Θέματα φιλοσοφικά, επιστημονικά, κοινωνικά, ψυχολογικά, για τον άνθρωπο. Νευροεπιστήμες, εγκέφαλος,συνείδηση και νοημοσύνη. Νίκος Λυγερός.
Όλες οι ανθρώπινες έννοιες είναι προβολές του ανθρώπινου πνεύματος γι'αυτό σε τελική ανάλυση πολλές φορές είναι απατηλές. Δεν βλέπουμε την πραγματικότητα , την αντιλαμβανόμαστε (όπως νομίζουμε εμείς πως είναι). Ο,τι βλέπουμε είναι μια ερμηνεία της πραγματικότητας, που βασίζεται σε υποκειμενικά, ελαττωματικά ή προκατειλημμένα παραδείγματα. Αυτό έχει επιπτώσεις όχι μόνο στο πώς καταλαβαίνουμε τον κόσμο, αλλά και πώς καταλαβαίνουμε τους ανθρώπους... Όταν κάποτε ρώτησαν τον Ηράκλειτο πώς γνωρίζει όσα γνωρίζει απάντησε: «ερεύνησα τον εαυτό μου»... O Σωκράτης, μέσω της μεθόδου διαλόγου που είχε αναπτύξει, εκμαίευε (εξ ου και Μαιευτική Μέθοδος) από τον συνομιλητή του την αλήθεια/γνώση που είχε μέσα του αλλά δεν γνώριζε. Ο άνθρωπος δε μπορει να αναζητά αυτό που δε γνωρίζει γιατί τότε δεν ξέρει τί να αναζητήσει αλλά ούτε αυτό που γνωρίζει μπορεί να αναζητά γιατί το ξέρει ήδη. Ο άνθρωπος τίποτε νέο δε μαθαίνει, παρά μόνο παίρνει συνείδηση των όσων ήδη γνωρίζει. Η γνώση (μάθηση) είναι ανάμνηση (ενθύμιση) , υπάρχει λοιπόν η ανάμνηση μέσα μας...

Ν. Λυγερός - Nοητικά σχήματα ανθρώπινης επικοινωνίας

Έστω δύο άνθρωποι: 
Α1 Α2

Έστω μία επικοινωνία:
Νίκος Λυγερός - Nοητικά σχήματα ανθρώπινης επικοινωνίας.



Και η ανάδραση:



Για να γίνει ανθρώπινη χρειάζεται ένα νοητικό μοντέλο 






Σε φάση ανάδρασης του συστήματος έχουμε






Η ανθρώπινη επικοινωνία λειτουργεί με τα νοητικά μοντέλα. Το μοντέλο Μ1 είναι ισομορφικό σε σχέση με την οντότητα Α1, αν δεν υπάρχει προβολή, αλλιώς έχουμε εκφυλισμό. Το νοητικό μοντέλο δεν είναι μοναδικό, όπως αποδεικνύει η πρόσθεση μια νέας οντότητας.











Η γενίκευση αυτού του ισομορφισμού παρέχει μια νοητική πολλαπλότητα γύρω από τον άνθρωπο.












Έστω ένας κύκλος και οι ευθείες που είναι εφαπτόμενες στο επίπεδο:










Έστω μόνον οι ευθείες:










Είναι μια πολλαπλότητα. Αυτή η ύπαρξη παράγει πλέον τον κύκλο, ο οποίος δεν είναι ευθεία.


Σε αυτό το νοητικό πλαίσιο η ύπαρξη προέρχεται από την συνύπαρξη. Έτσι ο άνθρωπος δεν έχει νόημα δίχως ανθρωπότητα. Ενώ με την ανθρωπότητα υπάρχει σκέψη, η οποία είναι οντολογικά ριζικά διαφορετική.


Η ανθρώπινη επικοινωνία δεν λειτουργεί μέσα σε κοινωνικό πλαίσιο. Οι σχέσεις ανήκουν στην ανθρωπότητα. Η πραγματική επικοινωνία δεν λειτουργεί με τις πραγματικές οντότητες, αλλά με τα νοητικά μοντέλα.

Η νόηση παράγει την επόμενη πραγματικότητα με βάση το επόμενο νοητικό σχήμα.


Η νοημοσύνη είναι το μέλλον της ανθρωπότητας.

Αν το Κακό δρα απεριόριστα, δικαιούται το Καλό να θέτει όρια στη δική του δράση;

Αλμπέρ Καμύ, Οι Δίκαιοι - Αν το Κακό δρα απεριόριστα, δικαιούται το Καλό να θέτει όρια στη δική του δράση;
Αυτό το ερώτημα διερευνά ο Albert Camus στο θεατρικό του έργο «Οι Δίκαιοι». Γραμμένο το 1949, το έργο βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα και αφορά σε υπαρκτά πρόσωπα. Διαδραματίζεται στη Μόσχα τού 1905, τις ημέρες που η Οργάνωση Μάχης, το ‘‘στρατιωτικό’’ τμήμα τού Σοσιαλιστικού Επαναστατικού Κόμματος (Εσέροι), το οποίο, ως γνωστόν, είχε υιοθετήσει την οργανωμένη τρομοκρατική δράση, σχεδιάζει να δολοφονήσει τον Μεγάλο Δούκα Σέργιο, τον στυγνό κυβερνήτη τής Μόσχας και θείο τού τσάρου Νικόλαου Β´. Η εκτέλεση του Μεγάλου Δούκα έγινε στις 4 Φεβρουαρίου. Τρεις ημέρες όμως νωρίτερα είχε μεσολαβήσει η πρώτη απόπειρα, η οποία είχε αποτύχει λόγω της παρεμβολής ενός ‘‘αστάθμητου’’ παράγοντα. Το απόσπασμα (μετάφραση Σάββας Στρούμπος) είναι από τη σκηνή με τις πρώτες συζητήσεις τών μελών τής οργάνωσης μετά από αυτή την αποτυχημένη απόπειρα.


ΑΝΝΕΝΚΟΦ: Τι συνέβη;
ΣΤΕΠΑΝ: …Στην άμαξα του Μεγάλου Δούκα υπήρχαν παιδιά.
ΑΝΝΕΝΚΟΦ: Παιδιά;
ΣΤΕΠΑΝ: Ναι. Ο ανιψιός και η ανιψιά τού Δούκα.
ΑΝΝΕΝΚΟΦ: Μα, ο Ορλόφ είχε πει πως θα ’ναι μόνος.
ΣΤΕΠΑΝ: Ήταν κι η Μεγάλη Δούκισσα μαζί… Υποθέτω πως είχε πολύ κόσμο για τον ποιητή μας… [Σημ. συντ.: ‘‘ποιητής’’ λεγόταν, λόγω της αγάπης του στην λογοτεχνία και την ποίηση, ο Καλιάγιεφ, που είχε αναλάβει τη ρίψη τής βόμβας στην άμαξα του μεγάλου Δούκα.] Ευτυχώς οι χαφιέδες δεν είδαν τίποτα…

(Ο Άννενκοφ μιλάει χαμηλόφωνα στον Στεπάν. Όλοι κοιτάζουν τον Καλιάγιεφ που σηκώνει τα μάτια προς τον Στεπάν.)

ΚΑΛΙΑΓΙΕΦ: (Σαστισμένος) Δεν μπορούσα να το προβλέψω… Ήταν τα παιδιά… Πάνω απ’ όλα… Έχεις αντικρίσει ποτέ σου παιδιά; Αυτό το βαθύ κοίταγμα που έχουν… Δεν μπόρεσα να τ’ αντέξω… Κι όμως, ένα δευτερόλεπτο πιο πριν, κρυμμένος στη γωνία τής μικρής πλατείας, ήμουν ευτυχισμένος. Όταν τα φανάρια τής άμαξας άρχισαν να λάμπουν από μακριά, η καρδιά μου πετάριζε, στ’ ορκίζομαι! Κι όσο η άμαξα πλησίαζε, τόσο οι χτύποι δυνάμωναν, τους άκουγα ολοκάθαρα… Ήθελα να ορμήσω… Νομίζω, μάλιστα, πως γελούσα και έλεγα «ναι…, ναι…»… Καταλαβαίνεις;

(Παύει να κοιτάζει τον Στεπάν και ξαναβυθίζεται στην εξάντλησή του.)

Έτρεξα προς την άμαξα… Τότε είδα τα παιδιά… Δεν γελούσαν. Στέκονταν όρθια και κοιτούσαν το κενό. Η θλίψη απλωνόταν στο βλέμμα τους. Ήταν πνιγμένα στα επίσημά τους ρούχα. Λες και στέκονταν προσοχή. Δεν είδα τη Μεγάλη Δούκισσα. Μόνο τα παιδιά. Αν με είχαν κοιτάξει, νομίζω πως θα ’ριχνα τη βόμβα, μόνο και μόνο για να σβήσω το θλιμμένο τους βλέμμα… Όμως, κοίταζαν μόνο μπροστά τους…

(Ανασηκώνει τα μάτια προς τους άλλους. Σιωπή. Μιλάει ακόμη πιο χαμηλόφωνα.)

Τότε δεν ξέρω τι συνέβη. Το χέρι μου παρέλυσε. Τα πόδια μου άρχισαν να τρέμουν. Ένα δευτερόλεπτο μετά ήταν πια πολύ αργά…

(Σιωπή. Κοιτάζει καταγής.)

Δεν ξέρω αν ήταν όνειρο…, όμως εκείνη τη στιγμή μού φάνηκε πως χτυπούσαν οι καμπάνες.
ΝΤΟΡΑ: Όχι, Γιάνεκ. Δεν ήταν όνειρο.

(Ακουμπάει το χέρι της στο μπράτσο του. Ο Καλιάγιεφ ανασηκώνει το κεφάλι του και τους βλέπει όλους στραμμένους προς αυτόν. Σηκώνεται όρθιος.)

ΚΑΛΙΑΓΙΕΦ: Αδέλφια, κοιτάξτε με, κοιτάξτε με καλά. Μπόρια, δεν είμαι δειλός, δεν έκανα πίσω. Αλλά δεν περίμενα ν’ αντικρίσω κάτι τέτοιο. Έγιναν όλα τόσο γρήγορα. Αυτά τα δυο μικρά σοβαρά πρόσωπα…, και στα χέρια μου αυτό το απαίσιο βάρος… Έπρεπε να το ρίξω απάνω τους. Έτσι. Ολόισια… Όχι… Δεν μπόρεσα να το κάνω…

(Στρέφει το βλέμμα του από τον έναν στον άλλον.)

Παλιότερα, στην Ουκρανία, όταν οδηγούσα το αμάξι, έτρεχα σαν τον άνεμο, δεν φοβόμουν τίποτα, τίποτα στον κόσμο, μονάχα μη χτυπήσω κανένα παιδί. Φανταζόμουν τη σύγκρουση: το τρυφερό του κεφάλι να χτυπάει στον δρόμο…

(Σωπαίνει.)

Βοηθήστε με…

(Σιωπή.)

Ήθελα ν’ αυτοκτονήσω. Γύρισα γιατί σας χρωστούσα κάποιες εξηγήσεις, γιατί νομίζω πως είστε οι μόνοι μου δικαστές, οι μόνοι που θα πείτε αν έχω δίκιο ή άδικο. Εσείς δεν μπορείτε να σφάλλετε. Όμως δεν λέτε τίποτα.

(Η Ντόρα τον πλησιάζει. Τον αγγίζει. Ο Γιάνεκ τούς κοιτάει έναν-έναν και λέει με σκυθρωπή φωνή.)

Έχω κάτι να προτείνω: αν αποφασίσετε ότι πρέπει να σκοτώσω τα παιδιά, θα περιμένω στην πόρτα τού θεάτρου και θα πετάξω μόνος μου τη βόμβα πάνω στην άμαξα. Δεν θ’ αστοχήσω και το ξέρω. Μονάχα πάρτε μια απόφαση. Θα υπακούσω στην Οργάνωση.
ΣΤΕΠΑΝ: Η Οργάνωση σου ’χε δώσει την εντολή να σκοτώσεις τον Μεγάλο Δούκα.
ΚΑΛΙΑΓΙΕΦ: Αλήθεια είναι. Δεν μου ’πε όμως να σκοτώσω τα παιδιά.
ΑΝΝΕΝΚΟΦ: Ο Γιάνεκ έχει δίκιο. Δεν είχαμε προβλέψει κάτι τέτοιο.
ΣΤΕΠΑΝ: Έπρεπε να υπακούσει.
ΑΝΝΕΝΚΟΦ: Την ευθύνη απέναντι στην Οργάνωση την έχω εγώ. Έπρεπε τα πάντα να έχουν προβλεφθεί, ώστε κανείς να μη διστάσει απέναντι στο καθήκον του. Αυτή τη στιγμή χρειάζεται να αποφασίσουμε: ή θα εγκαταλείψουμε τελείως αυτή την ευκαιρία, ή ο Γιάνεκ θα πάρει τη διαταγή να περιμένει στην έξοδο του θεάτρου. Αλεξέι, τι λες;
ΒΟΪΝΟΦ: Δεν ξέρω. Νομίζω πως θα ’κανα ό,τι κι ο Γιάνεκ… Αλλά δεν είμαι σίγουρος για τον εαυτό μου…

(Χαμηλόφωνα.)

…τα χέρια μου τρέμουν.
ΑΝΝΕΝΚΟΦ: Ντόρα;
ΝΤΟΡΑ: (Βίαια) Θα είχα διστάσει, όπως ο Γιάνεκ. Γι’ αυτό, πώς θα μπορούσα να υποδείξω στους άλλους να κάνουν αυτό που εγώ θα δίσταζα να κάνω;
ΣΤΕΠΑΝ: Καταλαβαίνετε τι σημαίνει αυτή η απόφαση; Δυο μήνες παρακολούθησης του Δούκα, γεμάτοι κινδύνους χωρίς προηγούμενο, πάνε χαμένοι για πάντα. Ο Ιγκόρ συνελήφθη για το τίποτα… Ο Ρίκοφ κρεμάστηκε για το τίποτα. Και μου λέτε πως πρέπει να ξαναρχίσουμε; Δηλαδή ζητάτε κι άλλε ατέλειωτες εβδομάδες αμείωτης έντασης, γεμάτες ξενύχτια και κάθε είδους πανουργίες, μέχρι να ξαναβρούμε την κατάλληλη ευκαιρία; Επιτέλους! Είστε τρελοί;
ΑΝΝΕΝΚΟΦ: Ξέρεις καλά πως σε δύο μέρες ο Δούκας θα ξαναπάει στο θέατρο.
ΣΤΕΠΑΝ: Δύο μέρες που θα κινδυνεύουμε να συλληφθούμε, εσύ το είπες.
ΚΑΛΙΑΓΙΕΦ: Φεύγω.
ΝΤΟΡΑ: Περίμενε! (Στον Στεπάν.) Στεπάν, εσύ θα μπορούσες με τα μάτια ανοιχτά να πυροβολήσεις εξ επαφής ένα παιδί;
ΣΤΕΠΑΝ: Αν το διέταζε η Οργάνωση, ναι, θα μπορούσα.
ΝΤΟΡΑ: Γιατί κλείνεις τα μάτια σου;
ΣΤΕΠΑΝ: Εγώ; Έκλεισα τα μάτια;
ΝΤΟΡΑ: Ναι.
ΣΤΕΠΑΝ: Το ’κανα για να μπορέσω να φανταστώ τη σκηνή και ν’ απαντήσω έχοντας απόλυτη επίγνωση της κατάστασης.
ΝΤΟΡΑ: Άνοιξε τα μάτια σου και κατάλαβε ότι η Οργάνωση θα έχανε και τη δύναμη και την επιρροή της, αν έστω και για μια στιγμή ανεχόταν να χάνονται παιδιά από βόμβες της.
ΣΤΕΠΑΝ: Αυτές οι ανοησίες δεν αντέχονται! Την ημέρα που θ’ αποφασίσουμε να ξεχάσουμε τα παιδιά, μόνο τότε θα γίνουμε οι κύριοι του κόσμου και θα δούμε την επανάσταση να θριαμβεύει!
ΝΤΟΡΑ: Τη μέρα αυτή, η ανθρωπότητα ολόκληρη θα μισήσει την επανάσταση.
ΣΤΕΠΑΝ: Τι σημασία έχει; Αν εμείς την αγαπάμε τόσο δυνατά, θα την επιβάλλουμε στην ανθρωπότητα για να την απαλλάξουμε από τον εαυτό της και τα δεινά της.
ΝΤΟΡΑ: Κι αν ο κόσμος ολόκληρος απορρίπτει την επανάσταση; Κι αν αυτός ο λαός, για τον οποίο εσύ αγωνίζεσαι, δεν θέλει τα παιδιά του να σκοτώνονται; Τι θα κάνουμε τότε; Θα τον χτυπήσουμε κι αυτόν;
ΣΤΕΠΑΝ: Αν πρέπει, ναι. Μέχρι να καταλάβει. Κι εγώ αγαπώ αυτό τον λαό.
ΝΤΟΡΑ: Η αγάπη δεν έχει αυτό το πρόσωπο.
ΣΤΕΠΑΝ: Ποιος το λέει;
ΝΤΟΡΑ: Εγώ.
ΣΤΕΠΑΝ: Είσαι γυναίκα και η ιδέα σου για την αγάπη είναι θηλυκή.
ΝΤΟΡΑ: Ξέρω, όμως, τι σημαίνει ντροπή.
ΣΤΕΠΑΝ: Μια φορά ένιωσα ντροπή για τον εαυτό μου, κι αυτό από λάθος άλλων. Όταν με μαστίγωσαν! Γιατί έγινε και αυτό! Ξέρεις τι σημαίνει μαστίγωμα; Η Βέρα ήταν κοντά μου. Αυτοκτόνησε σε ένδειξη διαμαρτυρίας. Εγώ έζησα. Γιατί, λοιπόν, να ντρέπομαι τώρα;
ΑΝΝΕΝΚΟΦ: Στεπάν, εδώ όλοι σ’ αγαπάνε και σε σέβονται. Όμως, όσα δίκια κι αν έχεις, δεν μπορώ να σ’ αφήσω να λες πως όλα επιτρέπονται. Εκατοντάδες αδέλφια μας έδωσαν τη ζωή τους για να μάθουμε πως κάτι τέτοιο δεν ισχύει.
ΣΤΕΠΑΝ: Ό,τι υπηρετεί την υπόθεσή μας, δεν απαγορεύεται.
ΑΝΝΕΝΚΟΦ: (Θυμωμένος.) Άρα, επιτρέπεται να μπούμε στην αστυνομία και να παίζουμε σε δυο επίπεδα, όπως πρότεινε ο Έβνο… Θα το ’κανες και συ αυτό;
ΣΤΕΠΑΝ: Αν χρειαζόταν, ναι.
ΑΝΝΕΝΚΟΦ: (Σηκώνεται όρθιος.) Στεπάν, θα ξεχάσουμε ό,τι είπες, σκεπτόμενοι όσα έχεις κάνει για μας και μαζί με μάς. Ένα πράγμα να θυμάσαι μόνο: τώρα πρέπει ν’ αποφασίσουμε αν θα ρίξουμε τις βόμβες σ’ αυτά τα δυο παιδιά ή όχι.
ΣΤΕΠΑΝ: Παιδιά! Αυτή η λέξη είναι μες στο στόμα σας συνέχεια. Μα δεν καταλαβαίνετε τίποτα πια; Επειδή ο Γιάνεκ δεν σκότωσε αυτά τα δυο παιδιά, χιλιάδες άλλα παιδιά τού ρωσικού λαού θα πεθάνουν από την πείνα τα επόμενα χρόνια! Έχετε δει παιδιά να πεθαίνουν απ’ την πείνα; Εγώ είδα. Ο θάνατος από βόμβα είναι τουλάχιστον διασκεδαστικός μπροστά σ’ ένα τέτοιο θέαμα… Ο Γιάνεκ βέβαια δεν έχει δει τίποτα…, παρά μόνο τα δυο πιστά σκυλιά τού Μεγάλου Δούκα. Δεν είστε άνθρωποι, λοιπόν; Ζείτε μονάχα για μια στιγμή; Ωραία! Επιλέξτε τη φιλανθρωπία και παλέψτε μονάχα ενάντια στο μικρό κακό τής κάθε μέρας… Αλλά μη μιλάτε για επανάσταση που θέλει να εξαλείψει όλα τα δεινά, παρόντα και μέλλοντα.
ΝΤΟΡΑ: Ο Γιάνεκ δέχεται να σκοτώσει τον Μεγάλο Δούκα, γιατί ο θάνατός του θα φέρει πιο κοντά τη μέρα που τα παιδιά τού ρωσικού λαού δεν θα πεθαίνουν απ’ την πείνα. Ακόμα κι αυτό δεν είν’ εύκολο. Όμως, ο θάνατος των ανιψιών τού Μεγάλου Δούκα δεν θα γλυτώσει κανένα παιδί απ’ τον λιμό. Ακόμα και μέσα στην καταστροφή υπάρχει μια τάξη, υπάρχουν όρια!
ΣΤΕΠΑΝ: (Απότομα.) Όρια δεν υπάρχουν! Η αλήθεια είναι πως δεν πιστεύετε στην επανάσταση!

(Σηκώνονται όλοι εκτός τού Γιάνεκ.)

Δεν πιστεύετε καθόλου. Αν την πιστεύατε απόλυτα, ολοκληρωτικά, αν ήσασταν πεπεισμένοι ότι με τις θυσίες και τις νίκες μας θα καταφέρουμε να φτιάξουμε μια Ρωσία ελεύθερη απ’ τον δεσποτισμό, μια γη τής ελευθερίας που θα εξαπλωθεί σ’ όλο τον κόσμο, αν δεν αμφιβάλλατε ότι ο άνθρωπος, απελευθερωμένος απ’ τους θεούς και τους αφέντες του, θα υψώσει προς τον ουρανό το πρόσωπο των αληθινών θεών, δεν θα σκεφτόσασταν τον θάνατο δυο παιδιών! Θα ’χατε όλο τι δίκιο με το μέρος σας…, μ’ ακούτε; Κι αν σας σταματάει αυτός ο θάνατος, είναι γιατί δεν είστε σίγουροι για μια τέτοια δικαιοσύνη, είναι γιατί δεν πιστεύετε στην επανάσταση.

(Σιωπή. Ο Καλάγιεφ σηκώνεται.)

ΚΑΛΑΓΙΕΦ: Στεπάν, ντρέπομαι για τον εαυτό μου, αλλά δεν θα σ’ αφήσω να συνεχίσεις. Δέχτηκα να σκοτώσω για να γκρεμίσω τον δεσποτισμό. Όμως, πίσω απ’ αυτά που λες, βλέπω να γεννιέται ένας άλλος δεσποτισμός που, αν κάποτε επικρατήσει, θα με κάνει δολοφόνο, ενώ εγώ μάχομαι για τη δικαιοσύνη.
ΣΤΕΠΑΝ: Τι σημασία έχει αν μάχεσαι εσύ για τη δικαιοσύνη; Αυτό που μετράει είναι ν’ αποδοθεί η δικαιοσύνη, έστω κι από δολοφόνους. Εσύ κι εγώ δεν είμαστε τίποτα.
ΚΑΛΙΑΓΙΕΦ: Είμαστε κάτι…, και το ξέρεις καλά αφού ακόμη και σήμερα μιλάς στ’ όνομα της περηφάνιας σου.
ΣΤΕΠΑΝ: Αυτό αφορά μόνο εμένα. Η περηφάνια, όμως, των ανθρώπων, ο ξεσηκωμός τους, η αδικία που βιώνουν είναι υπόθεση όλων μας.
ΚΑΛΙΑΓΙΕΦ: Οι άνθρωποι δεν ζουν μονάχα με δικαιοσύνη.
ΣΤΕΠΑΝ: Όταν τους κλέβουν το ψωμί, με τι θα ζήσουν;
ΚΑΛΙΑΓΙΕΦ: Με δικαιοσύνη και αθωότητα.
ΣΤΕΠΑΝ: Η αθωότητα… Μπορεί και να τη γνωρίζω. Αποφάσισα, όμως, να την αγνοήσω και προσπαθώ να την αγνοούν και χιλιάδες άλλοι άνθρωποι, για ν’ αποκτήσει μια μέρα την πραγματική της σημασία.
ΚΑΛΙΑΓΙΕΦ: Πρέπει κανείς να ’ναι σίγουρος πως θα ’ρθει αυτή η μέρα. Πώς αλλιώς θα μπορέσει ν’ αρνηθεί καθετί που κάνει τη ζωή υποφερτή;
ΣΤΕΠΑΝ: Εγώ είμαι σίγουρος.
ΚΑΛΙΑΓΙΕΦ: Δεν μπορείς να είσαι. Για να μάθουμε ποιος απ’ τους δυο μας έχει δίκιο, θα χρειαστεί η θυσία τριών γενεών, αμέτρητοι πόλεμοι, τρομαχτικές επαναστάσεις. Κι όταν αυτή η βροχή από αίμα θα ’χει διαποτίσει τη γη, εσύ κι εγώ θα ’χουμε γίνει στάχτη από καιρό.
ΣΤΕΠΑΝ: Θα υπάρξουν άλλοι μετά από εμάς. Θα ’ναι τ’ αδέλφια μας. Τους χαιρετίζω.
ΚΑΛΙΑΓΙΕΦ: (Φωνάζοντας.) Άλλοι… Ναι, θα υπάρξουν! Εγώ, όμως, αγαπώ αυτούς που ζουν σήμερα, στην ίδια γη με μένα, κι αυτούς μονάχα χαιρετίζω, γι’ αυτούς αγωνίζομαι και δίνω τη ζωή μου. Όσο για τη μακρινή σου πολιτεία, που δεν ξέρω καν αν θα υπάρξει, δεν πρόκειται ούτε στιγμή να κάνω τ’ αδέλφια μου πιο δυστυχισμένα απ’ ό,τι είναι. Αρνούμαι να εντείνω τη σημερινή αδικία στο όνομα μιας μελλοντικής δικαιοσύνης.

(Χαμηλόφωνα αλλά σταθερά.)

Αδέλφια, θα μιλήσω ειλικρινά, με την απλότητα ενός χωρικού: ο φόνος τών παιδιών πάει κόντρα στην αξιοπρέπεια. Κι αν στη ζωή μου έρθει μια μέρα που η επανάσταση χωριστεί απ’ την αξιοπρέπεια, θα την εγκαταλείψω. Αν τ’ αποφασίσετε, θα πάω αμέσως στην έξοδο του θεάτρου, αλλά θα ριχτώ κάτω απ’ τ’ άλογα.
ΣΤΕΠΑΝ: Η αξιοπρέπεια είναι μια πολυτέλεια γι’ αυτούς που έχουν άμαξες.
ΚΑΛΙΑΓΙΕΦ: Όχι… Ξέρεις καλά πως είναι το ύστατο αγαθό τού φτωχού, πως είναι συστατικό στοιχείο τής επανάστασης, πως πεθαίνουμε γι’ αυτήν! Για χάρη τής αξιοπρέπειας μαστιγώθηκες κάποτε, γι’ αυτήν μιλάς ακόμη και σήμερα.
ΣΤΕΠΑΝ: (Φωνάζοντας.) Πάψε! Σου απαγορεύω να μιλάς έτσι.
ΚΑΛΙΑΓΙΕΦ: (Εκτός εαυτού.) Γιατί να πάψω; Σ’ άφησα να λες ότι δεν πιστεύω στην επανάσταση. Αυτό σημαίνει ότι πήγα να σκοτώσω τον Μεγάλο Δούκα για το τίποτα, ότι υπήρξα ένας κοινός δολοφόνος. Σ’ άφησα να τα λες αυτά και δεν σε χτύπησα.
ΑΝΝΕΝΚΟΦ: Γιάνεκ!
ΣΤΕΠΑΝ: Καμιά φορά, αν δεν σκοτώσεις όσους πρέπει, είναι σαν να σκοτώνεις για το τίποτα.
ΑΝΝΕΝΚΟΦ: Στεπάν, κανείς εδώ δεν συμφωνεί μ’ εσένα. Η απόφαση πάρθηκε.
ΣΤΕΠΑΝ: Υποκλίνομαι, λοιπόν! Αλλά θα το ξαναπώ: η τρομοκρατία δεν είναι για ευαίσθητους ανθρώπους. Είμαστε δολοφόνοι. Το διαλέξαμε.
ΚΑΛΙΑΓΙΕΦ: (Εκτός εαυτού.) Όχι! Εγώ διάλεξα να πεθάνω για να μη θριαμβεύσει πάνω στη γη ο φόνος. Διάλεξα να είμαι αθώος.
ΑΝΝΕΝΚΟΦ: Γιάνεκ και Στεπάν, αρκετά! Η Οργάνωση αποφάσισε ότι ο θάνατος των παιδιών αυτών είναι ανώφελος. Ξαναρχίζουμε την παρακολούθηση. Σε δυο μέρες ξεκινάμε.
ΣΤΕΠΑΝ: Κι αν τα παιδιά είναι πάλι εκεί;
ΑΝΝΕΝΚΟΦ: Θα περιμένουμε μια καινούργια ευκαιρία.



Διάλεξη του Νίκου Λυγερού με θέμα: "Οι Δίκαιοι του Camus".


Ν. Λυγερός - Ο οπορτουνισμός ως κοινωνική ιδεολογία

Νίκος Λυγερός - Ο οπορτουνισμός ως κοινωνική ιδεολογία.
Όλος ο κόσμος κατηγορεί τις μεγάλες ιδεολογίες που είχαν κατά την άποψη του μόνο και μόνο αρνητικές επιπτώσεις πάνω στην κοινωνία δίχως όμως να συνειδητοποιεί ότι υπάρχουν και άλλες ιδεολογικές μορφές που αποτελούν κοινωνικά δόγματα. Μια από αυτές τις αμφιλεγόμενες μορφές είναι και ο οπορτουνισμός. Φαινομενικά δεν είναι και τόσο αντιληπτός διότι συνδυάζεται εύστοχα με τον τοπικισμό και συνεπώς δεν ξεχωρίζει στο τοπικό επίπεδο. Επιπλέον προσφέρει πολλές δυνατότητες όσον αφορά στην έλλειψη θεωρητικής ιδεολογίας. Με το πρόσχημα της μη καταπάτησης των απόψεων κάθε ατόμου, ο οπορτουνισμός παρουσιάζεται ως η βέλτιστη διπλωματική λύση της επιβίωσης ενός θεσμού. Δεν υπάρχει ποτέ πρωτοβουλία που μπορεί να θέσει σε κίνδυνο την ύπαρξη του θεσμού εφόσον η τάση του είναι να καθορίζεται από την πλειοψηφία πριν από κάθε ψηφοφορία. Ο οπορτουνισμός λειτουργεί με το μοντέλο του φύλλου πάνω στο ποτάμι: πάει όπου τον πάνε. Δεν υπάρχει καμμιά αντίσταση και συνεπώς κανένα πρόβλημα. Η εξέλιξή του είναι η ροή του ρεύματος. Επιπλέον είναι νοητικά οικονομικός εφόσον ο οπορτουνισμός βασίζεται αποκλειστικά στη μίμηση του άλλου. Ως κινούμενος καθρέφτης, ο οπορτουνιστής ζει μέσα στον κόσμο της εικόνας. Το πλαίσιο του είναι καθαρά εικονικό και για τον ίδιο λόγο είναι και εντελώς πραγματικό διότι δεν προσφέρει τίποτα που να διαφέρει απ’ ό,τι υπήρχε. Ακόμα και στην περίπτωση -σπάνια βέβαια- όπου υπάρχει μια υλοποίηση, το οπορτουνιστικό σύστημα έχει εξασφαλίσει ότι η ύπαρξη του έργου δεν ανατρέπει κανένα δεδομένο και συμβαδίζει απόλυτα με τη δογματική νοοτροπία της κοινωνίας. Κανείς δεν μπορεί να στιγματίσει τον οπορτουνισμό διότι δεν αφήνει ποτέ το στίγμα. Πανταχού παρών διότι ανύπαρκτος στην ουσία, ο οπορτουνισμός είναι επαγγελματικός συμβιβασμός. Ως ρητορικό στοιχείο δεν δίνει αξία στην αλήθεια αλλά μόνο στην άποψη. Ως συμβιβαστική αρχή δεν επιβαρύνεται από οποιαδήποτε ηθική. Με αυτά τα χαρακτηριστικά ο οπορτουνισμός είναι το ιδανικό όπλο της τοπικής αδράνειας. Με τον οπορτουνισμό δεν υπάρχει ανικανότητα εφόσον δεν υπάρχει καν βούληση δημιουργίας και όλα καθορίζονται εντροπικά. Ένα άλλο από τα πολλαπλά κοινωνικά του προτερήματα είναι ότι δεν εμπεριέχει ανθρώπινα στοιχεία: όλα είναι απολύτως κοινωνικά, όλα είναι τυπικά. Ακόμα και η νομολογία δεν υπάρχει ως έννοια για τον οπορτουνισμό εφόσον όλα μπορεί ν’ αλλάξουν και να παραβιαστούν αν το θελήσει η κοινωνική μάζα. Με άλλα λόγια, ο οπορτουνισμός ενισχύει τα αντανακλαστικά της μικρής κοινωνίας πολλαπλασιάζοντάς τα. Με αυτόν τον τρόπο προκαλεί την απόλυτη αδράνεια που εξασφαλίζει τη μη επιβίωση κάθε δημιουργικού στοιχείου. Το μόνο καλό για τους ανθρώπους είναι ότι ο οπορτουνισμός δεν παράγει ιστορία, μόνο λήθη.

Ν. Λυγερός - Τοπολογικό σύμπαν

Νίκος Λυγερός - Τοπολογικό σύμπαν.
Έχει ενδιαφέρον πόσο θαυμάζουμε μια ταινία επιστημονικής φαντασίας χωρίς να αντιληφθούμε ότι το σύμπαν στο οποίο ζούμε και οι γνώσεις που έχουμε ήδη πάνω στη δομή, ξεπερνούν κατά πολύ τα φανταστικά ευρήματα ενός σεναρίου. Ένα από τα πιο πρόσφατα παραδείγματα είναι οι κομβικές λύσεις στη μηχανική ρευστών. Ενώ υπάρχουν στοιχεία θεμελιακά σε μαθηματικό επίπεδο, γνωστά εδώ και χρόνια δίχως να αντιληφθούν ακόμα και επιστήμονες άλλων κλάδων, ότι υπάρχουν και εφαρμογές ακόμα και στον πρακτικό κόσμο. Τώρα όμως με γνήσια πειράματα, οι φυσικοί κατάφεραν να δημιουργήσουν πραγματικούς ρευστούς κόμβους. Με αυτόν τον τρόπο αντιλαμβανόμαστε ότι η τοπολογία έχει και εδώ την θέση της, ενώ μιλούμε για τον πραγματικό κόσμο σε πρακτικό επίπεδο. Δεν είναι λοιπόν πια μόνο ένα θεωρητικό πλαίσιο που υποστηρίζει μόνο τις γέφυρες Einstein - Rosen ή τις κλειστές χρονικές καμπύλες της Γενικής Θεωρίας της Σχετικότητας. Σιγά - σιγά ένας άνθρωπος που σκέφτεται μπορεί να φανταστεί ότι το ίδιο το σύμπαν έχει μια τοπολογική ιδιότητα και δεν είναι απλώς το τετριμμένο άπειρο ή η σφαίρα. Δεν εξετάζουμε πια μόνο τη μη γραμμικότητα, την πολυπλοκότητα, την αυτοαναφορά, το μορφοκλασματικό κλπ. Τώρα μπαίνουμε και στο τοπολογικό, όπου η θεωρία κόμβων, η θεωρία δεσμών θα παίξουν έναν άμεσο ρόλο, πράγμα το οποίο διαμορφώνει την άποψή μας. Το σύμπαν δεν είναι μόνο ένας πίνακας ή μια μήτρα. Είναι πιο πολύπλοκο ακόμα και δομικά κι έχει δυναμικές επιπτώσεις στην εξέλιξή του. Είναι η ίδια μας η αντίληψη που πρέπει ν' αλλάξουμε για να ετοιμαστούμε να δούμε το μέλλον μ' ένα άλλο βλέμμα, πιο εύστοχο και πιο αποτελεσματικό γιατί οι φιλοσοφικές και υπαρξιακές επεκτάσεις λειτουργούν ήδη πέρα από τα όρια μιας ταινίας, γιατί πρόκειται για έργο της νοημοσύνης και της φύσης δίχως τα όρια της συμβατικής φαντασίας.

http://lygeros.org/articles?n=17924&l=gr



Νίκος Λυγερός - Μετά το 10%

Μετά το 10%
ο κόσμος είναι διαφορετικός
και ριζικά μάλιστα
ανεξαρτήτως
ότι το βλέπουν
ελάχιστοι άνθρωποι
όμως η σπανιότητά τους
είναι καθοριστική
από το έργο τους
κι όχι από την ύπαρξη
γι' αυτό το λόγο
αν τους βρεις
μη χαθείς
γιατί τα φώτα σου
θα αλλάξουν
αλλά θα βλέπουν πια
το μέλλον
πριν έρθει
να συναντήσει
το παρόν
γιατί είναι ήδη
μέσα τους.

Ν. Λυγερός - Η συμβολή της νευροφιλοσοφίας / The contribution of Neurophilosophy

Νίκος Λυγερός - Η συμβολή της νευροφιλοσοφίας.
Η συμβολή της νευροφιλοσοφίας δεν είναι μόνο αφαιρετική και θεωρητική. Η επίγνωση της δυνατότητας του ανθρώπινου εγκεφάλου προσφέρει πλαίσιο ανάπτυξης για την φιλοσοφία. Δεν πρόκειται μόνο για μια θεώρηση του κόσμου μέσω ενός μαύρου κουτιού του οποίου δεν είναι προσβάσιμο το περιεχόμενο. Με τις έρευνες που γίνονται πάνω στον εγκέφαλο έχουμε δεδομένα που ήταν ανύπαρκτα πριν από μερικά χρόνια. Ο τομέας της ψυχομετρικής έχει αναπτυχθεί θεαματικά με αποτελέσματα ο συνδυασμός των δύο να έχει ωφελήσει και τον ίδιο τον άνθρωπο που θέλει να παίξει ένα ρόλο μέσα στο πλαίσιο της Ανθρωπότητας. Οι ιδιομορφίες δεν είναι πια μόνες τους κι απομονωμένες,αλλά έχουν αναδειχθεί ως σπάνιες οντότητες. Οι σχέσεις που έχουν αναπτύξει μεταξύ τους μοιάζουν δομικά μ' ένα νευρωνικό δίκτυο. Έτσι με αυτόν τον τρόπο δεν αναπαράγουμε απλώς ένα μοντέλο, αλλά ουσιαστικά δημιουργούμε μια αλλαγή κλίμακας σε αυτό το μοντέλο και αυτό προκαλεί μια αλλαγή φάσης λόγω εξωτερισμού. Επίσης η όλη δομή μοιάζει με τον ίδιο τον εγκέφαλο. Έτσι μέσω μορφοκλασματικής ανάλυσης μπορούμε να αντιληφθούμε στοιχεία αυτο-αναφοράς. Και η νευροφιλοσοφία αναδεικνύει το γεγονός ότι η ανάδραση του εγκεφάλου μας μέσω των γνώσεων που αποκτούμε πάνω στον εγκέφαλο, μας επιτρέπει να λειτουργήσουμε πιο συνειδητοποιημένα. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι είμαστε πιο αποτελεσματικοί. Επίσης λόγω της δράσης μας μαθαίνουμε στοιχεία οντολογικά. Κι αν αυτά είναι σε φάση ακραίας νοημοσύνης τότε έχουμε και τον ισομορφισμό και με την τελεολογία. Η κλασική φιλοσοφία έχει ένα όριο με τις σκέψεις γιατί δεν ξέρει ακριβώς με ποιον τρόπο τις παράγει. Αν εξετάσουμε το πλαίσιο της ιατρικής μπορούμε βέβαια να την θεωρήσουμε ως επιστήμη, αλλά δεν ξεχνάμε ποτέ ότι υπάρχει πρώτον η δεοντολογία και δεύτερον η βιοηθική. Το ανάλογο που έχουμε ως νοητικό σχήμα είναι ότι η φιλοσοφία λειτουργεί με το πλαίσιο της αξιολογίας, αλλά η δράση της έχει και εξωτερικές επιπτώσεις που μπορούμε να εξετάσουμε με τη νευροφιλοσοφία. Δεν πρόκειται λοιπόν για απλώς ένα παραπάνω κλάδο της γνωστικής επιστήμης. Αλλά καθαρά μια σύνθεση που ενεργοποιεί μια ολιστική προσέγγιση όπου ο διαχωρισμός δεν έχει νόημα αφού ακόμα και η απλοποίηση αποτελεί έναν εκφυλισμό. Η συμβολή της νευροφιλοσοφίας επιτρέπει επίσης να σκεφτούμε πώς σκέφτεται όλη η Ανθρωπότητα εντός του Χρόνου δίχως τους κοινωνικούς περιορισμούς που είναι καθαρά τεχνητοί. Η αφαιρετική κωδικοποίηση του αλτρουισμού είναι από τις προδρομικές μελέτες της νευροφιλοσοφίας. Τώρα αρχίζουμε να βλέπουμε ότι έχει νόημα ως νοητική στρατηγική.

http://lygeros.org/articles?n=17859&l=gr



N. Lygeros - The contribution of Neurophilosophy
Translated from the Greek by Athina Kehagias

The contribution of neurophilosophy is not only abstractive and theoretical. The awareness of the potentiality of the human brain provides a development context to philosophy. It is not just a theorem of the world through a black box, the content of which is not accessible . With scientific research performed on the brain, we now have data that was nonexistent a few years ago. The psychometric field has obtained a spectacular growth and as a result, the combination of the two, has benefited the human himself, who in turn wants to play a role within the context of Humanity.

Those peculiar characteristics are no longer secluded and isolated, but have emerged as rare entities. The relationships which they have developed between them are structurally similar to a neural network. Therefore, in this manner, we are not merely reproducing a model, but we actually create a scale change to this model and this causes a phase change due to extraversionism. Also, the whole structure seems like the brain itself. So, through fractal analysis we can perceive self-reference elements.

Neurophilosophy highlights the fact that the feedback of our brain through knowledge gained regarding the brain, is allowing us to function more consciously. In practice this means that we are more effective. Also, due of our activities we learn of ontological elements. And if they are at an extreme intelligence phase, then we also have isomorphism with teleology.

Classical philosophy has a limitation in regards to thoughts, because, it doesn't exactly know how it's producing them. If we examine the medical context, we can of cource regard it as a science, but we never forget that, there is firstly ethics and secondly bioethics.

The analogous that we have as a mental scheme, is that philosophy functions in the context of evaluation, but its actions has also external consequences that we can examine with neurophilosophy. It's not therefore simply regarding just another branch of cognitive science, but clearly a composition, that enables a holistic approach where the division does not make sense, as, even the simplification constitutes of a degeneration. The contribution of neurophilosophy also allows us to think, of how humanity thinks as a whole, within Time, without social constraints which are purely artificial. The abstractive codification of altruism is of the precurrent studies of neurophilosophy. Now we begin to see that it makes sense as a cognitive strategy

Ν. Λυγερός - Περί ενός δίκαιου

Νίκος Λυγερός - Περί ενός δίκαιου.Πώς καταλαβαίνουμε έναν δίκαιο; Πρέπει να διαβάσουμε το βιβλίο του Albert Camus; Πρέπει να κατανοήσουμε την πολυπλοκότητα της συμμετοχής όταν δεν υπάρχει κανένας άλλος λόγος εκτός από αυτόν της ανθρωπότητας; Ή ακόμα πιο απλά, είναι δυνατόν να καταλάβουμε το ανυπόφορο; Διότι ένας δίκαιος ζει αναγκαστικά σ’ έναν κόσμο άδικο όπως μία όαση μέσα στην έρημο. Όμως ποια είναι η έννοια της όασης για την έρημο; Δεν είναι αυτή του λάθους, του παράξενου; Διότι ένας δίκαιος είναι προ παντός μία ιδιομορφία μέσα στον κόσμο. Και αυτή η ιδιομορφία είναι ουσιαστικά μόνη. Ωστόσο, η βαρβαρότητα του συστήματος θεωρεί ότι αυτή η ιδιομορφία πρέπει να είναι απαγορευμένη. Διότι είναι αδιανόητο για το σύστημα να διαχειρίζεται μια ύπαρξη που ασχολείται με τους άλλους. Η ουσία του συστήματος συνίσταται στο να επιβάλει το γεγονός ότι οι άνθρωποι είναι ατομικιστές. Έστω και αν η πραγματικότητα είναι ριζικά διαφορετική. Διότι οι άνθρωποι δεν μπορούν να ζουν παρά μόνο στους κόλπους της ανθρωπότητας. Το σύστημα θέλει να υποβαθμίζει τους ανθρώπους στην υπόσταση του ατόμου. Μόνο που αυτό δεν μπορούν να το ανεχτούν οι δίκαιοι. Ένας απ’ αυτούς, ακόμα και εγκαταλειμμένος από τους αθώους δεν μπορεί να σωπάσει μπροστά στην αδικία. Το σύστημα βασίζεται όχι μόνο στην αδιαφορία αλλά επίσης στην αδράνεια και τη χειραγώγηση της μάζας. Ενώ ένας δίκαιος εκ φύσεως δεν μπορεί να είναι αδιάφορος. Όσον αφορά στην αδράνεια, είναι πολύ απλά ασυμβίβαστη με την αποστολή του δίκαιου. Γι’ αυτόν το λόγο, ένας δίκαιος αποτελεί διπλή εξέγερση κατά του συστήματος. Και είναι με αυτόν τον τρόπο που ένας δίκαιος συνιστά ανθρώπινη επανάσταση. Χωρίς να αρκείται σε έναν παθητικό ανθρωπισμό, ένας δίκαιος αισθάνεται την ανάγκη να λέει ΟΧΙ όταν όλα τα άτομα δέχονται το απαράδεχτο. Και αυτή η αντίθεση επαρκεί για να θέσει υπό αμφισβήτηση τα επικρατούντα πρότυπα του συστήματος. Οι άνθρωποι δεν είναι μόνο άτομα διότι ένας μόνο δίκαιος επαρκεί για να δημιουργήσει το αντιπαράδειγμα. Και η ανθρωπότητα μας δείχνει πώς να ακολουθήσουμε αυτό το αντιπαράδειγμα μέσω του αγώνα της κατά του συστήματος της βαρβαρότητας. Έτσι, σύμφωνα με το νοητικό σχήμα όπως περιγράφεται στο θεατρικό έργο του Samuel Beckett, το γεγονός ότι η ανθρωπότητα περιορίζεται σε μερικούς ανθρώπους, μας αναγκάζει να αναλάβουμε την ευθύνη. Γι’ αυτόν το λόγο, ένας δίκαιος είναι υπεύθυνος για όλα μπροστά σε όλους. Έτσι, στο πλαίσιο μιας γενοκτονίας, έστω και αν τα άτομα οδηγούνται στην ιδέα ότι δεν υπάρχει θεός, ένας δίκαιος επαρκεί για να δείξει ότι ακόμα και σε αυτή την περίπτωση, δεν επιτρέπονται όλα. Ακολουθεί, λοιπόν, το νοητικό σχήμα το οποίο περιγράφει ο Фёдор Достоевский και κανένα σύστημα διαγραφής της μνήμης δεν θα ήξερε να του επιβάλει τη σιωπή. Διότι ακόμα και τη σιωπή θα πλήγωναν οι πέτρες. Ένας δίκαιος, λοιπόν, συμπεριφέρεται ως αναρχικός σε ένα χώρο όπου όλα είναι συμβατά a priori. Μόνο η ύπαρξη ενός δίκαιου μας επιτρέπει χάρη στην ανθρωπιά του να μην ξεχνάμε την έννοια των αθώων. Με αυτόν τον τρόπο, η ανθρωπιά ενός ανθρώπου βοηθά τους ανθρώπους της ανθρωπότητας. Αυτή η ανθρώπινη επανάσταση ξεφεύγει από τον έλεγχο της κοινωνικής μόδας. Έτσι, το σύστημα δυσκολεύεται να αντισταθεί στις προσβολές ενός δίκαιου. Όμως μόνο όταν οι δίκαιοι ενωθούν, θα επιτύχουν να καταδικάσουν τη βαρβαρότητα του συστήματος που είναι ένοχο για γενοκτονία.

Ν. Λυγερός - Το μοντέλο του Schopenhauer

Νίκος Λυγερός - Το μοντέλο του Schopenhauer.
«Γνωρίζουμε λοιπόν όλοι, πως όσο περισσότερο προικισμένος είναι ένας άνθρωπος, τόσο μεγαλύτερη κατάρα τον δέρνει. Γιατί αυτός βλέπει τους άλλους να μην έχουν γνώσεις, να είναι ελεεινοί και μικροί, όσο και αυτοί τον βλέπουν ανώτερο και άπιαστο. Δυστυχώς, όμως, δεν είναι δυνατόν να εκφράζει αυτήν τη γνώμη του για τους άλλους, φθάνει σε ένα όριο και σταματάει. Το ίδιο κάνουν και οι άλλοι. Άραγε, όπως φαίνεται, είναι ένας απομονωμένος και μοναχικός άνθρωπος, καταδικασμένος να ζει σε ένα νησί όπου δεν απαντάει κανέναν και ο κάθε πίθηκος από μακριά τού μοιάζει για άνθρωπος;» Με αυτόν τον τρόπο εκφράζεται ο Schopenhauer στο βιβλίο του με τίτλο Ο άνθρωπος και η κοινωνία. Η παράγραφος παρουσιάζεται ως ακραία για αυτούς που ονομάζονται άνθρωποι και δεν έχουν διαβάσει το έργο του και δεν γνωρίζουν τη ζωή του φιλόσοφου. Ενώ μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο πόνος του είναι πιο προσιτός και κατανοητός. Υποφέρει ο άνθρωπος μόνο, διότι το άτομο είναι ευτυχισμένο. Η σημαντικότερη διαφορά προέρχεται από την ύπαρξη της κοινωνίας, η οποία λειτουργεί μόνο και μόνο για το άτομο. Μέσα στο πλαίσιο της κοινωνίας, ο άνθρωπος είναι εξ ορισμού απομονωμένος, ειδικά αν είναι προικισμένος ή με ειδικές ανάγκες. Η ελευθερία του ως πολιτικό ον δεν έχει νόημα για την κοινωνία. Εκείνη αδιαφορεί για την οντότητά του, σημασία έχει να μην υπάρχει διαφορά. Διότι η διαφορά κάνει τη διαφορά και υπάρχουν επιπτώσεις πάνω σε όλο το σύνολο. Η κοινωνία αδιαφορεί για την ανάδειξη και την εξέλιξη των ανθρώπων εφόσον ο σημαντικότερος στόχος της είναι η διατήρηση του συστήματος. Τα προικισμένα άτομα είναι εξ ορισμού επικίνδυνα ακόμα και αν οι εφευρέσεις οφείλονται σε αυτά. Επιπλέον, αν η ανθρωπιά τους έλθει σε σύγκρουση με τα συμφέροντα της κοινωνίας, τότε είναι καταδικασμένα. Το επιχείρημα της ανωτερότητας δεν ισχύει διότι προβάλλεται μόνο μονόπλευρα. Οι γυάλινοι πύργοι είναι ισχυροί διότι τους παράγει η κοινωνία για να αποφύγει την ανάμειξη των προικισμένων με τα προβλήματα. Η αυτάρκεια των έργων των προικισμένων ενοχλεί την εξειδίκευση της καθημερινότητας. Η παράγραφος του Schopenhauer εξηγείται καλύτερα μέσα σε όλο αυτό το πλαίσιο και ερμηνεύεται ως μια απεγνωσμένη προσπάθεια του φιλόσοφου να εκφράσει τα δεινά της μοναξιάς των ανθρώπων μέσα στην αδιαφορία της μάζας. Οι άνθρωποι, σπάνιοι εξ αρχής, δεν μπορούν παρά μόνο να ζήσουν διαχρονικά και συνεπώς δεν υπάρχουν μέσα στο παρόν της κοινωνίας. Ο μόνος στόχος και σκοπός τους δεν μπορεί να είναι παρά μόνο η εξέλιξη της ανθρωπότητας. Αυτή πρέπει να ξεπεράσει τα εμπόδια της εξουσίας της κοινωνίας. Ο Schopenhauer βρίσκεται στο πλαίσιο της ουσίας και μόνο εκεί τα νοητικά σχήματα είναι εντελώς διαφορετικά από τα συμβατικά. Και για να κρίνουμε τον φιλόσοφο, πρέπει να εισχωρήσουμε στη νοόσφαιρα της ανθρωπότητας και όχι στο δόγμα της κοινωνίας.

Ν. Λυγερός - Η διάσπαση του ατόμου

Νίκος Λυγερός - Η διάσπαση του ατόμου.
Δεν είναι το χάσμα των γενεών που δημιουργεί προβλήματα στην κοινωνία. Η σύγκρουση είναι πιο βαθιά και γίνεται μεταξύ της ποιότητας και της ποσότητας, μεταξύ της εξουσίας των διπλωμάτων και της ουσίας των γνώσεων. Ο συμβιβασμός του ατόμου προκαλεί και τη διάσπαση του χαρακτήρα του. Θα ήθελε ιδανικά να λειτουργήσει σε ένα άλλο πλαίσιο, όμως ο ρεαλισμός το αποτρέπει. Προσπαθεί να πείσει τον εαυτό του ότι πρέπει να αλλάξει το σύστημα, όμως δεν το πιστεύει και αναγκαστικά καταρρέει. Μετά την προσωπική του αποτυχία, θέλει να παρασύρει και άλλους για να μην είναι μόνο του. Έτσι δημιουργεί και την έννοια της παρέας, η οποία αποτελεί τον μικρόκοσμό του όπου επιτέλους ζει ευτυχισμένο διότι κανείς δεν το αμφισβητεί πια. Έχει βρει μια τυπική ισορροπία η οποία είναι σταθερή. Παραμένει αμετάβλητο και ο λόγος είναι απλός: ζει και δρα μόνο και μόνο μέσα στο κοινωνικό δόγμα του συστήματος. Έτσι ερμηνεύει κάθε εξωτερική ιδιομορφία ως μια ιδιοτροπία και δεν μπορεί να επηρεαστεί εξωτερικά. Το εσωτερικό είναι ο μόνος του χώρος επιβίωσης. Το άτομο με τη διάσπασή του δεν υπάρχει πια ως ανεξάρτητη οντότητα. Όλη του η προσωπικότητα έχει χαθεί μέσα σε όλο το σύστημα, το οποίο αποτελείται από ένα μείγμα. Η μάζα του συστήματος είναι το κράμα των ατομικών προσωπικοτήτων. Δεν μπορεί το άτομο να ξαναβρεί τα πρώτα του συστατικά. Το κοινωνικό πλέγμα του έχει δημιουργήσει ένα ατομικό σύμπλεγμα. Δεν υπάρχει πια δίχως το σύστημα. Με το πρόσχημα του αρχικού συμβιβασμού έχει μετατραπεί η όλη του οντολογία. Όσον αφορά στη τελεολογία του είναι μοναδική. Αποτελείται μόνο και μόνο από την επιβίωση του συστήματος εις βάρος της οποιασδήποτε εξέλιξης της ανθρωπότητας. Έτσι το αδρανές στοιχείο του ατόμου γίνεται συντηρητικό και μάλιστα επιθετικό ως προς κάθε απόπειρα αλλαγής. Η αλλαγή φάσης της συμπεριφοράς του ατόμου προέρχεται από το φαινόμενο της πλειοψηφίας. Δημιουργείται στο άτομο η αίσθηση του δικαίου και της απολυτότητας. Όπως όλο το σύστημα δεν υποστηρίζει μόνο όλες του τις πράξεις μέσα σε ένα καταλυτικό πλαίσιο αλλά και παράγει την αίσθηση του εξωτερικού κινδύνου, εμφανίζεται η συσπείρωση της αδράνειας. Δεν είναι δύσκολο να φανταστούμε με αυτές τις συνθήκες ποιες μπορεί να είναι οι προσδοκίες της κανονικής εκπαίδευσης. Δεν πρέπει να παράγει στοχαστές διότι θέτει σε κίνδυνο το όλο σύστημα. Δεν πρέπει να παράγει διαφοροποιήσεις διότι η ομοιογενής μάζα ελέγχεται πιο εύκολα. Δεν πρέπει η εκπαίδευση του συστήματος να αναδεικνύει την ανθρωπιά του ανθρώπου. Στην ουσία, αυτή η εκπαίδευση αποσκοπεί να γίνει το συμπαγές και αναμφισβήτητο εργαλείο της αναπαραγωγής της ίδιας της κοινωνίας που βασίζεται μόνο σε αρχές και όχι σε αξίες. Η διάσπαση του ατόμου, όπως βλέπουμε, δεν έχει μόνο προσωπικές επιπτώσεις. Το άτομο μεταφέρει μαζί του ένα ολόκληρο πλαίσιο όπου η ανθρώπινη βούληση δεν έχει κανένα νόημα. Κάθε κίνηση του ατόμου δεν είναι παρά μόνο η προέκταση του συστήματος της μετριότητας και της αδράνειας. Τα γεγονότα ερμηνεύονται ως απόλυτα δεδομένα που δεν αλλάζουν. Και το όλο σύστημα βασίζει τη σταθερότητά του στην πίστη της μη αλλαγής και δεν υπάρχει πλαίσιο αλλαξοπιστίας. Κάθε αλλαγή είναι μία αίρεση. Κάθε προσπάθεια απελευθέρωσης είναι μία καταδίκη. Και οι άνθρωποι αυτοί που υπάρχουν ακόμα, είναι οι καταδικασμένοι εις ζωή.

Στην ομάδα θέλουμε τον άλλο εαυτό μας, θέλουμε το άλλο εγώ

Νίκος Λυγερός - Στην ομάδα θέλουμε τον άλλο εαυτό μας, θέλουμε το άλλο εγώ.
Όταν μιλάμε μόνο και μόνο για κοινωνικές σχέσεις, κάνουμε επικοινωνία. Όταν μιλάμε για ανθρώπινες σχέσεις, κάνουμε συνεννόηση. Αν δεν υπάρχει μια κοινή τομή, μέσα στις δύο νοόσφαιρες του καθενός και δεν παράγει ο άλλος κάτι, τότε έχουμε ένα πρόβλημα συνεννόησης. Στη θεωρία σχέσεων, όταν παράγουμε μία ομάδα και όταν παράγουμε μία παρέα, δεν θέλουμε τα ίδια. Στην ομάδα θέλουμε τον άλλον εαυτό μας, θέλουμε το άλλο εγώ. Άρα πολύ συχνά έχουμε, στις παρέες, ανθρώπους που μοιάζουν. Στην ομάδα δεν ψάχνουμε ανθρώπους που μοιάζουν, ψάχνουμε ανθρώπους που είναι το συμπληρωματικό μας. Δηλαδή, που έχουν ιδιότητες που δεν έχουμε. Το χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι: Μπορείτε εύκολα να φανταστείτε μια παρέα με έντεκα τερματοφύλακες, οι οποίοι θα μιλάνε για όλα τα γκολ, που έχουν φάει ή που έχουν αποκρούσει. Άρα, μια παρέα με έντεκα τερματοφύλακες δεν μπορεί να είναι ποτέ ομάδα. Ο τερματοφύλακας - ο οποίος είναι ανώμαλος εξ αρχής, με την έννοια τη μαθηματική, εφόσον παίζει ποδόσφαιρο και είναι ο μόνος που παίζει με τα χέρια - ψάχνει ανθρώπους, που δεν είναι ανώμαλοι. Δηλαδή, ανθρώπους που παίζουν με τα πόδια. Άρα ψάχνει ανθρώπους που δεν έχουν την ίδια ιδιότητα. Γιατί, φανταστείτε να είχαν όλοι την ίδια ιδιότητα. Θα ήταν όλοι κολλημένοι στο τέρμα, η εντεκάδα. Η ιδέα, λοιπόν, είναι ότι πολύ συχνά προσπαθούμε να βρούμε κάποιον ο οποίος είναι το ίδιο με εμάς. Και αυτό που δεν καταλαβαίνουμε είναι ότι όταν είναι το ίδιο με εμάς, είναι ο τέλειος τρόπος να τον βαρεθούμε. Άρα, όταν αναζητούμε τον άλλον που είναι συμπληρωματικός και διαφορετικός, έχει άλλες ιδιότητες.

του Νίκου Λυγερού
http://www.lygeros.org/articles?n=15954&l=gr

Σκίτσο (Ν. Λυγερός) - Ανθρώπινο βλέμμα, Regard humain.

Ανασχηματισμός του πυρήνα των ανθρωπίνων σχέσεων

Νίκος Λυγερός - Ανασχηματισμός του πυρήνα των ανθρωπίνων σχέσεων.
Εάν εξετάζουμε τον πυρήνα των ανθρωπίνων σχέσεων μέσα από το βλέμμα της νοημοσύνης και όχι της κοινωνίας, συνειδητοποιούμε την ανάγκη να τον ανασχηματίσουμε για να έχουμε ένα άτομο που να είναι ελεύθερο και όχι εξαρτώμενο από τις θεσμικές δομές. Το πρόβλημα των ανθρωπίνων σχέσεων στην καθημερινότητα, είναι ότι τα άτομα αναπαράγουν κοινωνικά νοητικά σχήματα για να ζήσουν μία μορφή τεχνητής ευτυχίας. Στην πραγματικότητα, αυτά τα άτομα δεν είναι παρά υλικά σημεία μέσα στην κοινωνική μάζα. Δίχως τη θέλησή τους, ακολουθούν τους κοινωνικούς φραγμούς και το γεγονός ότι είναι απόλυτα πλαισιωμένα σ’ αυτούς, τους δημιουργεί μία αίσθηση άνεσης. Μόνο που αυτή η άνεση είναι εκείνη της κοινωνικής φυλακής εξ ολοκλήρου ελεγχόμενη από τον κανόνα. Η δυσκολία, λοιπόν, για τα προικισμένα παιδιά είναι να εισχωρήσουν σ’ αυτόν το χώρο χωρίς ωστόσο να καταλαβαίνουν τους κανόνες αυτού του παιγνίου. Αυτό φαίνεται παράλογο για τα άτομα που γνωρίζουν μόνο και μόνο την ανθρώπινη πραγματικότητα. Αυτή η δυσκολία έγκειται στη συμπεριφορά ανάμεσα στις σχέσεις των διαφορετικών φύλων. Πεπεισμένοι ότι ανήκουν το καθένα σε συγκεκριμένο κανόνα, προσπαθούν να ανταποκριθούν στις κοινωνικές ιδιότητες που τους έχουν αποδοθεί. Διότι το παράδοξο της κοινωνικής εξέλιξης είναι ότι επιδιώκει να διαγράφει τις πραγματικές διαφορές. Έτσι, τα άτομα διαφορετικών φύλων προσπαθούν να ξαναβρούν τις μάσκες τους μέσω κωδικών οι οποίοι για τα προικισμένα παιδιά είναι ουσιαστικά τεχνητοί. Αυτό το φαινόμενο το βλέπουμε επίσης στις διαφορετικές ηλικιακές ομάδες. Η παράταση της διάρκειας της ζωής έχει δημιουργήσει επιπλέον, σημαντικές φάσεις. Αλλά αυτές δεν διαχωρίζονται φυσιολογικά, τουλάχιστον σε αυστηρά ανθρώπινο επίπεδο. Σ’ αυτό το επίπεδο, η κοινωνική δραστηριότητα παίρνει το πάνω χέρι και ορίζει τους ανθρώπους ως δραστήριους ή μη δραστήριους. Και πάλι, αυτή η κοινωνική εξουσία αφοπλίζει το ανθρώπινο ον. Όλες αυτές οι αντιθέσεις έχουν στόχο την περιβόητη κοινωνική ευτυχία. Στην απουσία ενός πραγματικού συμβολαίου ά la Rousseau, οι θεσμοί μάς προτείνουν την ευτυχία. Έτσι, σ’ αυτή την κοινωνία του θεάματος, βοηθούμε στον απανθρωπισμό των ανθρώπων. Για να μοιάζουν όλοι, η κοινωνία τούς θεωρεί απαράλλακτους σύμφωνα με κριτήρια αυστηρά κοινωνικά. Άρα το πραγματικό πρόβλημα στο ανθρώπινο επίπεδο, είναι πώς ν’ αγωνιστούμε εναντίον αυτών των αντιθέσεων. Είναι δυνατόν να προσεγγίσουμε τον άνθρωπο δίχως επανάσταση; Πώς να αποδεχτούμε το απαράδεχτο; Για να συνειδητοποιήσουμε πραγματικά τη δύναμη του κοινωνικού μοντέλου, αρκεί να εξετάσουμε την περίπτωση των γενοκτονιών. Οι γενοκτονίες οι οποίες αποτελούν εγκλήματα εναντίον της ανθρωπότητας, είναι πάντα ενορχηστρωμένες κατά τρόπο μαζικό, και όχι μόνο όσον αφορά στα θύματα. Είναι γεγονός ότι οι δήμιοι είναι πάντα πολλοί. Αυτό επιτρέπει να μοιράζονται εξίσου την εργασία σύμφωνα με το κοινωνικό μοντέλο. Με αυτόν τον τρόπο, συμμετέχουν όλοι, χωρίς να νιώθουν πραγματικά ένοχοι για οτιδήποτε. Αυτή η διαμοιρασμένη ευθύνη επιτρέπει την απενοχοποίηση όλων, τόσων των ενεργά όσο και των παθητικά αναμεμιγμένων. Εάν είναι δυνατόν να γίνει μία γενοκτονία, δεν είναι εξαιτίας της ύπαρξης αταβιστικών δυνάμεων, αλλά μάλλον χάρη στον περίφημο κοινωνικό ιστό που επιτρέπει να δίνεται ένας ρόλος στον καθένα. Έτσι κανένας δεν παραπονείται. Στην πραγματικότητα, η κοινωνική δομή δεν επιτρέπει παράπονα. Κι αυτή η δομή είναι τόσο αυστηρή που μολύνει τα ίδια τα θύματα. Είναι πεπεισμένοι ότι είναι ένοχοι διότι ενοχλούν την κοινωνία στην οποία αναμίχθηκαν. Με αυτόν τον τρόπο, καταλαβαίνουμε ότι ο αγώνας εναντίον των γενοκτονιών δεν μπορεί να περάσει ως μία κοινωνική κριτική ούτε ως ένας ανασχηματισμός του πυρήνα των ανθρωπίνων σχέσεων.

Σκίτσο (Ν. Λυγερός) - Le visage de Silence. Feutre
http://www.lygeros.org/Dessins/4635.jpg

του Νίκου Λυγερού

Κανονικότητα και απόκλιση - Normality and deviation

Νίκος Λυγερός - Κανονικότητα και απόκλιση.
Στην κοινωνία του μέσου όρου και όχι του μέτρου, η κανονικότητα είναι το ιδανικό και κατά συνέπεια ο απόλυτος στόχος για κάθε άτομο. Οι συνέπειες αυτής της τάσης είναι δραματικές και θα ήταν τραγικές για την ανθρωπότητα αν δεν υπήρχαν οι αποκλίσεις των ανθρώπων για να αντισταθμίσουν με το έργο τους, την αδράνεια της κοινωνίας. Γι αυτό το λόγο βέβαια, η τελευταία παρουσιάζει την απόκλιση ως μη φυσιολογική. Στην πραγματικότητα, η απόκλιση είναι μόνο μη κανονική εξ ορισμού και τίποτα άλλο. Μάλιστα η μη ύπαρξη της απόκλισης θα ήταν μη φυσιολογική. Σε κάθε περίπτωση μιλάμε για μια πραγματικότητα που διαμορφώνει την πραγματικότητα. Έτσι, ενώ η γενική τάση της κοινωνίας είναι η αναζήτηση της ευτυχίας μέσω της ισορροπίας, η ύπαρξη των αποκλίσεων επιτρέπει στην ανθρωπότητα να εξελιχθεί, πράγμα το οποίο είναι απαραίτητο αφού η νοημοσύνη είναι το μέλλον της. Επιπλέον υπάρχει μια σημαντική διαφοροποίηση πάνω στο έργο και όχι στον πληθυσμό. Η κοινωνία λόγω της απαραίτητης χειραγώγησης που πρέπει να ασκεί πάνω στα άτομα δίνει μεγάλη έμφαση στην έννοια της πλειοψηφίας με το πρόσχημα των δημοκρατικών αρχών. Στην πράξη, η βούλησή της είναι ένας εκφυλισμός διότι δεν ασχολείται ποτέ με το έργο των ανθρώπων. Και ο λόγος είναι απλός. Υπάρχει μάλιστα και ο λεγόμενος κανόνας των βιβλιοθηκάριων 80 – 20. Πιο επεξηγηματικά, το 20% του πληθυσμού παράγει το 80% του συνολικού έργου. 

Η κοινωνία δεν αναφέρεται ποτέ στο έργο αλλά στη δουλειά, η οποία είναι η μοντέρνα εκδοχή της σκλαβιάς. Ποιος συνειδητοποιεί, ότι την ώρα που εκφράζεται για τη δουλειά του, μιλά στην ουσία για τη σκλαβιά του. Νομίζει ο καθένας μας ότι ο μισθός δικαιολογεί τα πάντα, ακόμα και την έλλειψη ελευθερίας. Ξεχνάει ότι σημασία έχει η ζωή, η ελεύθερη ζωή, αλλιώς στην Ελλάδα παραδείγματος χάρη, η Τουρκοκρατία θα ήταν μια χαρά. Έτσι και οι αλλεπάλληλες αναφορές στην κρίση, η οποία είναι, θέλουμε δε θέλουμε, τεχνητή, γίνονται για να δικαιολογήσουν μια κατάσταση που δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί ως ανθρώπινη. Αυτή είναι η ουσία. Κατανοούμε λοιπόν ότι η κανονικότητα είναι μια μορφή ελέγχου του συστήματος έτσι ώστε να μη μπορούν να εκφραστούν οι αποκλίσεις. Με άλλα λόγια, αποτελεί μια προσπάθεια μετασχηματισμού της πλειοψηφίας σε μονοπώλιο. Με το πρόσχημα της αντιπροσωπευτικότητας προσπαθεί να πείσει ακόμα και τους ανθρώπους ότι ο κανόνας αποτελεί δικαιοσύνη. Μέσω αυτής της εικόνας προβάλλει τα συμφέροντά της δίχως να δίνει περιθώριο στην αμφισβήτηση των κλειστών δομών της. Με αυτόν τον τρόπο έρχεται σε σύγκρουση με κάθε ομάδα που παράγει ένα έργο. Και ένα από τα χειρότερα αποτελέσματα αυτής της τάσης είναι το έγκλημα κατά της ανθρωπότητας και ειδικότερα η γενοκτονία.

Μόνο η σιωπή μπορεί ν' αποθηκεύσει τον πόνο

Το άτομο γεμίζει με λόγια πολλά και θόρυβο τη ζωή του για να γεμίσει υποτίθεται αυτό το κενό. Αυτό το κενό δεν γεμίζεται, κατά συνέπεια τι γίνεται, περνάει τη ζωή του προσπαθώντας να κάνει αυτό, στο τέλος σε κάποια φάση πεθαίνει και αυτός. Και τι μένει απ’ όλο αυτό το πράγμα, είναι πολύ απλό, όταν δεν υπάρχει πια παραγωγή θορύβου, μένει μόνο και μόνο η σιωπή. Οι άνθρωποι της γνώσης, με την έννοια την ανθρώπινη, ακούν πρώτα τη σιωπή. Θα πείτε τι σημαίνει σιωπή. Ένα απλό παράδειγμα, είναι το θέμα του πόνου. Όταν έχουμε ένα τεράστιο πόνο και σίγουρα μερικοί το έχουν ζήσει με τους δικούς σας ανθρώπους που μπορεί και να έχουν φύγει ή να μην έχουν φύγει, αλλά να βασανίζονται. Μόνο η σιωπή μπορεί ν’ αποθηκεύσει τον πόνο. Και γι’ αυτό δυσκολευόμαστε τόσο πολύ, για να πούμε τρεις λέξεις στον άλλον και να καταλάβει πόσο είναι μεγάλο το πρόβλημα. Άρα αν σκεφτείτε ότι είναι πρώτα η σιωπή, θα έχετε ένα θέμα, γιατί τότε θα αντιληφθείτε ότι τελικά, είναι πρώτα η σκέψη και μετά η γλώσσα. Δηλαδή έχεις έναν πόνο, τον σκέφτεσαι, μπορεί και να σε βασανίζει και θες να το πεις στον άλλο, δεν βρίσκεις τα λόγια, βλέπετε αυτές τις εκφράσεις που έχει ο λαός μας, όταν λέμε ότι «δεν βρίσκω τα λόγια». Δεν λέμε, «δεν βρίσκω τις σκέψεις». Και ποιος δεν βρίσκει τα λόγια; Η σκέψη. Αλλά αφού δεν βρίσκει τα λόγια, σε ποιο χώρο ζει; Στη σιωπή.

Νίκος Λυγερός

''Η επιλογή είναι στέρηση. Έτσι αυτή αντιπροσωπεύει ένα κόστος.''

Νίκος Λυγερός: ''Η επιλογή είναι στέρηση. Έτσι αυτή αντιπροσωπεύει ένα κόστος.''.

Ν. Λυγερός - Το άδειο του κόσμου 

- Δάσκαλε, πώς μπορεί να είναι ο κόσμος.
- Με τα δεσμά της φυλακής.
- Μα δεν φαίνεται;
- Αυτοί που ζουν κάτω από ένα ζυγό δεν το βλέπουν.
- Μα γιατί;
- Δεν το θέλουν.
- Είναι δυνατόν;
- Νοιώθουν ασφάλεια.
- Είναι μέσα στην ασφάλεια.
- Μόνο που η ζωή θέλει ελευθερία.
- Κι όχι ασφάλεια.
- Γιατί η επιλογή είναι πάντα κόστος.
- Αλλά δεν υπάρχει επένδυση δίχως αρχικό κόστος.
- Και ποια είναι η ουσία για αυτούς;
- Δεν υπάρχει.
- Γι’ αυτό δεν ασχολείστε.
- Σωστά.
- Και για τους άλλους;
- Είμαστε πάντα εδώ.
- Γιατί επιστρέψατε.
- Ακριβώς.
- Ήταν απαίτηση της Ανθρωπότητας.
- Έχει κι αυτή;
- Πολλές.
- Νόμιζα πως…
- Θέλει και χατίρια.
- Δίχως όρια λοιπόν.
- Κανένα και ποτέ!
- Δάσκαλε!
- Ένα τέρας λείπει κι ο κόσμος είναι κενός!
- Για την Ανθρωπότητα.
- Θέλει φως παντού.
- Από τους φάρους.
- Για τον Χρόνο.

http://www.lygeros.org/articles?n=13202&l=gr


Ν. Λυγερός - ἴδε ἡ μήτηρ μου καὶ οἱ ἀδελφοί μου

Δεν είναι θέμα αρχών
αλλά μόνο αξιών
οι επιλογές μας
αλλιώς δεν ακολουθούμε
τη διδασκαλία
και δεν συνεχίζουμε
την αρχική επιλογή
που έγινε μόνο
με το κόστος της θυσίας
διότι το απαράδεκτο
μπορεί να σβήσει
μόνο με το φως της αλήθειας
και της ειλικρίνειας
του ιερού αγώνα
που δεν μας επιτρέπει
να γονατίσουμε
και να αποδεχτούμε
το αυθαίρετο
όποιο και να είναι
από όποιον και να έχει
καθιερωθεί
γιατί υπάρχει
το πρέπον
μας δεσμεύει.

http://www.lygeros.org/articles?n=12774&l=gr


Ν. Λυγερός - Η πραγματική επιλογή

Μετάφραση από τα γαλλικά: Σάνη Καπράγκου

«- Υπήρξαν εκατομμύρια αυτοκτονίες.
- Ποτέ για τούτο. Πάντα με τον φόβο.
Εκείνος που αυτοκτονεί για να σκοτώσει τον φόβο,
αμέσως, θα είναι Θεός.
- Φοβούμαι πως δεν έχει τον χρόνο.»

Η πραγματική επιλογή
είναι μόνον εκείνη που έχει κόστος.
Ειδάλλως, δεν έχει καμία σημασία
είναι μόνον μία παράκαμψη,
η οδός παραμένει πάντοτε ίδια
και η κατεύθυνση αμετάβλητη
ανάμεσα στη γένεση και στον θάνατο
σαν νά ’ταν τούτο αναπόφευκτο
παρ’ όλες τις διακλαδώσεις
του Σύμπαντος των πολλαπλών κόσμων.

http://www.lygeros.org/articles?n=6294&l=gr


Ν. Λυγερός - Φανταστική συζήτηση

- Δεν έχετε σταματήσει να γράφετε.
- Είναι αλήθεια.
- Σε έναν απίστευτο αριθμό θεμάτων.
- Δεν γράφω για θέματα αλλά για ανθρώπους.
- Θα μπορούσαμε μάλιστα να δηλώσουμε για ελεύθερους ανθρώπους.
- Είναι το παράδοξο.
- Αλλά επίσης η παρεξήγηση.
- Αυτό φαίνεται αναπόφευκτο.
- Για ποιο λόγο;
- Είναι μέσα στη φύση του παράλογου.
- Και αυτό δεν σας ενοχλεί;
- Η γνώση αυτού του παράλογου είναι που οδηγεί στην ελευθερία της σκέψης.
- Αλλά αυτή η ελευθερία δεν πληρώνεται ακριβά;
- Η επιλογή είναι στέρηση. Έτσι αυτή αντιπροσωπεύει ένα κόστος.
- Και αυτό το κόστος είναι ανεκτό;
- Για τους ελεύθερους ανθρώπους, είναι όντως.
- Και για τους άλλους;
- Αντιπροσωπεύει μια κοινωνική απαγόρευση.
- Απαγόρευση, είπατε;
- Ακριβώς. Είναι μάλιστα κατ' αυτό τον τρόπο που επιβάλλει σε όλα άτομα την υπεροχή της μέσα στο παρόν.
- Μέσα στο παρόν;
- Δεν μπορεί να το κάνει μέσα στο παρελθόν και το μέλλον.
- Για ποιο λόγο;
- Επειδή εκεί επεμβαίνει ο χρόνος.
- Που σημαίνει;
- Ο χρόνος, είναι ο τόπος της αντίστασης.
- Έτσι η κοινωνία εκεί τρώει τα μούτρα της.
- Δεν θα μπορούσα να το πω καλύτερα.
- Έτσι η γραφή σας έχει στόχο να ανήκει στο χρόνο.
- Είναι η μόνη ανησυχία μου.
- Γιατί;
- Επειδή ο χρόνος και η ανθρωπότητα είναι οι στυλοβάτες μας ως άνθρωποι.

http://www.lygeros.org/articles?n=10325&l=gr

Ν. Λυγερός - Το κόστος της επιλογής

Κοιτάζουμε όλοι τις επιλογές
και κανείς δεν βλέπει το κόστος.
Ξεχνάμε ότι κάθε επιλογή
είναι και μία απόρριψη.
Ξεχνάμε ότι κάθε μνήμη
είναι επιλεγμένη λήθη.
Η αξία της επιλογής είναι το κόστος της.
Δίχως κόστος δεν υπάρχει αξία.
Δίχως κόστος δεν υπάρχει επιλογή.