά λέξη: «Η ονομασία του Μποζονίου σε σωματίδιο του Θεού ήτανε μια ευφυέστατη κίνηση μάρκετινγκ γιατί αμέσως όλοι κατέγραψαν την ύπαρξή του στην μνήμη τους, χωρίς ουσιαστικά να πλουτίσουν την γνώση τους γύρω από αυτό. Σε διαφορετική περίπτωση, οι επιστήμονες δε θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν τις επιχορηγήσεις που όπως φαίνεται κέρδισαν». Όπως καταλαβαίνετε, παίζονται διάφορα παιχνίδια εδώ. Πάντως όταν το βρουν και το δημοσιεύσουν επίσημα, θα μπορεί και η υπόλοιπη επιστημονική κοινότητα να εκφέρει άποψη.

Συνέντευξη του Νίκου Λυγερού περι ΑΟΖ και Ελλάδας 17/3/12

Συνέντευξη του Νίκου Λυγερού στην εκπομπή 'Casus Belli' της Δ.Αλεξάκη στις 17-03-12, περί της Ελληνικής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) συναρτήση της οικονομικής κατάστασης της Ελλάδας. 

Ελληνική Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) - Η μόνη οικονομική λύση που προσφέρει πραγματικές δυνατότητες ανάπτυξης, οι οποίες μετατρέπουν το ελληνικό χρέος σε ποσοστό και μόνο.

Ακολουθούν αποσπάσματα του άρθρου ''Ελληνική ΑΟΖ: Η εθνικά κρίσιμη ανάγκη καθορισμού της", ενώ λίγες γραμμές παρακάτω, το βίντεο της συνέντευξης.

Στρατηγικό βήματα προς την καθιέρωση της ελληνικής ΑΟΖ. 

Η εμμονή μας να λύσουμε όλα τα προβλήματά μας με την Τουρκία, για να καθορίσουμε εκ των υστέρων τα όρια της ελληνικής ΑΟΖ δεν είναι μόνο μη αποτελεσματική, αλλά και επικίνδυνη σε βάθος χρόνου. Το casus belli, τα 12 ναυτικά μίλια και το πρόβλημα της υφαλοκρηπίδας δεν είναι παρά μόνο λεπτομέρειες σε σχέση με το γενικό πλαίσιο της ΑΟΖ. Η στρατηγική μας αποκτά έναν απλοϊκό χαρακτήρα, όπως το απέδειξαν οι συμφωνίες της Κύπρου με την Αίγυπτο και τον Λίβανο. Το Θέμα μας δεν είναι να επικεντρωθούμε στην Τουρκία και ειδικά με έναν αποκλειστικό τρόπο. Αλλιώς οι καθυστερήσεις και οι πλάγιες επιθέσεις οτο χώρο των διαπραγματεύσεων δεν δίνουν μόνο ιδέες στους άλλους παίκτες της θεωρίας παιγνίων, αλλά δημιουργούν και δεδικασμένα τουλάχιστον στο de facto επίπεδο. Έχουμε το παράδειγμα της Γαύδου με τη Λιβύη. Στην πραγματικότητα, ο καθορισμός της ελληνικής ΑΟΖ δεν έχει λόγο ν’ αρχίσει με την Τουρκία.

• Θεωρούμε ότι το πρώτο βήμα πρέπει να γίνει με τηνΙταλία, η οποία είναι η μόνη χώρα που συνορεύει μαζί μας και ανήκει στην Ευρωπαϊκή Ένωση, δίχως προβλήματα με την Τουρκία, με την οποία έχουμε ήδη υπογράψει μια σύμβαση όσον αφορά στο F.I.R.

• Το δεύτερο βήμα θα πρέπει να γίνει με την Αλβανία, και αυτό με δίκαιο τρόπο.

• Το τρίτο βήμα αφορά την Λιβύη και την επίλυση του προβλήματος της Γαύδου.

• Το τέταρτο βήμα πρέπει να γίνει με την Κύπρο, έτσι ώστε να ενισχυθεί το όλο πλαίσιο του Ενιαίου Αμυντικού Δόγματος.

• Και μόνο το πέμπτο βήμα θα αγγίξει την Τουρκία. Έτσι, αυτή η τελική διαπραγμάτευση, που θα γίνεται βέβαια σε ευρωπαϊκό πλαίσιο, δεν θα είναι σε πρωτογενές επίπεδο, αφού θα έχουν προηγηθελι όλες οι άλλες συμφωνίες τόσο σε ευρωπαϊκό πεδίο όσο και σε ευρωμεσογειακό πεδίο.

Ο Νίκος Λυγερός στο Casus Belli με την Δήμητρα Αλεξάκη - 17/03/2012

Η Επιθετική Συμπεριφορά, ο θυμός και οι βασικές ψυχολογικές ανάγκες

Οι βασικές ψυχολογικές μας ανάγκες

Όταν ακούμε τους ανθρώπους να μιλούν για "ανθρώπινες ανάγκες", έχουμε την τάση να σκεφτόμαστε άμεσα τις "σωματικές" ή "βιολογικές" ανάγκες, δηλαδή τα στοιχεία εκείνα που είναι απαραίτητα για να διατηρηθεί η φυσιολογική λειτουργία του σώματος. Σίγουρα αυτές οι βιολογικές ανάγκες, όπως η τροφή, το νερό και ο ύπνος έχουν πρωταρχική σημασία για την ανθρώπινη ζωή. Είναι όμως γεγονός ότι και όταν ακόμη αυτές έχουν ικανοποιηθεί, τα άτομα και πάλι συνεχίζουν να μην έχουν την αίσθηση μιας απόλυτης πληρότητας. Έτσι, δεχόμαστε την ύπαρξη και άλλων αναγκών - αναγκών της "ψυχής" ή του "πνεύματος- που έχουν ονομαστεί "ψυχολογικές ανάγκες" και ασκούν ευρεία και διαρκή κινητήρια επίδραση στη συμπεριφορά μας.

Έχουν γίνει πολλές προσπάθειες, για να καθοριστούν αυτές οι βασικές ψυχολογικές ανάγκες που τόσο μας επηρεάζουν. Και πράγματι, οι ψυχο-λόγοι και επιστήμονες άλλων κλάδων έχουν προτείνει διάφορες απόψεις, που όμως διαφέρουν, ανάλογα με τη θεωρητική τους προσέγγιση. Ανεξάρτητα από το ποιο ακριβώς μοντέλο “βασικών αναγκών" θεωρούμε αποδεκτό, το πιο σημαντικό στοιχείο που πρέπει ν’ αναγνωρίσουμε είναι ότι όλες αυτές οι απόψεις έχουν ως κοινό χαρακτηριστικό τη διαπίστωση ότι οι βασικές ψυχολογικές ανάγκες κινητοποιούν ένα ιδιαίτερα μεγάλο μέρος της συμπεριφοράς μας. Η ικανοποίηση των αναγκών αυτών έχει ένα δυναμικό, αν και, συχνά, μη συνειδητό σκοπό που αποτελεί τη βάση για πολλές από τις καθημερινές μας δραστηριότητες. Χρειάζεται να το έχετε αυτό υπόψη, καθώς στο συγκεκριμένο κεφάλαιο θα μελετήσουμε τις βασικές ψυχολογικές ανάγκες που όλοι επιδιώκουμε να ικανοποιήσουμε.

Ας εξετάσουμε, τώρα, μια προτεινόμενη άποψη σχετικά με τις βασικές ψυχολογικές ανάγκες που μας χαρακτηρίζουν. (Το σχήμα που παρουσιάζεται εδώ προέρχεται, εν μέρει, από το βιβλίο "Διαχείριση" Θυμού του Charles Confer).

Η ανάγκη να ανήκουμε κάπου: Αναφέρεται στο σημαντικό ρόλο που παίζει η σχέση μας με τα άλλα άτομα και ειδικότερα μ’ εκείνα που έχουν τα ίδια ενδιαφέροντα, αξίες και «πιστεύω» μ’ εμάς. Ένα άλλο επίπεδο αναφέρεται σε οικογενειακού τύπου σχέσεις, όπου τα άτομα συνδέονται στενά μεταξύ τους, με το δεσμό της συγγένειας.

Μια απαραίτητη πλευρά της σχέσης μας με τα άλλα άτομα είναι το να είμαστε αποδεκτοί από αυτά. Θέλουμε να έχουμε γύρω μας ανθρώπους που να αναγνωρίζουν τα διάφορα γνωρίσματα και χαρακτηριστικά που κάνουν τον καθένα μας διαφορετικό από τους άλλους, και μας προσδιορίζουν ως άτομα. Ταυτόχρονα, μας είναι απαραίτητο να μας αποδέχονται (με αυτά τα ιδιαίτερα γνωρίσματα που διαθέτουμε) έτσι, όπως ακριβώς είμαστε.

Η ανάγκη να ακουγόμαστε: Υποδηλώνει ότι είναι σημαντικό για μας να σέβονται οι άλλοι αυτά που λέμε. Οι θέσεις μας χρειάζεται να αναγνωρίζονται, έτσι ώστε να είμαστε σε θέση να δεχτούμε ότι οι ιδέες αυτές αποτελούν σημείο διαφοράς μας από μερικούς ή ότι ασκούν επίδραση σε κάποιους άλλους.

Η ανάγκη να είμαστε ελεύθεροι: Έχει ως πυρήνα της το αίσθημα ότι ελέγχουμε τον εαυτό μας, ότι είμαστε, δηλαδή, ικανοί να κάνουμε επιλογές και να παίρνουμε αποφάσεις για πράγματα που μας αφορούν.

Νίκος Λυγερός: Η AOZ ως αξιολογία των εκλογών

Ανάμεσα στα εθνικά θέματα, υπάρχει ένα που έχει αποκτήσει ιδιαίτερη αξία τον τελευταίο καιρό: είναι η ΑΟΖ. Ενώ υπάρχει ως θεωρητική οντότητα από το 1982, μόνο πρόσφατα έγινε μαζικά γνωστή στο ελληνικό γίγνεσθαι. Πλέον δεν υπάρχει καμία δικαιολογία καθυστέρησης της θέσπισης της από την Ελλάδα. Κατά συνέπεια, ανήκει στις πιο σημαντικές εκκρεμότητες του ελληνικού κράτους, το οποίο δεν πρέπει να απεμπολήσει τα δικαιώματά του. Έτσι η ΑΟΖ αποτελεί τώρα ένα κριτήριο για τις επόμενες εκλογές και θα πρέπει σιγά σιγά όλα τα κόμματα να δεσμευτούν με τυπικό ή τουλάχιστον άτυπο τρόπο, έτσι ώστε να συμμετάσχουν όλα στην εθνική προσπάθεια της θέσπισής της. Βέβαια, αυτή η τοποθέτηση δεν είναι ικανή συνθήκη, διότι θα πρέπει να υπάρξουν και διαπραγματεύσεις με τα άλλα κράτη όσον αφορά στην οριοθέτησή της, αλλά είναι σίγουρα απαραίτητη. Με άλλα λόγια, η ΑΟΖ είναι το πλαίσιο της αξιολογίας και όχι της αξιολόγησης των εκλογών. Διότι η ελληνική ΑΟΖ είναι μία αξία πάνω στην οποία ο λαός μας θα μπορέσει να χτίσει το μέλλον του. Η Κύπρος έδωσε το παράδειγμα σε όλο τον ελληνισμό με τις τολμηρές της αποφάσεις σ’ ένα πλαίσιο το οποίο ήταν αδιανόητο για πολλούς. Η εύρεση του φυσικού αερίου στο κοίτασμα Αφροδίτη που ανήκει στο οικόπεδο 12 και είναι ένα από τα φτωχότερα οικόπεδα, έχει ήδη αλλάξει τα δεδομένα. Δεν είμαστε σε πλαίσιο της θεωρίας αποφάσεων, αλλά της θεωρίας παιγνίων, διότι υπάρχουν κι άλλοι παίκτες με πρωτοβουλίες στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η ΑΟΖ είναι η μόνη σοβαρή οικονομική λύση για την πατρίδα μας. Και είναι μία λύση που προέρχεται από δική μας στρατιωτική κίνηση. Δεν είναι κάτι που επιβάλλεται από εξωτερικούς παράγοντες. Αντιπροσωπεύει την ελληνική αξιοπρέπεια μέσα στο πλαίσιο του Δικαίου της Θάλασσας. Με αυτόν τον τρόπο εξασφαλίζουμε πρώτα την ανάκαμψη και μετά την ανάπτυξη της πατρίδας μας. Ενεργοποιούμε επίσης έναν άλλο κλάδο, ανεξάρτητο από τον τουρισμό, ο οποίος λειτουργεί με το ίδιο νοητικό σχήμα της βαριάς βιομηχανίας. Δεν είναι πια ένα θεωρητικό παράδειγμα, αλλά μία λύση επί του πρακτέου. Κανένα κόμμα λοιπόν δεν μπορεί να την αποφύγει, αν πραγματικά ενδιαφέρεται για το μέλλον της Ελλάδας και δεν κάνει απλώς πολιτικάντικες κινήσεις για να πάρει ψήφους, δίχως να έχει στη διάθεσή του στρατηγικό σχεδιασμό. Η ΑΟΖ δεν είναι ούτε φαινόμενο μόδας, ούτε φρασεολογία. Η ΑΟΖ χρειάζεται τόλμη και στρατηγική αποτελεσματικότητα, για να υλοποιηθεί και θα δείξει την αξία του καθενός και του κάθε κόμματος την ώρα της απόφασης. Ο λαός μας διαθέτει ένα μοχλό πίεσης για τις επόμενες εκλογές, για να μην ζήσει και πάλι την ίδια απραξία. Με την ΑΟΖ όλα είναι δυνατά και η Ελλάδα μπορεί, διότι με αυτή αποκτά μία αξία ανάλογη με τη Γαλλία στη Μεσόγειο και έχει το δεύτερο μεγαλύτερο εμβαδόν αμέσως μετά την Ιταλία. Αυτά είναι πλέον τα δεδομένα. Στους πολιτικούς ανήκει τώρα να τα αξιοποιήσουν, δίχως δικαιολογίες και καθυστερήσεις.

Πηγή

Τα νησιά του Αιγαίου και της Μεσογείου

Όταν οι δικοί μας έχουν φοβίες και απολογούνται λόγω λαϊκισμού, διότι οι θέσεις τους δεν έχουν ούτε βάσεις ούτε σταθερότητα, προσέχουν τα πάντα για τον εαυτό τους και δεν εξετάζουν το πολιτικό και το εθνικό κόστος της πατρίδας μας. Μας εξηγούν ότι μερικοί θέλουν ακόμα και να πουλήσουμε και τα νησιά μας στο Αιγαίο για να μπορέσουμε να ανταπεξέλθουμε στα οικονομικά μας προβλήματα. Στην πραγματικότητα, η γεωστρατηγική ανάλυση δίνει άλλες εξηγήσεις που έχουν μια διαχρονική βάση.

Αν εξετάσουμε, λοιπόν, τη Μεσόγειο και ειδικά τα νησιά της δίχως να εμπλακούμε στην παγίδα του διαχωρισμού μεταξύ Αιγαίου και Μεσογείου, όπως προσπαθούν να μας βάλουν άλλοι λαϊκιστές, τότε μπορούμε να αντιληφθούμε τη σημασία τους. Ενώ υπάρχουν δύο ξεκάθαρα τόξα οριζόντια. Στο πάνω μέρος της Μεσογείου υπάρχει το ευρωπαϊκό και χριστιανικό τόξο, ενώ στο κάτω μέρος της Μεσογείου υπάρχει το αφρικανικό και μουσουλμανικό τόξο. Ενώ το πρώτο είναι ιστορικό, το δεύτερο προέρχεται από τον επεκτατισμό.

Σε αυτό το πλαίσιο αναλογίας βλέπουμε ότι όλα τα νησιά της Μεσογείου ανήκουν στο πάνω τόξο διότι αποτελούν σημεία ανθεκτικής αντίστασης. Μάλιστα πρέπει να σημειώσουμε ότι όλα αυτά τα νησιά έχουν δεχτεί πολιορκίες από την πηγή, δηλαδή το σχήμα της οθωμανικής Αυτοκρατορίας, και γενικότερα του μουσουλμανικού στοιχείου. Οι Βαλεάρες έχουν υποστεί τις επιθέσεις των αραβο-μουσουλμάνων, των Αλμοραβιδών, η Σικελία των Φατιμιδών, η Κορσική των Σαρακηνών, η Σαρδηνία των Αράβων, η Μάλτα, η Κρήτη, η Ρόδος και η Κύπρος των Οθωμανών. Σε κάθε περίπτωση, όμως, αυτά τα νησιά αντιστάθηκαν και τώρα ζουν ελεύθερα την ιστορία τους.

Όλοι οι Ευρωπαίοι γνωρίζουν αυτά τα ιστορικά δεδομένα και ξέρουν τη σημασία τους. Κατά συνέπεια, κανένας από αυτούς δεν θεωρεί ότι η Ελλάδα πρέπει να παραχωρήσει το παραμικρό νησί. Και ο καθένας τους ξέρει ακριβώς τι σημαίνει γκρίζα ζώνη. Πρέπει, λοιπόν, και εμείς να είμαστε στο επίπεδο της αξίας των προγόνων μας, και όχι μόνο να αντισταθούμε στις παράλογες επεκτατικές βλέψεις της Τουρκίας, και όχι να μας διακατέχουν φοβικά σύνδρομα που ακυρώνουν κάθε δράση μας.

Γι’ αυτό το λόγο, και το πλαίσιο της ΑΟΖ είναι τόσο σημαντικό. Κι αν μερικοί από τους δικούς μας δεν έχουν καταλάβει ακόμα τι γίνεται σε επίπεδο γεωστρατηγικό, αυτό οφείλεται μόνο και μόνο σε μια απώλεια βούλησης. Τα νησιά πρέπει να προστατευτούν, διότι είναι αυτά που εξασφαλίζουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση μια γαλάζια ζώνη που αποτελεί ένα ανθεκτικό σύστημα άμυνας και απορρόφησης επιθέσεων.

Αυτό το πλαίσιο είναι διαχρονικό και δεν εξαρτάται από τις τοπικές κυβερνήσεις που προσπαθούν να κρυφτούν πίσω από τη σκιά τους. Θέλουν δεν θέλουν, είμαστε ένας λαός του ήλιου και του χρόνου, δεν πρόκειται να φοβηθούμε τις σκιές. Απλώς, θα συνεχίσουμε τον αγώνα μας για να συνεχίσουν τα παιδιά μας να ζουν την ελευθερία τους με αξιοπρέπεια, δίχως ραγιάδες.

Τέχνη και Φιλοσοφία

Ό,τι ονομάζομε τέχνη και το θαυμάζομε ως ποικιλία μορφών μέσα στην ιστορία έχει ως πηγή του τη φαντασία του ανθρώπου. Τέχνη είναι κατά βάθος η δημιουργία μορφών, όπου μέσα ο άνθρωπος βάζει το νόημα της ζωής του. Τα έργα της τέχνης, αν και πηγή τους είναι η φαντασία, όμως είναι τόσο πραγματικά, όσον και τα άνθη, όπως λέγει ο Nietzsche.

Αρχικά η τέχνη μέσα στην ιστορία φαίνεται ότι υπηρετεί τη θρησκεία, δηλαδή εκφράζει το περιεχόμενο της θρησκείας. Έτσι η αρχαία ελληνική τέχνη παριστάνει κατ’ αρχήν τους θεούς των Ελλήνων, τα λατρευτά πρόσωπα των θεών. Στην περίοδο αυτήν η τέχνη διαπνέεται από τη γενική θρησκευτική συνείδηση και ο καλλιτέχνης ερμηνεύει με τη μορφή που πλάθει το γενικό θρησκευτικό συναίσθημα και συνήθως παραμένει άγνωστος, δεν γράφει το όνομά του.

Όμως σ’ αυτήν την περίοδο ο καλλιτέχνης είναι απόλυτα ελεύθερος, δηλαδή δίνει στο περιεχόμενο τού θρησκευτικού συναισθήματος που τον συνέχει τη μορφή που γεννάει αδέσμευτα η φαντασία του, αδέσμευτα από άλλα κριτήρια και μέτρα, εκτός από τα μέτρα και κριτήρια του κάλλους, της ομορφιάς. Έτσι ο Όμηρος πλάθει τις μορφές των θεών με τον λόγο, με την τέχνη του λόγου, έτσι οι αρχαϊκοί καλλιτέχνες πλάθουν τα πρόσωπα των Θεών με τη σμίλη επάνω στο μάρμαρο και αντικειμενοποιούν το θρησκευτικό συναίσθημα τόσο, ώστε ο Θεός να είναι παρών μπροστά στα μάτια των ανθρώπων. Ο θεός γίνεται απτός με την τέχνη και με την απτή του παρουσία γαληνεύει την ψυχή του ανθρώπου. Ό,τι ο απλός άνθρωπος μόνος του δεν μπορούσε να επιτύχει, τούτο το κατορθώνει ο καλλιτέχνης: να παρουσιάσει στα μάτια των ανθρώπων τον ίδιο τον θεό ενσώματο ως το επίκεντρο των μυστικών τάσεων της ψυχής του και ως τέρμα των μεταφυσικών του πόθων. Έτσι ο θεός που είναι αόρατος γίνεται τώρα ορατός. Έτσι το μυστήριο της ψυχής του ανθρώπου, όπου μέσα γεννιέται και ο θεός, εκφράζεται με το έργο της τέχνης και το έργο τής τέχνης συμβολίζει όλη την εσωτερικότητα αυτού του μυστηρίου.

Όμως, όχι μόνον η αρχαϊκή τέχνη αλλά και όλη η μεγάλη τέχνη είναι η ορατή και αισθητή όψη του μεταφυσικού πόνου του ανθρώπου. Δεν υπάρχει μεγάλη τέχνη δίχως μεγάλη μεταφυσική του ανθρώπου. Ο άνθρωπος δεν μένει εις αυτό που είναι, ούτε ικανοποιείται μ’ αυτό που υπάρχει γύρω του ως φύσις. Είναι το μόνον πλάσμα του θεού που δημιουργεί, δημιουργεί τον κόσμο του πνεύματος και μ’ αυτόν δημιουργεί τον εαυτό του, αλλάζει τον εαυτό του. Ο κόσμος του πνεύματος είναι μία δεύτερη παρουσία, μεταφυσική, ενώ ο κόσμος της φύσεως είναι η πρώτη παρουσία, η φυσική. Όλα τάλλα πλάσματα σταματούν σ’ αυτήν, τη φυσική παρουσία του κόσμου, η ζωή τους διαρρέει μέσα σ’ αυτήν και είναι πάντοτε τα ίδια. Μόνον ό άνθρωπος προχωρεί στη δεύτερη παρουσία, την παρουσία του πνεύματος, τη μεταφυσική παρουσία, όπου τίποτε δεν είναι το ίδιο, και γι’ αυτό εκεί δεν υπάρχει ανία, αλλά ζωή και. ενέργεια.

Καθήκον και Υποχρέωση κατά τον Iμμάνουελ Καντ

Ι. Μπορεί στην καθημερινή χρήση της γλώσσας οι όροι υποχρέωση και καθήκον να χρησιμοποιούνται εναλλακτικά, σαν να σημαίνουν δηλαδή ακριβώς το ίδιο πράγμα, στην πραγματικότητα όμως ο όρος υποχρέωση είναι λάθος να ταυτίζεται με το όρο καθήκον, αφού, όπως έδειξε ο Καντ, προηγείται η υποχρέωση και έπεται το καθήκον. Συγκεκριμένα ο Καντ υποστηρίζει «ότι σε μια γενική πρακτική φιλοσοφία (… μόνο εντελώς αντικανονικά μπορεί να γίνει) λόγος και για τους ηθικούς νόμους και για το καθήκον, αφού, τα κίνητρα που φτιάχνει η λογική εντελώς a priori δεν πρέπει να συγχέονται με τα εμπειρικά κίνητρα που ορθώνει ο νους σε γενικές έννοιες με σύγκριση μόνο των εμπειριών»[1]. Ή για να το πούμε με άλλα λόγια στην ηθική του Καντ οι ηθικές μας υποχρεώσεις πηγάζουν αποκλειστικά και μόνο από τη βούλησή μας, η οποία ακολουθώντας τον φυσικό της σκοπό είναι ο καθολικός νομοθέτης της ανθρωπότητας»[2], ενώ τα καθήκοντά μας ακολουθούν κατά πόδας τις ηθικές μας υποχρεώσεις για να τις πραγματώσουν, αφού, όπως χαρακτηριστικά λέει ο Κάντ, καθήκον θα πρέπει να ονομάζεται «η αντικειμενική αναγκαιότητα μιας πράξης που από υποχρέωση»[3].

Πώς, όμως, κατάφερε ο φιλόσοφος να συνειδητοποιήσει την εννοιολογική διαφορά που υφίσταται μεταξύ των όρων υποχρέωση καθήκον; Ποιο νήμα ακολούθησε στη σκέψη του και πώς τεκμηριώνει τα επιχειρήματά του; Άραγε πιστεύει ότι μεταξύ των εν λόγω όρων υφίσταται χάσμα αγεφύρωτο ή μήπως όχι; Πώς θα αξιολογήσουμε ηθικά μια πράξη που γίνεται από καθήκον και πως θα την διαφοροποιήσουμε από μια πράξη που γίνεται από υποχρέωση; Με ποια επιχειρήματα ο Καντ επιχειρεί να ανατρέψει την προ αυτού φιλοσοφική παράδοση; Και πώς εν τέλει αντιμετωπίστηκαν οι απόψεις του από τους επιγόνους του;

Στη συνέχεια θα επιχειρήσω να απαντήσω στα ερωτήματα αυτά εξετάζοντας τις απόψεις του Καντ υπό το πρίσμα της συστηματικής ηθικής φιλοσοφίας.

ΙΙ. Κατά τον Καντ, οι φιλοσοφίες του ηδονισμού π.χ. ή του ωφελιμισμού μόνο καταχρηστικώς μπορεί να αποκαλούνται ηθικές για δύο λόγους: 1. γιατί οι εισηγητές των δεν μπόρεσαν να διακρίνουν το εμπειρικό τμήμα της ηθικής -που ο φιλόσοφος το ονομάζει πρακτική ανθρωπολογία- από το ορθολογικό τμήμα της ηθικής -που ο φιλόσοφος το αποκαλεί κατεξοχήν ηθική φιλοσοφία[4]- και 2. γιατί στα διδάγματά τους η υποκειμενικότητα των ηθικών επιλογών μας δεν μπορεί να συνυπάρξει με την αντικειμενικότητα των ηθικών μας δεσμεύσεων. Στην ηθική, παρατηρεί ο Καντ, η διαφορά μεταξύ υποκειμενισμού και αντικειμενικότητας, δεν πρέπει να νοείται κάθετα, όπως π.χ. στη λογική είτε υποκειμενισμός δηλαδή είτε αντικειμενικότητα, αλλά να θεωρείται ως ένα φιλοσοφικό παράδοξο, αφού ούτε μόνος ο υποκειμενισμός ούτε μόνη η αντικειμενικότητα δεν μπορούν να εκφράσουν τη σύνθετη φύση των ηθικών κρίσεων, που κατά ένα ιδιότυπο τρόπο χωρούν μεταξύ ελευθερίας και δέσμευσης. Αυτό συμβαίνει, κατά τον Καντ, γιατί ο υποκειμενισμός επιφέρει -ως μοιραίο μάλιστα επακόλουθό του- το σολιψισμό και την άρνηση κάθε κοινωνικότητας, ενώ η αντικειμενικότητα αφαιρεί από την ηθική την ελευθερία της βουλήσεως, η οποία ωστόσο αποτελεί το sine qua non των ηθικών κρίσεων. Κατά τον Καντ οι ηθικοί κανόνες είναι τόσο ισάξιοι μεταξύ τους ώστε να είναι αδύνατον ο ένας να διακριθεί με αντικειμενικό τρόπο από τον άλλο, αφού, όπως χαρακτηριστικά λέει ο φιλόσοφος, «από όλα όσα μπορούν να νοηθούν μέσα στον κόσμο ή και έξω απ’ αυτόν δεν υπάρχει τίποτε (άλλο), που να μπορεί να θεωρηθεί ως καλό χωρίς περιορισμό εκτός από την καλή μας θέληση»[5]. Στην περίπτωση αυτή όμως εάν δεχτούμε ότι οι ηθικοί κανόνες συγκροτούν γύρω μας ένα πυκνό και αδιαπέραστο δάσος από ποικίλες αρχές που όχι μόνο δεν έχουν καμία σχέση μεταξύ τους αλλά μπορεί ακόμη και να αλληλοαποκλείονται, θα πρέπει επίσης να δεχτούμε ότι η ηθικότητα δεν είναι θέμα αντικειμενικών αξιών, όπως έλεγε ο Σέλερ[6], αλλά απορρέει από τη συνέπειά μου στο να πράττω δηλαδή πάντοτε και υπό οιεσδήποτε συνθήκες σύμφωνα με την αρχή που ελεύθερα έχω επιλέξει για να ρυθμίζω τη συμπεριφορά μου[7]. Ή για να το πούμε με άλλα λόγια η ηθικότητα ή η ανηθικότητα των πράξεων μου δεν βρίσκεται στον κανόνα που έχω επιλέξει για να ρυθμίζω τη συμπεριφορά μου, αλλά στο πόσο συνεπής αποδεικνύομαι προς τις επιλογές μου, αφού οι ηθικές αρχές έχουν, όπως λέει ο Καντ, σημασία μόνο μέσα σ’ ένα πλαίσιο πράξεων που διέπονται από τον ορθό λόγο[8]. Για να δούμε το σημείο αυτό ανάγλυφα με ένα παράδειγμα μπορούμε να αναλογιστούμε τη φιλοσοφία του Καντ εν σχέση προς τη φιλοσοφία του Χομπς. Κατά το Χομπς συγκεκριμένα το ηθικό χρέος δεν πρέπει να προσδιορίζεται επί τη βάσει αυθαίρετων μεταφυσικών υποθέσεων αλλά στο επίπεδο των φυσικών μας τάσεων και των ψυχολογικών μας κλίσεων που, όπως λέει ο φιλόσοφος, μας ωθούν στη διατήρηση του ατομικού μας είναι, στην αυτοσυντήρηση[9]. Αντίθετα, κατά τον Kαντ, «το να διατηρήσει κανείς τη ζωή του είναι καθήκον (για το οποίο) έχει επιπλέον ο καθένας από μας μια άμεση ροπή προς αυτό»[10] δεν μπορεί όμως να συνιστά ηθικό χρέος γιατί η άμεση ροπή για τη ζωή είναι διαφέρει από το καθήκον για τη διατήρηση της ζωής. «Η συχνά αγχώδης μέριμνα, που διακατέχει το μεγαλύτερο μέρος των ανθρώπων για να διατηρούν τη ζωή τους, δεν έχει καμία βαθύτερη ηθική αξία, και οι υποκειμενικοί γνώμονες των ανθρώπων δεν έχουν κανένα ηθικό περιεχόμενο (γιατί)διατηρεί καθένας τη ζωή του σύμφωνα προς το καθήκον αλλά όχι από καθήκον. Όταν (όμως) κάποιες αντιξοότητες και κάποια ανέλπιδη θλίψη (μας) αφαιρούν εντελώς το κέφι για τη ζωή, όταν ακόμα και η ισχυρή προσωπικότητα από αγανάκτηση για τη μοίρα της και όχι από δειλία ή λιγοψυχιά επιθυμεί το θάνατο και εντούτοις διατηρεί τη ζωή της, όχι από αγάπη ή φόβο ή από κάποια άλλη ροπή, αλλά από καθήκον: τότε ο υποκειμενικός γνώμονας έχει ένα ηθικό περιεχόμενο»[11].

Albert Camus - Ο μύθος του Σίσυφου

Το παρακάτω δοκίμιο είναι μια κριτική απέναντι στις μονολιθικές αλήθειες της ζωής μας. Ο χρόνος,- το σήμερα, το χθες, το αύριο κάτω από την κριτική σκέψη του Καμύ πέρνουν μια διαφορετική όψη. Λέμε πως γνωρίζουμε τον κόσμο, πως γνωρίζουμε τον εαυτό μας, τα θέλω μας, τα πιστεύω μας όμως είναι αλήθεια ή μήπως καθημερινά αναθεωρούμε τα πάντα, ακόμη και την άποψη για τον ίδιο μας τον εαυτό; Η λογική του παραλόγου έχει εισχωρήσει στον σύγχρονο τρόπο ζωής μας και έχει γίνει δεύτερη φύση μας.

Μέσα από την καθημερινότητα μας ξεχνάμε τα σημαντικά και απασχολούμαστε με τα ασήμαντα και αδιάφορα της ζωής. Δίνουμε στους άλλους μα και στον εαυτό μας ψευδείς υποσχέσεις για το μέλλον- όπου μεταθέτουμε τις στιγμές ευτυχίας μας, τις στιγμές που πραγματικά αξίζουν για να τακτοποιήσουμε τα καθημερινά μας προβλήματα και αν ξαφνικά μας έδινε κάποιος ένα μέσο για να αντιληφθούμε τα πράγματα από την ρεαλιστική τους πλευρά κι όχι μέσα από τη συναισθηματική μας “όραση” θα γελούσαμε με την ασημαντότητά τους. Και τελικά έρχεται μια μέρα που δεν έχει επιστροφή, μια ημέρα που έχουμε ελάχιστους χτύπους στο ρολόι της ζωής μας και δεν έχουμε προλάβει καν να πούμε ένα σ’αγαπώ στους ανθρώπους που αγαπάμε, δεν έχουμε προλάβει να ζήσουμε ένα ηλιοβασίλεμα αγκαλιά με τον σύντροφό μας, πιασμένοι χέρι-χέρι σε μια άγνωστη παραλία, δεν έχουμε προλάβει να δώσουμε μα και να πάρουμε χαμόγελα από τον κόσμο μέσα στον οποίο ζούμε και αναπνέουμε..

Ακολουθούν τα αποσπάσματα :

“… Όλες τις μέρες μιας άφεγγης ζωής ο χρόνος μας ανέχεται. Έρχεται όμως πάντα η στιγμή που πρέπει να τον ανεχτούμε και να τον υπομείνουμε εμείς. Ζούμε με το μέλλον: “αύριο”, “αργότερα”, “όταν σου δοθεί μια ευκαιρία”, “με τον καιρό θα καταλάβεις”. Αυτές οι ανακολουθίες είναι περίεργες αφού θα πεθάνουμε. Αλλά φτάνει η μέρα που ο άνθρωπος διαπιστώνει πως είναι τριάντα χρονών. Επιβεβαιώνει έτσι τη νιότη του. Την ίδια όμως στιγμή συγκρίνει τον εαυτό του με το χρόνο. Παίρνει θέση μέσα σ’ αυτόν. Αναγνωρίζει πως βρίσκεται σε μια κρίσιμη στιγμή και παραδέχεται πως έχει χρέος να την περάσει. Ανήκει στο χρόνο και τρομοκρατημένος βλέπει στο πρόσωπο του χρόνου το χειρότερο εχθρό του. Αύριο, επιθυμούσε το αύριο, τη στιγμή που έπρεπε να μην το ήθελε μ’ όλο του το είναι. Αυτή η επανάσταση της σάρκας αποτελεί το παράλογο [Όχι όμως κυριολεκτικά. Δε δίνω έναν ορισμό, απαριθμώ συναισθήματα, ανεκτά απ' το παράλογο. Αλλά το τέλος της απαρίθμησης δε σημαίνει κι εξάντληση του παράλογου].

Ένα βήμα πιο κάτω και να το παράλογο: βλέπουμε πως ο κόσμος είναι “αδιαπέραστος”, προαισθανόμαστε σε ποιο σημείο μας είναι ξένη μια πέτρα, διαπιστώνουμε πως είναι αδύνατο ν’ απλοποιήσουμε τα πράγματα, με πόσο πείσμα μπορεί να μας αντιστέκεται η φύση, ένα τοπίο. Στο βάθος κάθε ομορφιάς υπάρχει κάτι το απάνθρωπο και οι λόφοι, ο γλυκός ουρανός, τα δέντρα χάνουν την ίδια στιγμή το ψεύτικο νόημα που τους δίναμε, γίνονται πιο μακρινά κι από ένα χαμένο παράδεισο. Η πανάρχαιη σκληρότητα του κόσμου, περνώντας μέσα από χιλιάδες χρόνια, έρχεται να μας συναντήσει. Για μια στιγμή δεν τη νοιώθουμε, αφού για ένα σωρό αιώνες καταλαβαίναμε μονάχα τις μορφές και τα σχήματα που δίναμε στον κόσμο.

Αλλ’ από δω και στο εξής δεν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε αυτό το τέχνασμα. Ο κόσμος ξαναπαίρνει την πραγματική του μορφή και μας ξεφεύγει. Αυτά, τα από συνήθεια κρυμμένα σκηνικά ξαναπαίρνουν το αληθινό τους πρόσωπο. Απομακρύνονται. Με τον ίδιο τρόπο, υπάρχουν μέρες όπου στο πρόσωπο μιας γνωστής μας, ξαναβρίσκουμε σα μια ξένη, εκείνη που είχαμε αγαπήσει πριν μήνες ή χρόνια και ίσως επιθυμήσουμε αυτό που συχνά μας κάνει να νοιώθουμε τόσο μόνοι. Αλλά δεν ήρθε ακόμα η ώρα. Ένα μονάχα πράγμα πρέπει να έχουμε υπόψη μας: τη μυστικότητα κι ανομοιότητα του κόσμου που αποδεικνύουν το παράλογο…

“Το φθινόπωρο είναι μια δεύτερη άνοιξη, όταν κάθε φύλλο είναι ένα λουλούδι”-Αλμπέρ Καμύ

…Έρχομαι, τέλος, στο θάνατο και στο συναίσθημα που νοιώθουμε γι’ αυτόν. Πάνω σ’ αυτό έχουν λεχθεί τα πάντα και πρέπει ν’ αποφύγουμε το πάθος. Ποτέ, πάντως, δε θα εκπλαγούμε αρκετά επειδή όλος ο κόσμος ζει έτσι, δηλαδή σα “να μην ήξερε κανείς”. Αυτό συμβαίνει γιατί η εμπειρία του θανάτου δεν υπάρχει στην πραγματικότητα. Πραγματικά, μια εμπειρία τη δοκιμάζουμε μονάχα όταν τη ζούμε και τη συνειδητοποιούμε. Εδώ, πρέπει να δούμε αν είναι δυνατό να μιλάμε για την εμπειρία του θανάτου των άλλων. Αυτή είναι μια πνευματική άποψη που ποτέ δε δεχτήκαμε. Αυτή η μελαγχολική στάση δεν μπορεί να είναι πειστική. Στην πραγματικότητα, η φρίκη είναι συνυφασμένη μ’ αυτό τούτο το γεγονός.

Αν μας τρομάζει ο χρόνος, μας τρομάζει γιατί αποδεικνύει το αποτέλεσμα που έρχεται. Σ’ αυτό το σημείο, για λίγο τουλάχιστον, όλες οι ωραίες συζητήσεις πάνω στην ψυχή παίρνουν ένα μάθημα απ’ τον αντίπαλό τους. Απ’ αυτό το ασάλευτο κορμί, η ψυχή λείπει. Αυτή η βασική κι οριστική πλευρά του γεγονότος αποτελεί το περιεχόμενο του παράλογου συναισθήματος. Κάτω απ’ το θνητό φως αυτού του πεπρωμένου, εμφανίζεται η ματαιότητα. Καμιά ηθική, καμιά προσπάθεια δε δικαιολογούνται a priori μπροστά στα ανάλγητα μαθηματικά που ρυθμίζουν την ύπαρξή μας.

Το πρώτο βήμα που κάνει το πνεύμα είναι να διακρίνει το αληθινό απ’ το ψεύτικο. Εν τούτοις, η πρώτη ανακάλυψη της σκέψης είναι η αντίφαση. Σ’ αυτό το σημείο, είναι ανώφελο να προσπαθήσω να γίνω πειστικός. Γιατί, εδώ κι αιώνες, κανείς δεν το απέδειξε πιο σωστά απ’ τον Αριστοτέλη: “Μ’ όλους τους ισχυρισμούς συμβαίνει ό,τι πολλές φορές τονίσαμε σαν αναπόδραστη συνέπεια, δηλαδή ότι αυτοί οι ίδιοι αναιρούν τους εαυτούς τους. Γιατί εκείνος που λέει ότι τα πάντα είναι αλήθεια δέχεται και τον αντίθετο του δικού του ισχυρισμό, κι έτσι ο δικός του δε θα είναι αληθινός (γιατί αυτός που παραδέχεται σαν αληθινό τον αντίθετο ισχυρισμό καθιστά ψεύτικο το δικό του).

Αντίθετα, εκείνος που λέει πως όλα είναι ψέμα, διαψεύδει αυτός ο ίδιος τον ισχυρισμό του. Εάν δε ο πρώτος ισχυρίζεται ότι ο αντίθετος του δικού του ισχυρισμός δεν είναι αληθινός, ο δε δεύτερος ότι δεν είναι ψεύτικος μόνο ο δικός του, θα δημιουργηθεί και για τους δυο η προϋπόθεση μιας ατέλειωτης σειράς αληθινών και ψεύτικων ισχυρισμών, γιατί εκείνος που λέει ότι κάποιος αληθινός ισχυρισμός είναι πραγματικά αληθινός, είναι μέσα στην αλήθεια κι αυτό συμβαίνει επ’ άπειρο” [Αριστοτέλη, Μετά τα Φυσικά, Γ8 1012β 13-22]…

Πλάτωνος Πολιτεία (Βιβλία 8,9,10)

Ο Πλάτων στο όγδοο βιβλίο της ‘Πολιτείας’, μέσω του διαλόγου Σωκράτη, Αδείμαντος και Γλαύκονος, απορρίπτει τεχνηέντως τα πολιτεύματα της τιμοκρατίας, της ολιγαρχίας, της δημοκρατίας και της τυραννίας, ως πολιτεύματα τα οποία δεν πληρούν τις προϋποθέσεις τις αρίστης πολιτείας. Συγκεκριμένα ο Σωκράτης μιλάει για εκφυλισμό της αρίστης Πολιτείας λόγω ανεπιθύμητων γενέσεων, οι οποίες θα προκαλέσουν την ανάξια διοίκηση της και εξηγεί με ποιόν τρόπο θα προέλθουν τα υπόλοιπα πολιτεύματα, το ένα από τη φθορά του άλλου. Έτσι δίνεται η αφορμή να σχολιάσει και να απορρίψει εμμέσως, αλλά και με την συγκατάβαση των συνομιλητών του, τα ελαττωματικά, όπως ο ίδιος αναφέρει, πολιτεύματα..

Σύμφωνα με τα λεγόμενα του διαλόγου, εύκολα συμπεραίνει κανείς την άποψη του Πλάτωνος για τον άνθρωπο σε σχέση με τα είδη των πολιτειών, ότι δηλαδή σε κάθε πολίτευμα αντιστοιχεί ένα συγκεκριμένο είδος ανθρώπινου χαρακτήρα

Ξεκινάει λοιπόν παρουσιάζοντας, πώς από τη φθορά της αρίστης Πολιτείας προέρχεται η τιμοκρατία. Το πολίτευμα αυτό, έχει χαρακτηριστικά και από την ιδανική Πολιτεία (αποχή πολεμιστών από χειρωνακτικές εργασίες και χρηματιστικές απασχολήσεις, επιμέλεια για τη γυμναστική και τα πολεμικά γυμνάσια) και από την ολιγαρχία.(απληστία για χρήματα, προσπάθεια διαφυγής από το νόμο).Έχει όμως και δικά της χαρακτηριστικά, όπως ο φόβος να ανεβάσει σοφούς στην εξουσία, αφού δεν έχει αποκλειστικά δικούς της τέτοιους, αλλά ανάμικτους και ότι θα προτιμά περισσότερο αυτούς που εκτιμούν τις πολεμικές απάτες και τα στρατηγήματα. Επίσης φανερή είναι η φιλοδοξία και φίλαρχοι, λόγω επικράτησης του θυμοειδούς στοιχείου.

Συνεχίζει περιγράφοντας τον άνθρωπο που αντιστοιχεί σ’αυτή την πολιτεία, ο οποίος έχει τα ίδια ακριβώς χαρακτηριστικά.. Είναι παραδομένος στο θυμοειδές στοιχείο, είναι φιλοπόλεμος και επιδιώκει συνεχώς τιμές και ηδονές. Αφού τον περιγράψει, αναφέρει ότι αυτός σχηματίζεται αφενός από τις επιδράσεις που ασκούν πάνω του η συμπεριφορά του πατέρα του (δεν ασχολείται με τα πολιτικά, αποφεύγει τις δίκες και μένει παραμερισμένος για να μην τον ενοχλούν) και αφετέρου από τα παράπονα της μητέρας και του λοιπού κοινωνικού περίγυρου, που συμβουλεύουν τον τιμοκρατικό νεανία να μην αποφεύγει τις δίκες και να μην μένει άπραγος σαν τον πατέρα του. Από τη μια μεριά τον τραβά ο πατέρας που καλλιεργεί στην ψυχή του το λογιστικό, από την άλλη οι συναναστροφές του, που καλλιεργούν και αυξάνουν το θυμοειδές και επιθυμητικό μέρος της ψυχής του, ο νεανίας αυτός επιλέγει το μέσο δρόμο και παραδίνεται στο θυμοειδές μέρος της ψυχής του.

Με τον ίδιο ακριβώς τρόπο συνεχίζει και την περιγραφή όλων των υπόλοιπων πολιτευμάτων. Από την τιμοκρατία προκύπτει η ολιγαρχία, όπου οι πλούσιοι έχουν την εξουσία και οι φτωχοί δεν επιτρέπεται να μετέχουν σε καμία εξουσία. Ο πλούτος επαινείται και η αρετή και η καλοσύνη περιφρονούνται. Από τον άμετρο πλουτισμό, εκκολάπτεται πλήθος κηφήνων. Άλλοι από αυτούς έχουν κεντρί(οι κακούργοι) και άλλοι δεν έχουν(οι πτωχοί), όλοι τους όμως επιδιώκουν την ανατροπή της πολιτείας. Ο ολιγαρχικός άνθρωπος λατρεύει το χρήμα, περιφρονεί την παιδεία, αδιαφορεί για την τιμή και την υπεράσπιση της πατρίδας του. Ο ολιγαρχικός νεανίας προκύπτει από τον τιμοκρατικό ως εξής:Όταν ο τιμοκρατικός νεανίας, που θέλει να μιμηθεί τον πατέρα του με ζήλο, τον βλέπει να κατασπαταλά την περιουσία του και να τον τραβούν στα δικαστήρια οι αντίπαλοί του και να χάνει τελείως την περιουσία του, τότε σταματάει να πιστεύει στη φιλοτιμία και ταπεινωμένος από τη φτώχεια του, στρέφεται στη φιλοχρηματία και σκέπτεται μόνο με ποιους τρόπους θα βγάζει όλο και περισσότερα χρήματα. Το λογιστικό και το θυμοειδές της ψυχής του, γίνονται υπηρέτες του επιθυμητικού. Ο ολιγαρχικός είναι επίσης διπρόσωπος, όπως και η πολιτεία του.

Από τη μεγάλη απληστία που επικρατεί στην ολιγαρχία, και επειδή επιτρέπεται η ακολασία, πολλοί άνθρωποι, πουλώντας την περιουσία τους, έχουν καταντήσει φτωχοί. Κάθονται γεμάτοι σκέψη και μίσος για κείνους που τους πήραν τις περιουσίες και λαχταρούν ανατροπή πραγμάτων .Όταν τύχει δε να βρεθούν στη μάχη δίπλα δίπλα, οι φτωχοί δεν φαίνονται άξιοι περιφρόνησης και όταν βλέπουν τον πλούσιο να λαχανιάζει, δράττονται της ευκαιρίας και εκφράζουν αρνητικά σχόλια για αυτόν. Έτσι η αφορμή δεν αργεί να δοθεί.<<Οπως ένα σώμα ασθενικό>>,αναφέρει συγκεκριμένα ο Πλάτων, <<με την παραμικρή αφορμή πέφτει άρρωστο», έτσι και το ολιγαρχικό πολίτευμα καταρρέει, οι φτωχοί επικρατούν και μοιράζουν περιουσίες εξίσου και πολιτικά δικαιώματα και αυτό κατά τον Πλάτωνα είναι Δημοκρατία. Στο πολίτευμα αυτό μπορείς να κάνεις ό, τι θέλεις, να δικάζεις, να πολεμάς, να υπακούς, ή τα αντίθετα.

Ο δημοκρατικός τύπος κατά τον Πλάτωνα, προέρχεται ως εξής: από ολιγαρχικό και φιλοχρήματο πατέρα, γεννιέται παιδί αναθρεμμένο στην απαιδευσία και τσιγκουνιά. Όταν αυτό βρεθεί σε συναναστροφή με ανθρώπους που παρασκευάζουν κάθε είδους ηδονή, τότε μέσα του γεννιέται άπειρο πλήθος επιθυμιών. Αν δεν υπάρξει καμμία βοήθεια από τους δικούς του για το μέρος της ψυχής του που είναι συγγενές με το δικό τους, τότε η σωφροσύνη και η ντροπή εξορίζονται και το θρόνο της ψυχής του καταλαμβάνουν η ύβρις, η αναρχία και η ασωτία. Ο νέος θεωρεί τώρα μεγαλοπρέπεια την ασωτία και ανδρεία την αναίδεια. Έτσι διάγει τον βίο του, πότε γυμναζόμενος, πότε πίνοντας νερό, πότε κρασί και γενικά ακολουθώντας όποιον τρόπο ζωής επιθυμεί.

Από την άκρατη αυτή ελευθερία και από την απληστία του αγαθού, το πολίτευμα της Δημοκρατίας σιγά σιγά παρακμάζει. Οι άρχοντες κατηγορούνται, αν δεν δίνουν όλο και περισσότερη ελευθερία. Ο πατέρας δεν φοβάται τα παιδιά του και το αντίστροφο. Ο πολίτης είναι ίσος με τον μέτοικο. Οι αγορασμένοι δούλοι δεν είναι λιγότερο ελεύθεροι από τους αγοραστές τους Στη δημοκρατούμενη αυτή πόλη ενυπάρχουν 3 διαφορετικές τάξεις: α) η ολιγαρχική, η οποία διοικεί, β) οι κηφήνες, που επειδή είναι φρονιμότεροι και μετρημένοι πλουτίζουν πιο εύκολα και γ) ο λαός.Σ’αυτή την τελευταία τάξη μόνο δουλεύουν και είναι η πιο σημαντική τάξη, αν συσσωματωθεί.

Τη συσσωμάτωση αυτή θα αναλάβει ο δημαγωγός, ο οποίος θα οδηγήσει την πολιτεία από τη δημοκρατία στην τυραννία. Αυτός θα ξεσηκώσει το λαό, υποσχόμενος μερίδιο στην εξουσία και ανακατανομή των περιουσιών. Θα εξοντώσει μερικούς εχθρούς του, θα δημεύσει τις περιουσίες τους, θα συμφιλιωθεί με κάποιους άλλους και θα κάνει συνέχεια πόλεμο, για να μην έχουν χρόνο οι πολίτες να συνωμοτούν εναντίον του. Απαραίτητο γι αυτόν είναι να έχει προστάτες γύρω του, για να αποφύγει τυχόν απόπειρες δολοφονίας ή άλλου είδους ενέργειες εναντίον του. Όμως οι προστάτες αυτοί σιγά σιγά, αποκτούν κάποια δύναμη και παράλληλα αρχίζουν κι αυτοί να τον κατηγορούν για ό τι κακό συμβαίνει. Επομένως ο δημαγωγός θα πρέπει να βγάλει από τη μέση αυτούς που βλέπει ότι θα αποτελέσουν σημαντική απειλή γι’αυτόν.Αφαιρεί λοιπόν τους καλύτερους από τους πολίτες και αφήνει τους χειρότερους. Με τις ενέργειές του αυτές γίνεται όλο και πιο μισητός στους πολίτες άρα χρειάζεται όλο και περισσότερους προστάτες, τους οποίους θα τους βρει αναγκαστικά από άλλη πόλη, γιατί στη δική του δεν μπορεί πλέον να εμπιστευτεί κανέναν.Οι προστάτες αυτοί όμως πρέπει με κάποιο τρόπο να αμειφθούν για τις υπηρεσίες τους. Τα χρήματα όμως που έχει δεν είναι αρκετά και έτσι αρχίζει να ξοδεύει την περιουσία της πόλης, ιερά κειμήλια και άλλα υπάρχοντα..Όταν αυτά τελειώσουν, δεν θα διστάσει να ξεπουλήσει τον ίδιο του το λαό, την ίδια του την πατρίδα, που τον ανέθρεψε και τον εμπιστεύθηκε.

Η αξία της παιδείας κατα Πλάτωνα, Πλούταρχο και Σωκράτη

Κατά τον Πλάτωνα,  

Δεν είναι βέβαια, είπα εγώ, καλέ Αδείμαντε, όπως θα νόμιζε κάποιος, πολλά και μεγάλα αυτά που ζητάμε απ’ αυτούς να κάνουν, αλλά όλα είναι εύκολα. εάν τηρούν το λεγόμενο μεγάλο παράγγελμα, ή καλύτερα να'πουμε αντί μεγάλου επαρκούς. Ποιο είναι αυτό; είπε. Η παιδεία, απάντησα εγώ, και η ανατροφή. Διότι, εάν παίρνοντας καλή παιδεία, γίνονται μετρημένοι, άνθρωποί. εύκολα θα κατανοήσουν όλα αυτά και άλλα βέβαια, όσα εμείς τώρα παραλείπουμε, δηλαδή και την απόκτηση γυναικών και τους γάμους και την παιδοποιία, επειδή όλα αυτά σύμφωνα με τα κοινώς λεγόμενα, πρέπει οι φίλοι, στη μεγαλύτερη δυνατή έκταση, να έχουν κοινά. Πολύ σωστά βέβαια, είπε, θα γινόταν (έτσι). Και οπωσδήποτε, είπα, ένα πολιτικό σύστημα, όταν βέβαια κάποτε ξεκινήσει σωστά, προχωρεί αυξανόμενο σαν κύκλος. Διότι η ανατροφή και, η εκπαίδευση, όταν κρατιέται μέσα σε καλές αρχές, δημιουργεί φύσεις , και ακολούθως οι χρηστές φύσεις που παίρνουν τέτοια παιδεία γίνονται ακόμη καλύτερες από τις προηγούμενες και σε άλλα θέματα και στην παιδοποιία, όπως ακριβώς γίνεται και με τα άλλα ζώα. Εύλογο είναι αυτό, είπε. Και, για να είμαι σύντομος, οι επόπτες της πόλεως πρέπει να τηρούν αυτό το παράγγελμα, ώστε να μην το παραμελήσουν και αχρηστευθεί, αλλά περισσότερο από κάθε άλλο πράγμα (πρέπει) αυτό να διαφυλάττουν.

Όταν λοιπόν, έχοντας πια αρχίσει να παίζουν τα παιδιά με καλά παιγνίδια. μέσω της μουσικής δεχτούν τη νομιμοφροσύν,πάλι σε αντίθεση με τα παιδιά κακής ανατροφής, αυτή η κατάσταση τους ακολουθεί σε όλα και τους ισχυροποιεί, επανορθώνοντας όποιο κακό είχε η πόλη κατά το παρελθσν•. Αληθή βεβάίως είναι αυτά, είπε. Αλλά αυτοί και όσες, είπα, θεωρούντάι ασήμαντες διατάξεις, τις βρίσκουν καλώς έχουσες, αυτές που οι προγονοί ολοκληρωτικά κατάργησαν. Ποιες είναι αυτές; Οι ακόλουθες: το έθιμο της σιγής των νεοτέρων ενώπιον των γεροντοτέρων όταν τούτο επιβάλλεται, της παραχώρησης θέσεων και το να σηκώνονται όριοι και τη φροντίδα των γονέων και τα κουρέμα βεβαίως και τον ιματισμό και τις υποδήσεις και την όλη εμφάνιση του σώματος και όλα τα άλλα που είναι σχετικά. Ή διαφωνείς; Εγώ βεβαίως (έτσι νομίζω). Είναι όμως ανόητο να νομοθετούμε αυτά• διότι ούτε νομίζω ότι κάτι τέτοιο μπορεί να γίνει, ούτε, εάν νομοθετηθούν με προφορικό λόγο ή και με γραπτή διατύπωση, είναι δυνατόν να ισχύσουν. Δηλαδή, πώς το εννοείς; Αδείμαντε, είπα εγώ, συμβαίνει με βεβαιότητα στα θέματα της παιδείας όποιο δρόμο πάρει κάποιος στα παιδικά του χρόνια αυτόν να ακολουθεί και στην υπόλοιπη ζωή του. Ή δε δε καλεί πάντοτε κοντά του το όμοιο πράγμα ένα άλλο που του μοιάζει; Τι άλλο βέβαια (θα μπορούσε να γίνει); Και τελειώνοντας, νομίζω πως μπορούμε με βεβαιότητα να πούμε ότι αυτή (η αγωγή) καταλήγει σε μια συνολικότητα και δυναμική κατάσταη, που είναι ή καλή κατάσταση ή το αντίθετό της.

Κατά τον Πλούταρχο

Συγκεφαλαιώνοντας λοιπόν εγώ ισχυρίζομαι (και ευλόγως θα φανώ μάλλον ότι χρησμοδοτώ παρά ότι παραινώ) ότι ένα είναι η αρχή και το μέσον και το τέλος, και συγκεφαλαίωση όλων αυτών, η σπουδαία αγωγή και η ορθή παιδεία, και ισχυρίζομαι ότι αυτές οδηγούν και συνεργούν στην απόκτηση) αρετής και ευδαιμονίας και ότι τα υπόλοιπα αγαθά είναι ανΘρωπινα και ασημαντα και δεν είναι άξια επιδίωξης• δηλαδή, η μεν ευγένής καταγωγή είναι καλό πράγμα, αλλά είναι αγαθό των προγόνων - ο πλούτος βέβαια βέβαια είναι πράγμα που αξίζει, αλλά είναι τυχαίο απόκτημα, επειδή-από μεν τους έχοντες πολλές φορές αφαιρείται, σε όσους δε δεν έχουν ελπίδα απόκτησής του η τύχη έρχεται και τον φέρνει• άλλωστε, ο πολύς πλούτος είναι ο στόχος των επιδιωκόντων να αφαιρούν πορτοφόλια, δηλαδή των κακούργων υπηρετών και των συκοφαντών, και, το κυριότερο, τον έχουν και οι πλέον αχρείοι• η δόξα βεβαια είναι μεν σεβαστή, αλλά δεν είναι ασφαλής• το κάλλος βέβαια είναι περιπόθητο, αλλ’ μικρής διάρκειας• η υγεία οπωσδήποτε είναι μεν πολύτιμο πράγμα αλλ’ ευμετάβλητο – η δύναμη είναι μεν μεν αξιοζήλευτη, αλλά ευάλωτη από την ασθένεια και τα γηρατειά. Και, για να μιλήσω γενικά, άν κάποιος καυχάται για τη σωματικής του δύναμη, ας έχει υπόψην του ότι έχει εσφαλμένη γνώμη. Γιατί πόσο είναι το μέγεθος της ανθρώπινης δύναμης μπροστά στη δύναμη των άλλων ζώων; Εννοώ δηλαδή τη δύναμη, παραδείγματος χάριν, των ελεφάντων και των ταύρων και των λεόντων. Η παιδεία είναι, η μόνη από τις ιδιότητες μας που είναι αθάνατη και θεία. Και εξ όλων δυο είναι τα σπουδαιότερα στην ανθρώπινη φύση, δηλαδή ο νους και ο λόγος. Και ο μεν νους (: σκέψη) κυριαρχεί• επί του λόγου, ο δε λόγος (: γλώσσα) υπηρετεί το νου, ο οποίος από μεν την τύχη δεν αναλίσκεται, από δε τη συκοφαντία δεν αφαιρείται, από δε τη νόσο δε φθείρεται και από τα γηρατειά δεν καταστρέφεται. Διότι μόνος ο νοΰς ενώ παλιώνει, αποκτά νεανική ισχύ, και ο χρόνος, ενω αφαιρεί όλα τα άλλα, προσθέτει στα γηρατειά τη γνώση. Και βέβαια ο πόλεμος ενώ παρασύρει και καταστρέφει τα πάντα σαν χείμαρρος, μόνο την παιδεία δεν μπορεί να αφαιρέσει, Και νομίζω ότι ο Μεγαρευς φιλόσοφος Στίλπων έδωσε αξιομνημόνευτη απάντηση, όταν ο Δημήτριος, αφού κυρίευσε την πόλη, την κατεδάφισε, αυτός ερώτησε τον Στίλπωνα εάν είχε κάτι απολέσει. Και αυτός απάντησε: «Όχι βέβαια, διότι ο πόλεμος δε λαφυραγωγεί την αρετή». Ακόμη, σύμφωνη και συνάδουσα με αυτή φαίνεται η απάντηση του Σωκράτη• πράγματι αυτός, όταν, όπως νομίζω, τον ρώτησε ο Γοργίας ποια γνώμη έχει για τον μεγάλο βασιλιά και αν νομίζει ότι αυτός είναι ευτυχής, απάντησε: «Δεν ξέρω ποια είναι η κατάστασή του από άποψη αρετής και παιδείας», επειδή κατά τη γνώμη του η ευτυχία βρίσκεται σ’ αυτά και όχι στα αγαθά της τύχης.

Κατά τον Σωκράτη

Ακόμα και όταν (ο Σωκράτης) αστειευόταν, ουδόλως ολιγότερον απ’ ό,τι συνέβαινε στις σοβαρές συζητήσεις ωφελούσε την παρέα του. Δηλαδή, πολλές φορές συνέβαινε να λέγει ότι αγαπάει κάποιον, αλλά ήταν ολοφάνερο ότι δεν προτιμούσε αυτούς που είχαν γεννηθεί με ωραία σώματα, αλλά αυτούς που είχαν ψυχές με ροπή προς την αρετή. Και αντιλαμβανότάν τις αγαθές φύσεις από την ταχύτητα μάθησης σ’ όσα επιδίδονταν και την ικανότητα να απομνημονεύουν όσα μάθαιναν και από την έφεση προς όλα τα μαθήματα, μέσω των οποίων είναι δυνατόν κάποιος να κυβερνά επιτυχώς το σπίτι (του) και την πόλη, και γενικά καλώς να διατίθεται προς τους ανθρώπους και τα ανθρώπινα πράγματα. Γιατί νόμιζε ότι οι άνθρωποι αυτής της ποιότητας εάν, είχαν εκπαιδευθεί. όχι μόνον οι ίδιοι θα γίνονταν ευτυχείς και θα κυβερνούσαν τα σπίτια τους επιτυχώς, αλλα θα μπορούσαν να κάνουν ευτυχείς και τους άλλους ανθρώπους και τις πόλεις. Και δεν προσέγγιζε όλους τόυς ανθρώπους με τον ίδιο τρόπο, αλλ’ όσους νόμιζαν ότι ή σαν κατά τα φυσικά προσόντα σπουδαίοι, περιφρονούσαν όμως τη μάθηση, (τους) δίδασκε ότι κατεξοχήν έχουν ανάγκη από την παιδεία όσοι θεωρούνται ότι είναι άριστες φύσεις, φέροντας το παράδειγματα των αλόγων καλής ράτσας, τα οποία, μολονότι είναι άγρια καί ορμητικά, όταν δαμαστούν από μικρή ηλικία γίνονται ευπειθή και άριστα, άμα όμως μείνουν αδάμαστα γίνονται δυσκολοσυγκράτητα και τελείως άχρηστα, και από τους σκύλους καλής ράτσας, που είναι και δραστήριοι και επιθετικοί στα θηρία, όσοι καλά εκγυμνασθούν γίνονται πολύ χρήσιμοι και άριστοι στα κυνήγια, ενώ όταν παραμένουν αγύμναστοι γίνονται άχρηστοι και πολύ επιθετικοί και παντελώς απείθαρχοι. Κατά τον ίδιο τρόπο βέβαια και όσους από τους ανθρώπους έχουν άριστες καταβολές, που είναι και πολύ ανδρείοι στις ψυχές και πολύ ακριβολόγοι με όσα τυχόν καταγίνονται, (τους παρουσίαζε) ότι γίνονται άριστοι και ωφελιμότατοι όταν εκπαιδευτούν και μάθουν όσα πρέπει να πράττουν, γιατί επιτελούν πάρα πολλά και πολύ μεγάλα καλά. Όταν όμως μένουν απαίδευτοι και αμαθείς, γίνονται χείριστοι και πολύ βλαπτικοί, γιατί, αφού δεν ξέρουν να εκτιμούν τι πρέπει να πράττουν, πολλές φορές επιχειρουν πονηρά πράγματα, και, έχοντας μεγάλη ιδέα για τον εαυτό τους και ορμητικότητα, γίνονται ασυγκράτητοι και δύσκολα χειραγωγούμενοι• γι’ αυτό διαπράττουν πάρα πολλά καί πολύ μεγάλα κακά. Ακόμη, όσους καΰχούνταν για τον πολύ τους πλούτο και νόμιζαν ότι ουδολώς έχουν ανάγκη από παιδεία, επειδή θεωρούσαν ότι θα αρκέσει ο πλούτος τους για να κάνουν οτιδήποτε θέλουν και να τιμούνται από τους ανθρώπους, τους σωφρόνιζε λέγοντας ότι είναι ανόητος όποιος νομίζει ότι, αν δε μάθει τα ωφέλιμα και τα βλαβερά, θα ξεχωρίζει αυτά, και ανόητος είναι όποιος, μην έχοντας αυτή τη γνώση, επειδή αποκτά με τον πλούτο του ό,τι θέλει, νομίζει ότι ευτυχεί, χωρίς να μπορεί να πράττει τα συμφέροντα και να παρασκευάζει τα προς το βίον του με καλό και ικανοποιητικό τρόπο• τέλος, είναι ηλίθιος όποιος νομίζει ότι, χάρη στον πλούτο του, ενώ δε γνωρίζει τίποτε, θα δώσει την εντύπωση ότι είναι αγαθός, ή, ενώ θα φαίνεται ότι ουδόλως είναι αγαθός, ότι θα αποκτήσει μεγάλη υπόληψη.

Νίκος Λυγερός: Η πολιτική βούληση του λαού | Μια ΑΟΖ για την Ελλάδα, ρε γαμώτο!

Ακούμε όλο και πιο συχνά αυτήν την περίοδο ότι υπάρχει μια έλλειψη πολιτικής βούλησης. Κι όταν εξετάζουμε τους πολιτικούς έχουμε την εντύπωση ότι το πρόβλημα δεν λύνεται. Στην πραγματικότητα ξεχνάμε όλοι μας ότι οι πολιτικοί δεν είναι παρά εκπρόσωποι του λαού. Κατά συνέπεια, το θέμα είναι αποκλειστικά η πολιτική βούληση του λαού και τίποτα άλλο. Στο κάτω κάτω της γραφής, οι πολιτικοί μας δεν είναι παράνομοι διότι εκλέχτηκαν δημοκρατικά. Έτσι, έχουμε κυριολεκτικά τους αντιπροσώπους που μας αξίζουν, και αν αυτό δεν μας ευχαριστεί διότι τους βρίσκουμε λίγους απέναντι στο ρόλο που έχουν να παίξουν, τότε πρέπει ν’ αλλάξουμε το σενάριο και τους ηθοποιούς, αλλιώς η κριτική μας δεν θα είχε νόημα. Ο λαός δεν λαϊκίζει αλλά, μόνο, απαιτεί λόγω των αναγκών του. Βέβαια, είναι ο ρόλος του πολιτικού να υλοποιήσει τα οράματα του λαού. Κι αν δεν είναι ικανός πρέπει να παραιτηθεί από τη θέση του και ο λαός από την πλευρά του δεν πρέπει να κάνει την ίδια λανθασμένη επιλογή. Ειδικά, σε αυτήν την δύσκολη φάση για την οικονομία της Ελλάδας δεν μπορούμε να ανεχθούμε την πολιτική απραξία. Ο πολιτικός πρέπει να είναι ικανός να αγγίξει το επίπεδο της πράξης, αλλιώς θα παραμείνει καρφωμένος στο επίπεδο της πραγματικότητας, όπου κανείς δεν τον έχει ανάγκη λόγω καθημερινότητας. Για να μπορέσει όμως να κάνει πράξη τις ιδέες του πρέπει να έχει όραμα , το οποίο ανήκει στο επόμενο επίπεδο. Αν δεν έχει, όμως, σύμβουλο να μετατρέπει την ουτοπία σε όραμα, τότε είναι καταδικασμένος στον συντηρισμό. Δίχως ουτοπία, το όραμα δεν μπορεί να έχει βάθος και συνεπώς δεν θα είναι ανθεκτικό όταν θα συγκρουστεί με την πραγματικότητα μέσω της πράξης.

Το παράδειγμα της ΑΟΖ είναι πλέον από τα πιο χαρακτηριστικά αυτής της περιόδου. Δίνει την εντύπωση όχι μόνο της ουτοπίας αλλά του αδιανόητου. Ενώ στην πραγματικότητα με τις γνώσεις που έχουμε αποκτήσει στον τομέα του Δικαίου της Θάλασσας αλλά και στη μαθηματική προσέγγιση του θέματος μέσω των Διαγραμμάτων Voronoi, έχουμε ένα υπόβαθρο ικανό να υποστηρίξει μια πολιτική βούληση ενός μέρους του λαού. Η ελληνική ΑΟΖ είναι η δεύτερη μεγαλύτερη ΑΟΖ της Μεσογείου κι επιτρέπει, επιπλέον, τη συνεκτικότητα της Ευρωπαϊκής ΑΟΖ. Κι όπως η Ελλάδα έχει υπογράψει το Δίκαιο της θάλασσας, δεν παραμένει πια στην πατρίδα μας να θεσπίσει φέτος την ΑΟΖ και να υπογράψει τις πρώτες διμερείς συμφωνίες με τα κράτη που αγγίζουν την ΑΟΖ της, υλοποιώντας με αυτόν τον τρόπο ένα στρατηγικό σχεδιασμό που προσφέρει αφάνταστες δυνατότητες, όχι μόνο στην οικονομία μας αλλά και στην ίδια την πατρίδα μας. Επιπλέον, ο λαός έχει ήδη κατανοήσει ότι το πεδίο δράσης της ΑΟΖ προσφέρει θέσεις εργασίας σε τομείς που δεν θεωρούμε, προς το παρόν, και τόσο σημαντικούς ενώ ανοίγουν πόρτες στο μέλλον. Τώρα, η πολιτική βούληση του λαού, πάνω σε αυτό το θέμα, είναι ξεκάθαρη. Θέλει τη θέσπιση της ελληνικής ΑΟΖ εδώ και τώρα δίχως άλλες καθυστερήσεις ούτε δικαιολογίες. Αυτή η πολιτική βούληση θα φανεί με τρόπο απλό και λιτό στις επόμενες εκλογές. Διότι, ο ελληνικός λαός δεν πρόκειται να ψηφίσει κόμματα που δεν θέλουν να τη θεσπίσουν λόγω του φοβικού συνδρόμου που τα διακατέχει. Αυτό το νοητικό σχήμα πρέπει να γίνει κατανοητό στους πολιτικούς μας που θα έχουν προτεραιότητα στη βουλή να περάσουν και να ψηφίσουν το νομοσχέδιο της ελληνικής ΑΟΖ, αλλιώς η πραγματικότητα θα τους ξεπεράσει δίχως να κάνει ιστορίες.

Μια ΑΟΖ για την Ελλάδα, ρε γαμώτο!

Συνεχίζουμε το έργο μας ή τις δουλειές μας, όπως λένε οι άλλοι, διότι το έχει ανάγκη η πατρίδα μας, για να ζήσουν πιο ωραία οι δικοί μας, για να είναι πιο όμορφη η ανθρωπότητα. Αλλιώς ποιος θα το κάνει; Κι αν δεν έχουμε δικαίωμα να ζήσουμε κανονικά, κι αν δεν θα υπάρχουν καλοκαίρια για μας, δεν πειράζει, ας ζήσουν οι αδιάφοροι, οι κοινωνικοί και οι ραγιάδες την πραγματικότητα που δημιουργούμε. Αν το μέλλον των άλλων χρειάζεται μόνο τις θυσίες μας, τότε θα τις κάνουμε κι αυτές, αρκεί ν’ αλλάξει η ζωή των δικών μας. Έτσι όσοι έχουν φοβίες και δεν ξέρουν ακριβώς σε ποια κατάσταση βρίσκονται, θα απολαύσουν κι αυτοί την ελληνική ΑΟΖ που θα θεσπίσουμε, θέλουν δεν θέλουν, διότι είναι η μόνη οικονομική λύση που προσφέρει πραγματικές δυνατότητες ανάπτυξης, οι οποίες μετατρέπουν το ελληνικό χρέος σε ποσοστό και μόνο. Όλες οι άλλες οι προτάσεις δεν έχουν ως αποτέλεσμα παρά να προσφέρουν ένα ποσοστό του χρέους δίχως να είναι βιώσιμο για μας. Κατά συνέπεια, αντί να ασχολούμαστε με την καθημερινότητα, εμείς που δεν έχουμε κανονική συμπεριφορά και είμαστε ξεροκέφαλοι σαν τον Σ. Κασσίνη, εμείς που δεν είμαστε ευγενικοί με την απραξία και την αποτελεσματικότητα, διότι μας αγγίζει μόνο η ευγένεια της ουσίας, θα κάνουμε ό,τι μπορούμε για να γίνει όσο πιο γρήγορα γίνεται η θέσπιση της ελληνικής ΑΟΖ, δίχως να περιμένουμε τίποτα από κανέναν. Αφού η κοινωνία δεν θέλει να ασχοληθεί με τα εθνικά θέματα, ενώ ο λαός μας το έχει ανάγκη, για να υπερασπισθεί τα δικαιώματά του και εκείνα των παιδιών του, κάποιος πρέπει να παράγει το πρέπον έργο, όποιο και να είναι το κόστος. Σε αυτή την κατηγορία θα παλεύουμε, διότι ο λαός μας δεν αντέχει άλλους χειμώνες και θέλει επιτέλους ένα καλοκαίρι, για να ζήσει με το απέραντο γαλάζιο και με τον ήλιο της δικαιοσύνης. Αυτό το έργο θα γίνει όποιες κι αν είναι οι δυσκολίες, διότι είναι το πρέπον. Έτσι ούτε το κοινωνικό, ούτε το γραφειοκρατικό θα μας σταματήσει. Ακόμα και η βλακεία μερικών δεν μπορεί να σταθεί εμπόδιο στην υλοποίηση αυτού του οράματος που είναι τόσο αναγκαίο για την πατρίδα μας. Αν πρέπει να εξηγήσουμε και σε αυτούς το στρατηγικό σχεδιασμό της ΑΟΖ, της θέσπισής της και των διμερών σχέσεων, τότε δεν θα τα καταφέρουμε. Είναι πιο αποτελεσματικό να δράσουμε κι ας λέει ο καθένας το μακρύ και το κοντό του. Στο κάτω κάτω της γραφής άνθρωποι σαν τον Θ. Καρυώτη και τον Σ. Κασσίνη ακολουθούν τα βήματα του Τάσσου Παπαδόπουλου που απέρριψε το Σχέδιο Ανάν, έβαλε την Κύπρο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, της έδωσε ΑΟΖ και την έβαλε στην Ευρωζώνη, δίχως όμως να καταφέρει να περάσει το δεύτερο γύρο των επόμενων εκλογών. Κατά συνέπεια, δεν περιμένουμε τίποτα από την κοινωνική αποδοχή. Το μόνο που έχει σημασία είναι η αλλαγή φάσης για το λαό μας, για να μην μπορέσει κανείς να τον ταπεινώσει, για ν’ αντέξει την κατάσταση και να ζήσει μετά την ελευθερία του, χάρη στα αποτελέσματα όλης αυτής της προσπάθειας.

Πηγή - Νίκος Λυγερός

Νίκος Λυγερός: ΑΟΖ ένα όραμα,μια λύση για την Ελλάδα - Από τη Στρατηγική Κίνηση στην Οικονομική Λύση (videos)

Διάλεξη του Νίκου Λυγερού με θέμα: «Ένα όραμα, μία λύση: ΑΟΖ» Βελλίδειο Συνεδριακό Κέντρο, Θεσσαλονίκη, Τετάρτη 29/02/2012.


Η αλλαγή φάσης υπάρχει. Η ΑΟΖ δεν είναι πλέον υπό αμφισβήτηση από όλους τους άλλους, αντιθέτως, θέλουν πλέον να προλάβουν τα οφέλη της ελληνικής ΑΟΖ, πριν ακόμα υπάρξει καν η θέσπισή της. Μπορεί να υπάρχουν ακόμα μερικοί δικοί μας που δεν πείστηκαν από το θέμα της ελληνικής ΑΟΖ, φανταζόμαστε τώρα ότι οι ΑΟΖ της Αιγύπτου αλλά και της Τουρκίας θα καταφέρουν πιο αποτελεσματικά ν’ αλλάξουν και τους άπιστους της ΑΟΖ. Τώρα, όσον αφορά στους υποστηρικτές της, έγινε πλέον κατανοητό απ’ όλους, ότι το θέμα της ΑΟΖ έχει μια δυναμική, η οποία είναι ανεξάρτητη από τις κυβερνήσεις, αν αυτοί δεν τολμούν να πάρουν αποφάσεις, οι οποίες είναι πια απαιτήσεις για την πατρίδα μας. Το timing είναι καλό, έχουμε την τεχνογνωσία και γνωρίζουμε τα πλεονεκτήματα της τοποθεσίας μας μέσα στην τοποστρατηγική Μεσόγειο, κατά συνέπεια το όλο θέμα είναι πια μια πολιτική πρωτοβουλία. Μόνο που πρέπει να είμαστε προσεχτικοί, διότι οι άλλοι δεν θα περιμένουν τη σειρά τους για να προσπαθήσουν να σπάσουν το μέτωπο της ελληνικής ΑΟΖ σε σχέση με την κυπριακή ΑΟΖ. Διότι ξέρουν από την ανάλυσή τους, ότι η κατάσταση είναι κρίσιμη γι’ αυτούς. Η Κύπρος το κατανόησε πολύ καλά και θα περάσει σύντομα στον δεύτερο γύρο, την ώρα που οι κυβερνήσεις αναρωτιούνται ακόμα πού διεξάγεται ο αγώνας. Ακόμα κι αν δεν παίξει η Ελλάδα το παίγνιο της Μεσογείου, όσον αφορά στην ΑΟΖ, έχει αρχίσει πραγματικά, δεν είναι πλέον θεωρητικό αλλά τρομερά πρακτικό. Δεν υπάρχει, λοιπόν, καμιά δικαιολογία και δεν είναι η ρητορική που θα σώσει την κατάσταση εκ των υστέρων, είναι τα στρατηγικά μας βήματα που πρέπει να εφαρμοστούν πριν περάσουμε σε τακτικό επίπεδο. Ο στόχος της θέσπισης δεν είναι ούτε περίπλοκος, ούτε πολλαπλός. Ένας είναι, δεν υπάρχει άλλη κατεύθυνση. Μία είναι η λύση και μία είναι η αποστολή. Δεν χρειάζεται να συζητάν ακόμα οι τριακόσιοι της βουλής. Έχουν όλα τα δεδομένα στα χέρια τους. Όποιο και να είναι το κόμμα, η ιδέα είναι η ίδια, διότι η Ελλάδα είναι μία. Δεν μας ενδιαφέρει καν να συμφωνήσουν, ας αφήσουν έναν άνθρωπο με ψυχή να το κάνει για όλους τους άλλους. Στην πατρίδα μας, ακόμα και οι θεσμικές αποφάσεις γίνονται από μια χούφτα ανθρώπων, διότι ο λαός πιστεύει στις αξίες και όχι στις αρχές. Ας αρχίσουμε, λοιπόν, με την αξία. Η ΑΟΖ δεν είναι μια αρχή αλλά μια αξία ανεξάρτητη από κάθε πολιτικάντικη προσέγγιση. Όποιος θέλει να επωφεληθεί της ύπαρξης της ΑΟΖ, ας το κάνει, οι θέσεις και η καριέρα τους μας αφήνουν αδιάφορους. Ας το κάνει για τον εαυτό του, αλλά ας το κάνει. Δεν είναι ανάγκη να μας πείσει για τις καλές προθέσεις του, αφού αξία έχει μόνο η ΑΟΖ. Δεν είναι ανάγκη να δικαιωθεί άμεσα, ας το κάνει η ιστορία μετά. Ο ελληνικός λαός δεν ξεχνά εύκολα. Όλα τα άλλα είναι λεπτομέρειες και τυπικότητες που όχι μόνο δεν έχουν σημασία, αλλά σε λίγο δεν θα έχουν καν νόημα. Η τοποστρατηγική Μεσόγειος υπάρχει, η σκόνη του Cantor υπάρχει στο Αιγαίο, οι κυψέλες Voronoi υπάρχουν για τα νησιά μας, ας υπάρξει λοιπόν η ΑΟΖ για την πατρίδα μας (πλήρες κείμενο)

*     *     *     *     *

Παρουσίαση του βιβλίουμε τίτλο: «Aποκλειστική Oικονομική Zώνη. Από τη Στρατηγική Κίνηση στην Οικονομική Λύση». Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, αίθουσα Banquet, Tετάρτη 07/03/2012.

Γεμάτοι ικανοποίηση, έφυγαν οι χίλιοι περίπου παρευρισκόμενοι στην παρουσίαση του βιβλίου «Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη- Από τη Στρατηγική Κίνηση στην Οικονομική Λύση» των Δρ. Θ Καρυώτη, του Δ/ντη Ενέργειας Κύπρου κο Σ. Κασσίνη και του Δρ. Ν. Λυγερού, από τις εκδόσεις ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ. 

Η παρουσίαση ήταν πλήρης, και έδινε σε καθέναν να καταλάβει τι είναι ΑΟΖ, καθώς και την σπουδαία σημασία της για τα εθνικά θέματα αλλά και την οικονομική ανάπτυξη της χώρας . Ο κος Κασσίνης περιέγραψε το τι έκανε η Κύπρος και το τι πρέπει να κάνει η Ελλάδα. Ο κος Λυγερός μέσα από χάρτες έδωσε σε όλους να καταλάβουν τι περιλαμβάνει η ΑΟΖκαι τι πλούτο οικονομικό και γεωστρατιγικό κρύβει για την Ελλάδα. Ο κος Καρύώτης εξιστόρησε την πορεία της ΑΟΖαπό το 1982 έως σήμερα. 

Όμως πέρα από την ικανοποίηση υπήρχε και μια θλίψη και απογοήτευση, γιατί φάνηκε πόσο μικροί και λίγοι είναι οι πολιτικοί της χώρας μας. Θλιβερή η παρουσία των Λοβέρδου και Δήμα που παρευρέθησαν για να κάνουν προεκλογική ομιλία. Συγκρινόμενοι με τον Κύπριο πολιτικό κο Κασσίνη, ήταν νάνοι. Απέναντι σε έναν άνθρωπο που απλά κάνει έργο αυτοί αρκέστηκαν στα λόγια περί «θερμοσίφωνες» και «συγκυβέρνηση». 

Ο κος Κασσίνης αποκάλυψε πως πριν λίγους μήνες, όταν οι Νορβηγοί επιστήμονες έκαναν έρευνες στο οικόπεδο 12 της Κυπριακής ΑΟΖ, τα Τούρκικα αεροσκάφη έκαναν προκλητικούς ελιγμούς από πάνω τους. Ο ίδιος είπε στους Νορβηγούς όταν του τηλεφώνησαν αναστατωμένοι από την κυβέρνηση: «Αν τολμούν οι Τούρκοι ας σας βυθίσουν. Αλλά δεν θα τολμήσουν γιατί θα βάλουν όλη την ΕΕ σε εμπόλεμη κατάσταση απέναντι τους» 

Ο Δρ. Λυγερός ζήτησε από όλους να κατευθύνουμε εμείς τις εξελίξεις και να μην περιμένουμε από τους πολιτικούς. Ζήτησε από όλους μας να κάνουμε το καθήκον μας ως Έλληνες. 

Ο Δρ. Καρυώτης αποκάλυψε ότι από την δεκαετία του 80 έχει ζητήσει από τον κο Κάρολο Παπούλια και τον κο Γιάννη Καψή (μετά από προτροπή του Α Παπανδρέου) να τους ενημερώσει για το θέμα της ΑΟΖ, αλλά ακόμα περιμένει το τηλεφώνημά τους. Ιδιαίτερη θετική αναφορά έκανε στον δημοσιογράφο κο Μ. Ιγνατίου, για το ενδιαφέρον του εδώ και πολλά χρόνια για το θέμα αυτό. 

Ο συντονιστής της παρουσίασης και επιμελητής του βιβλίου κος Β Κικίλιας αφού απεκάλεσε αρκετές φορές τον κο Λοβέρδο «φίλο» του, έκανε ιδιαίτερη αναφορά στον Α Σαμαρά, για να εισπράξει χειροκροτήματα από 20 -30 προσκεκλισμένους. Πηγή

Το παράλογο και η αυτοκτονία

Δεν υπάρχει παρά ένα μονάχα φιλοσοφικό πρόβλημα πραγματικά σοβαρό: το πρόβλημα της αυτοκτονίας. Τη στιγμή που αποφασίζεις πως η ζωή αξίζει ή δεν αξίζει τον κόπο να τη ζήσεις, απαντάς στο βασικό πρόβλημα της φιλοσοφίας. Τα υπόλοιπα, εάν ο κόσμος έχει τρεις διαστάσεις, εάν το πνεύμα διαιρείται σε εννιά ή δώδεκα κατηγορίες, ακολουθούν. Είναι παιχνίδια. Αρχικά πρέπει να απαντήσουμε. Και εάν σύμφωνα με το Νίτσε, είναι αλήθεια πως για να εκτιμηθεί ένας φιλόσοφος οφείλει να δίνει το παράδειγμα, καταλαβαίνουμε τι σημασία έχει η απάντηση, αφού απ' αυτή εξαρτάται η τελική χειρονομία. Εδώ είναι φανερό ότι πρόκειται για ευαισθησίες της καρδιάς, πρέπει όμως να εμβαθύνουμε σ' αυτές για να τις καταλάβουμε.

Όταν διερωτώμαι πώς κρίνω ότι ένα τέτοιο ερώτημα είναι πιο αναγκαίο από ένα άλλο, απαντάω ότι η πραγματικότητα το αναγκάζει να τεθεί. Δεν είδα ποτέ κανένα να πεθαίνει για το οντολογικό επιχείρημα. Ο Γαλιλαίος που ήταν κάτοχος μιας σημαντικής επιστημονικής αλήθειας, την απαρνήθηκε ευκολότατα τη στιγμή που έβαζε τη ζωή του σε κίνδυνο. Από μια άποψη έκανε καλά. Δεν άξιζε ν' ανέβει στην πυρά γι' αυτή την αλήθεια. Το εάν η γη γυρίζει γύρω από τον ήλιο ή ο ήλιος γύρω απ' τη γη, δεν έχει κατά βάθος σημασία. Είναι μια μάταιη απορία. Αντίθετα, παρατηρώ ότι πολλοί άνθρωποι πεθαίνουν γιατί πιστεύουν πως η ζωή δεν αξίζει τον κόπο να τη ζει κανείς. Βλέπω άλλους να σκοτώνονται, παραδόξως, για ιδέες ή αυταπάτες που τους παρέχουν μια δικαιολογία για να ζουν (αυτό που νομίζουν δικαιολογία για να ζουν αποτελεί συγχρόνως μια περίφημη δικαιολογία για να πεθάνουν). Συμπεραίνω λοιπόν ότι το νόημα της ζωής είναι το σπουδαιότερο από τα ερωτήματα. Πώς ν' απαντήσουμε; Πάνω σ' όλα αυτά τα σημαντικά προβλήματα - καταλαβαίνω κι εκείνους που διακινδυνεύουν να σκοτωθούν κι αυτούς που δεκαπλασιάζουν το πάθος για ζωή - υπάρχουν κατά τα φαινόμενα δυό μονάχα μέθοδοι σκέψης, η μέθοδος του ντε Λα Παλίς και η μέθοδος του Δον Κιχώτη. Μονάχα η ισορροπία αληθοφάνειας και λυρισμού μπορεί να μας κάνει να νοιώσουμε την ίδια στιγμή τη συγκίνηση και τη σαφήνεια. Σ' ένα θέμα τόσο απλό και παθητικό μαζί η επιστημονική και κλασική διαλεκτική οφείλει να παραχωρήσει τη θέση σε μια απλούστερη πνευματική στάση που προέρχεται από την ειλικρίνεια και τη συμπάθεια.

Αντιμετώπισαν πάντα την αυτοκτονία σαν ένα κοινωνικό φαινόμενο. Εδώ όμως τίθεται το θέμα της σχέσης που υπάρχει ανάμεσα στην ατομική σκέψη και την αυτοκτονία. Μια χειρονομία σαν κι αυτή ωριμάζει μέσα στη σιωπή της καρδιάς, με το ρυθμό που ωριμάζει ένα μεγάλο έργο. Ο ίδιος ο άνθρωπος το αγνοεί. Ένα βράδυ, κάνει την τελική χειρονομία. Μου έλεγαν για το διευθυντή κάποιας επιχείρησης που αυτοκτόνησε, πως είχε χάσει την κόρη του πριν πέντε χρόνια, πως από τότε είχε αλλάξει ριζικά και ότι αυτή η ιστορία "τον είχε φθείρει". Δεν υπάρχει ακριβέστερη έκφραση. Το ότι αρχίζεις να σκέφτεσαι σημαίνει πως αρχίζεις να φθείρεσαι. Η κοινωνία δε δίνει μεγάλη σημασία σ' αυτές τις καταστάσεις. Το σαράκι βρίσκεται στην καρδιά του ανθρώπου. Εκεί πρέπει να το αναζητήσουμε. Αυτό το θανάσιμο παιχνίδι που οδηγεί την αντιμέτωπη στο φως ύπαρξη, στη φυγή έξω απ' αυτό, πρέπει να το παρακολουθήσουμε και να το καταλάβουμε.

Υπάρχουν πολλά αίτια σε μια αυτοκτονία και γενικά τα πιο φανερά δεν είναι τα κυριότερα. Σπάνια αυτοκτονεί κανείς (η υπόθεση εν τούτοις δεν αποκλείεται) από αντίδραση. Εκείνο που οδηγεί στην αυτοκτονία πάντα σχεδόν είναι ανεξέλεγκτο. Συχνά οι εφημερίδες αναφέρουν για "βαθιές μελαγχολίες" ή "για ανίατη ασθένεια". Αυτές οι εξηγήσεις γίνονται δεκτές. Θα έπρεπε όμως να ξέρουμε μήπως την ίδια μέρα ένας φίλος του απελπισμένου του μίλησε μ' έναν τόνο αδιάφορο. Αυτός ο φίλος είναι ο υπαίτιο0ς. Γιατί αυτό φτάνει για να ξεσπάσουν οι θλίψεις και η κούραση που είναι ακόμα μετέωρες. [Δεν παραλείπουμε την ευκαιρία να υπογραμμίσουμε το σχετικό χαρακτήρα αυτού του δοκιμίου. Πράγματι, η αυτοκτονία μπορεί να συνδεθεί με πολύ πιο έντιμα αίτια. Παράδειγμα: οι πολιτικές αυτοκτονίες, οι λεγόμενες αυτοκτονίες διαμαρτυρίας, στην κινεζική επανάσταση].

Αλλά, εάν είναι δύσκολο να καθορίσουμε ακριβώς τη στιγμή κατά την οποία το πνεύμα ξεκίνησε για το θάνατο, είναι πιο εύκολο να αντλήσουμε από την ίδια την αυτοκτονία τα συμπεράσματα που μας αναγκάζει να βγάλουμε. Από μια άποψη το να σκοτωθείς, σημαίνει, όπως στο μελόδραμα, πως αναγνωρίζεις κάτι. Σημαίνει ότι αναγνωρίζεις πως νικήθηκες απ' τη ζωή ή πως δεν την καταλαβαίνεις. Ας μην προχωρούμε όμως τόσο μακριά μ' αυτές τις αναλογίες κι ας επιστρέψουμε στις συνηθισμένες εκφράσεις. Σημαίνει μονάχα πως αναγνωρίζεις ότι "δεν αξίζει τον κόπο" να ζεις. Φυσικά, η ζωή δεν είναι ποτέ εύκολη. Συνεχίζουμε να κάνουμε τις χειρονομίες που υπαγορεύει η ύπαρξη για πολλούς λόγους, αλλά ο κυριότερος είναι η συνήθεια. Το να πεθαίνεις θεληματικά σημαίνει πως την ίδια στιγμή αναγνωρίζεις το γελοίο χαρακτήρα αυτής της συνήθειας, την απουσία κάθε βαθιάς αιτίας, τον ανόητο χαρακτήρα της καθημερινής κίνησης και τη ματαιότητα του πόνου.

Ποιο είναι, λοιπόν, αυτό το ακαθόριστο συναίσθημα που στερεί το πνεύμα απ' τον αναγκαίο για τη ζωή ύπνο; Ένας κόσμος που μπορούμε να το εξηγήσουμε χρησιμοποιώντας ακόμα και πρόχειρες δικαιολογίες είναι ένας κόσμος οικείος, φιλικός. Αλλά, μέσα σ' ένα σύμπαν στερημένο ξαφνικά από ψευδαισθήσεις και φώτα, ο άνθρωπος νοιώθει σαν ξένος. Σ' αυτή την εξορία, τη στερημένη από τις αναμνήσεις μιας χαμένης πατρίδα ή από την ελπίδα μιας γης της επαγγελίας, δεν υπάρχει βοήθεια. Αυτή η απόσταση, του ανθρώπου από τη ζωή του, του ηθοποιού από το σκηνικό του, αποτελεί κυριολεκτικά το συναίσθημα του παράλογου. Κάθε υγιής άνθρωπος όταν σκέφτεται την αυτοκτονία, πρέπει να παραδεχτεί, χωρίς περισσότερες εξηγήσεις, πως αισθάνεται να υπάρχει ένας σταθερός σύνδεσμος ανάμεσα σ' αυτό το συναίσθημα και την έλξη προς το μηδέν.

Νίκος Λυγερός: Οι Δίκαιοι του Albert Camus

Η ομιλία του Νίκου Λυγερού με θέμα «Οι Δίκαιοι του Albert Camus» πραγματοποιήθηκε στις 6 Μαρτίου, στο Βοτανοποιείο – Τεϊοποιείο «Παιώνια» στο Θησείο, Αθήνας. Στην παρουσίαση και ανάλυση του θεατρικού έργου «Οι Δίκαιοι» εντάχθηκαν επιλεκτικές σκηνές από το έργο, με συνοδεία πιάνου από τον Μπόντα Βαγγέλη. Στο ρόλο της Ντόρας: Σβέτα Σταμπολίδου, της Μεγάλης Δούκισας: Ραπτοπούλου Όλγα, του Στεπάν:Μπόντας Βαγγέλης, του Καλιάγιεφ: Νίκος Λυγερός. O Albert Camus δεν ήταν φτιαγμένος να γράφει για έναν εφήμερο χειμώνα. Ήταν ο συγγραφέας του αιωνίου θέρους. Εκείνος του οποίου το συγγραφικό έργο είναι φωτεινό όπως η αυγή, όμορφο όπως το λυκόφως. Όμως, από το 1905, ο Ivan Kaliayev είχε μια συνάντηση, πάνω σε τούτη τη γη, μαζί του. Και Οι Δίκαιοι εκφράζουν αυτή τη νοητική συνάντηση. Δίχως διανθίσματα, χωρίς περιττολογίες, ο Albert Camus περιορίζεται στο να περιγράφει την ουσία, από φόβο μήπως προδώσει αυτή τη χαμένη υπόθεση. Αυτή την ομορφιά εις αναζήτησιν της αγνότητας, της οποίας ο συλλογισμός έμοιαζε παράλογος. Ιδού γιατί ο συγγραφέας του Μύθου τού Σισύφου δεν μπορούσε παρά να ενδιαφέρεται γι' αυτή την επανάσταση για τη ζωή, αυτή την επανάσταση που έδωσε μια ευκαιρία στη ζωή. Επομένως, Οι Δίκαιοι δεν είναι μια δημιουργία εκ του μηδενός, ούτε και ένας ύμνος στον μηδενισμό. Αυτό το έργο είναι μια πνευματική ανασύνθεση της πραγματικότητας, μία ευαίσθητη επανεγγραφή της ιστορίας, εξ ου και η θέληση που ανυψώθηκε στον Albert Camus να καταστήσει αληθοφανές αυτό που είναι αλήθεια. Οι Δίκαιοι, αυτές οι μεγάλες σκιές που υποστηρίζουν τον ήλιο τής δικαιοσύνης, είναι σαν κίονες ελληνικών ναών. Είναι σχεδιασμένοι με τρόπο ώστε οι νοητικές προβολές τους αναδύονται στο ανθρώπινο μάτι όπως είναι στην πραγματικότητα: αγνοί, ευθείς και άκαμπτοι. Έχοντες συνείδηση πως δεν μπορούν να στέκονται στο ύψος της ιδέας, παρά μόνο δια της θυσίας τους, εκπληρώνονται μέσα σε αυτή την ακραία σύλληψη. Από αυτό το σύνολο απελευθερώνεται μία ανάγκη: εκείνη της κατανόησης του ανθρώπινου μέσα σε ό,τι έχει περισσότερο βάθος. Και μέσα σε τούτη την αμετάκλητη διαδικασία, μέσα από τον θεατράνθρωπο που αντιπροσωπεύει ο Albert Camus, αναδύεται η επανάσταση του πρώτου ανθρώπου, ο οποίος, χάρη στον θάνατό του, πετυχαίνει την αθανασία. 

Οι Δίκαιοι του Albert Camus δεν είναι μόνο επαναστατημένοι ή ανυπότακτοι. Είναι προπαντός άνθρωποι οι οποίοι βιώνουν το αίσθημα της δικαιοσύνης. Για να αντιληφθούμε το βάθος της προβληματικής του Camus, είναι αναγκαίο να αναδείξουμε τα νοητικά σχήματα της δικαιοσύνης μέσα στο πλαίσιο της ανθρωπότητας. Αυτή η δικαιοσύνη δεν είναι θεσμική, βασίζεται προπαντός στις αξίες και όχι στις αρχές. Δεν εξαρτάται από ένα τυποποιημένο και άκαμπτο σύστημα. Η δικαιοσύνη, αυτή η δικαιοσύνη αντιπροσωπεύει μία διαχρονική νομολογία. Εξελίχθηκε με την ανθρωπότητα και είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με αυτό που ονομάζουμε θρησκεία. Με τον ίδιο το Χριστό έχει συσχετισθεί η έκφραση «ο δάσκαλος της δικαιοσύνης» και πιο γενικά συναντούμε συχνά τον όρο «τιμωρός» σε πολλούς πολιτισμούς με παραλλαγές όπως αυτήν του δίκαιου. Σε όλες τις περιπτώσεις, πρόκειται για ανθρώπους ικανούς να καταλήξουν σε μια απόφαση ακόμα και πέρα από το νόμο. Το παράδειγμα του Σολομώντα παραμένει ακόμα γνωστό μέχρι τις μέρες μας. Η παρέμβαση της νοημοσύνης σε αυτό το επίπεδο είναι απόλυτα χαρακτηριστική. Διότι αυτοί οι άνθρωποι δεν αρκούνται απλώς στο να εφαρμόσουν το νόμο. Δεν εισέρχονται στο πλαίσιο της λατινικής έκφρασης dura lex, sed lex. Γι’ αυτόν το λόγο, η ανθρώπινη πλευρά των αποφάσεών τους είναι χωρίς καμιά αμφιβολία η πιο σημαντική και ως εκ τούτου είναι αυτή που τους χαρακτηρίζει. Και παρατηρούμε ότι η νοημοσύνη είναι απαραίτητη για τη διαχείριση του συνόλου των νόμων. Δηλαδή, ακόμα και σε ένα πιο τυποποιημένο πλαίσιο, είναι η νοημοσύνη που επιτρέπει στην ανθρωπότητα να αφήσει τα αποτυπώματά της επί της απόφασης. Το πιο σημαντικό ακόμα, είναι και πάλι η νοημοσύνη που επιτρέπει να υπερπηδηθούν τα παράδοξα που δημιουργούνται από νόμους αντιφατικούς. Κατά συνέπεια, όταν οι νόμοι υπερβαίνονται, ο ίδιος ο άνθρωπος μέσω της νοημοσύνης του γίνεται δικαστής. Στην πραγματικότητα, διατηρεί αυτόν τον τίτλο δια παντός. Μόνο που το σύστημα προτιμά να θεσπίζει νόμους για να παραμένει ανεξάρτητο από την ανθρώπινη επίδραση. 

Στο πλαίσιο του θεατρικού έργου του Albert Camus, τίθεται η προβληματική των ορίων όταν ξέρουμε και αποδεχόμαστε εκ των προτέρων ότι η μάχη είναι χαμένη. Η ανάγκη να αγωνιζόμαστε εναντίον της βαρβαρότητας ενός συστήματος που καταπιέζει την ανθρωπότητα, εμπερικλείει θυσίες. Όμως, πόσες και ποιες θυσίες μπορεί να αντέξει ο άνθρωπος προκειμένου να φθάσει στο στόχο της απελευθέρωσης της ανθρωπότητας; Αυτό είναι το ερώτημα που θέτει ο Albert Camus. Μόνο που οι δίκαιοι είχαν ήδη δώσει την απάντηση το 1905. Τα όρια υπάρχουν, όμως οι θυσίες είναι απόλυτα αναγκαίες. Χάρις σ’ αυτή την προβληματική, μπορούμε να διαβλέψουμε από τη μια πλευρά τη σημασία της ανθρωπότητας και από την άλλη την προστιθέμενη αξία που αντιπροσωπεύει σε σχέση με τον άνθρωπο. Μέσω τη θυσίας και της αντίστασης των ανθρώπων, για να εισχωρήσουμε στην έννοια του αισθήματος της δικαιοσύνης, διακρίνουμε τη δομή της κοινωνίας. Η δικαιοσύνη, με την έννοια που της αποδώσαμε προηγουμένως, είναι ένα νοητικό σχήμα του υπόβαθρου της ιδέας της ανθρωπότητας. Η κοινωνία στηρίζεται στο σύστημα των δικηγόρων. Ενώ η ανθρωπότητα δεν έχει νόημα παρά μέσω του έργου των δικαίων.

Διάλεξη του Νίκου Λυγερού με θέμα: "Οι Δίκαιοι του Albert Camus", 06/03/2012, Βοτανοπωλείο - Τεϊοποιείο "Παιώνια", Αμφικτύονος 12 & Πουλοπούλου, Θησείο, Αθήνα

Albert Camus, ο πρώτος άνθρωπος - Νίκος Λυγερός

Ο Albert Camus δεν ήταν μόνο ένας συγγραφέας. Ήταν ένας δίκαιος. Δεν ήταν μόνο ένας ταγμένος διανοούμενος. Ήταν ένας άνθρωπος. Μπορούσε να ήταν ένας ήρωας. Όμως ήταν μόνο ένας επιζών. Υποβιβάζουμε μια ολόκληρη ζωή με τον πιο εύκολο τρόπο στην πιο απλή της έκφραση, δηλαδή στη διάρκειά της. Δεν είναι το αποκορύφωμα του παράλογου; Μήπως δεν είναι παρά μόνο αυτό; Και τι να πούμε για τη δόξα, όπως το έγραψε ο Albert Camus πάνω σε μία στήλη της Τιπάζα; Δεν ήταν πια το δικαίωμα να αγαπάς δίχως όρια; Όταν δεν έχουμε παρά μόνο την ώχρα της γης, το γαλάζιο της θάλασσας και το φως τ’ ουρανού ως τα μόνα πλούτη, ποιος μπορεί να μας παρεκκλίνει από το στόχο μας; Μήπως είναι σκόπιμα που αφήνουμε τους ανθρώπους στη σκιά; Είναι συνειδητά που τους βυθίζουμε στη θλίψη; Ή είναι από ανάγκη που τους θάβουμε; Σίγουρα τίποτα απ’ όλα αυτά, εκτός από την επιθυμία να ανακαλύψουμε με τον τρόπο μας το μοναδικό παράδεισο στον οποίο έχουμε πρόσβαση παρά τα αίσχη της ζωής. Ο Albert Camus δεν ήταν παρά μόνο αυτό όταν έγραφε την Εξορία και το Βασίλειο, δεν ήταν παρά μόνο αυτό όταν έγραφε τα Γράμματα σ’ ένα Γερμανό φίλο, δεν μπορούσε να ήταν παρά μόνο αυτό όταν εκφωνούσε την Ομιλία του στη Σουηδική Ακαδημία. Κι όλα αυτά, δεν ήταν παρά μόνο μέσα σ’ ένα απλό αυτοκίνητο. Μα πριν και μετά, ήταν ο πρώτος άνθρωπος που περίμενε τον τελευταίο, περιμένοντας να δει τον άνθρωπο που ήταν τόσο απών από τον αιώνα του. Όλη του η ζωή μέσα σ’ έναν αιώνα, όλος του ο θάνατος μέσα στο θρύλο των αιώνων. Έτσι ήταν, αυτός, έστω κι αν μπορούσε να ήταν ένας άλλος. Είχε επιλέξει να παραμείνει ελεύθερος μέσα σ’ έναν κόσμο χωρίς ελευθερία, έχοντας πλήρη επίγνωση της θυσίας που αυτό συνεπάγεται σε μια κοινωνία της συγκατάβασης. Ο Albert Camus έδωσε τη μάχη του κατά την περίοδο της γερμανικής κατοχής, δεν υποκλήθηκε παρά τις πιέσεις του καθεστώτος Vichy. Σε μια Γαλλία όπου η προδοσία ήταν δεδομένη, το να αντιστέκεσαι ήταν μία πρόκληση. Δεν ήταν ο γιος κανενός, μα ούτε παραδόθηκε σε κανένα. Αντιστάθηκε με όλη τη βαρύτητα του πρώτου ανθρώπου και την εμβέλεια των συγγραμμάτων του. Η ιστορία τον δικαίωσε, διότι υπήρχε επίσης ένας άνθρωπος όπως τον Jean Moulin, ο οποίος όμως πέθανε το 1943. Την ίδια εποχή ο Albert Camus έγραφε τις επιστολές του καθώς επίσης και για την επικαιρότητα. Μερικά χρόνια αργότερα θα δώσει μία άλλη μάχη στην Αλγερία. Αυτή τη φορά, ήταν αυτός που δεν θα έβλεπε το τέλος της σύγκρουσης. Κατηγορούμενος από όλους, συνέχισε τον αγώνα του. Παρέμεινε ακέραιος και αξιοπρεπής σε μία περίοδο που οι δύο προκαλούσαν υποψίες και εξέθεταν τους εαυτούς τους. Μόνο που ο Albert Camus δεν ήταν οποιοσδήποτε άνθρωπος όσο παράλογο κι αν φαινόταν. Συνειδητοποιημένος για τα πάντα εν τη απουσία των πάντων, δεν τυχαίνει αναγνώρισης παρά μόνο αργότερα. Πήρε το βραβείο Νόμπελ το 1957, σε ηλικία σαράντα τεσσάρων χρονών και πεθαίνει το 1960. Έχοντας θυσιαστεί στο βωμό του παραλόγου παρέμεινε ελεύθερος παρά τον πόλεμο δίχως όνομα. Μέσα από τη ζωή του και το έργο του μπορούμε να καταλάβουμε τη δυσκολία του να είσαι ένας ταγμένος διανοούμενος καθώς επίσης και ποιο δρόμο να ακολουθήσουμε σ’ έναν κόσμο όπου βασιλεύει η τεχνητή ειρήνη μιας κοινωνίας που δεν σταματά να ξεχνά για να μην πληγώνει τη μνήμη της, χωρίς να υπολογίζει την ίδια της την άρνηση. (πηγή)