Θέματα φιλοσοφικά, επιστημονικά, κοινωνικά, ψυχολογικά, για τον άνθρωπο. Νευροεπιστήμες, εγκέφαλος,συνείδηση και νοημοσύνη. Νίκος Λυγερός.
Όλες οι ανθρώπινες έννοιες είναι προβολές του ανθρώπινου πνεύματος γι'αυτό σε τελική ανάλυση πολλές φορές είναι απατηλές. Δεν βλέπουμε την πραγματικότητα , την αντιλαμβανόμαστε (όπως νομίζουμε εμείς πως είναι). Ο,τι βλέπουμε είναι μια ερμηνεία της πραγματικότητας, που βασίζεται σε υποκειμενικά, ελαττωματικά ή προκατειλημμένα παραδείγματα. Αυτό έχει επιπτώσεις όχι μόνο στο πώς καταλαβαίνουμε τον κόσμο, αλλά και πώς καταλαβαίνουμε τους ανθρώπους... Όταν κάποτε ρώτησαν τον Ηράκλειτο πώς γνωρίζει όσα γνωρίζει απάντησε: «ερεύνησα τον εαυτό μου»... O Σωκράτης, μέσω της μεθόδου διαλόγου που είχε αναπτύξει, εκμαίευε (εξ ου και Μαιευτική Μέθοδος) από τον συνομιλητή του την αλήθεια/γνώση που είχε μέσα του αλλά δεν γνώριζε. Ο άνθρωπος δε μπορει να αναζητά αυτό που δε γνωρίζει γιατί τότε δεν ξέρει τί να αναζητήσει αλλά ούτε αυτό που γνωρίζει μπορεί να αναζητά γιατί το ξέρει ήδη. Ο άνθρωπος τίποτε νέο δε μαθαίνει, παρά μόνο παίρνει συνείδηση των όσων ήδη γνωρίζει. Η γνώση (μάθηση) είναι ανάμνηση (ενθύμιση) , υπάρχει λοιπόν η ανάμνηση μέσα μας...

Νοημοσύνη, το μέλλον της Ανθρωπότητας

Νίκος Λυγερός - Νοημοσύνη, το μέλλον της Ανθρωπότητας.
Όλη η αξία του Ελληνισμού βασίζεται στην νοημοσύνη, γιατί ποτέ δεν ήταν πιο ισχυρός από τους εχθρούς του. Κι όμως είναι ακόμα εδώ. Αυτό που είναι εντυπωσιακό σε μας, είναι ότι είμαστε πολύ τεμπέληδες. Πρέπει ο εχθρός να είναι πολύ πιο δυνατός από εμάς για να κουνηθούμε. Είναι θέμα ζυγαριάς. Οι εχθροί με μας αρχίζουν με handicap. Άρα περιμένουμε να γίνουν αρκετά μεγάλοι και τότε ασχολούμαστε με αυτούς. Αλλιώς δεν έχουμε τίποτα και τσακωνόμαστε μεταξύ μας. Άρα όταν έρχεται ένας πολύ πιο μεγάλος εχθρός από εμάς, τότε μπορεί και να ασχοληθούμε με το θέμα. Τότε ξαφνικά λέμε "εμείς είμαστε Έλληνες, ως εδώ και μην παρέκει". Στο ενδιάμεσο, έχουμε τη δημοκρατία για να περνά η ώρα, για να το συζητάμε. Όλη η ιδέα είναι πάνω στο θέμα της νοημοσύνης. H νοημοσύνη είναι το μέλλον της Ανθρωπότητας. Και επειδή ο Ελληνισμός είναι προσφορά στην Ανθρωπότητα, Ελληνισμός χωρίς νοημοσύνη δεν υπάρχει. Εμείς χρειαζόμαστε περισσότερους εχθρούς. Όταν μας πιέζουν λίγο, ξέρετε ότι η τεμπελιά είναι το πρώτο στάδιο της νοημοσύνης, μετά όταν μας πιέζουν, περνάμε στο δεύτερο στάδιο: αντεπίθεση.


Νίκος Λυγερός
Σκίτσο (Ν. Λυγερός) - Πλάγια Αντεπίθεση
http://lygeros.org/articles?n=15469&l=gr

Νίκος Λυγερός - Πλέγμα ανθρωπιάς

Άμα σκεφτόμασταν αποκλειστικά τους άλλους και ποτέ εμάς, όλοι θα σκεφτόμασταν και εμάς, αλλά θα ήταν από τους άλλους. Εδώ λοιπόν έχει μεγάλη σημασία όταν λέμε είναι πιο σημαντικός ο ένας ή ο άλλος. Συνήθως λες ο ένας γιατί μπορεί να είσαι εσύ. Μετά όταν ανακαλύπτεις ότι ο άλλος είναι η αρχή από τους άλλους, κι άμα θέσεις το εξής ερώτημα: είναι σημαντικό ο ένας ή οι άλλοι; Θα καταλάβεις ότι άμα χαθεί ο ένας είναι απλώς ένα άτομο λιγότερο, άμα χαθούν οι άλλοι δεν υπάρχει Ανθρωπότητα. Και ξαφνικά ο άλλος εξηγεί στον έναν ότι είναι ο άλλος άλλος. Άρα αν πραγματικά οι άνθρωποι έβλεπαν τον εαυτό τους ως άλλον άλλον σε σχέση με τους άλλους, τότε θα καταλάβαιναν ότι σαν πλέγμα ανθρωπιάς είναι πολύ πιο ανθεκτικό στις ασθένειες από το άλλο που είναι καθαρά εγωιστικό. Γιατί ο καθένας κοιτάζει τον δικό του τον εαυτό κι όταν έχει πρόβλημα ελπίζει ότι όλοι οι άλλοι θα τον κοιτάξουν. Αλλά δεν αναρωτιέται τι κάνει αυτός για τους άλλους που το έχουν ανάγκη.

Νίκος Λυγερός
Σκίτσο (Ν. Λυγερός) - Théoriciens des nombres.
http://lygeros.org/articles?n=5094&l=fr

Νίκος Λυγερός - Νέος σκεπτόμενος, γιατί θα έφευγα, γιατί να μείνω

Νίκος Λυγερός - Νέος σκεπτόμενος, γιατί θα έφευγα, γιατί να μείνω.
Η διάλεξη του Νίκου Λυγερού με θέμα "Νέος σκεπτόμενος, γιατί θα έφευγα, γιατί να μείνω". «Σουκάκειο» Αμφιθέατρο, Ορθοπαιδικό Κέντρο Έρευνας & Εκπαίδευσης, Π.Γ.Ν. Αττικόν, Χαιδάρι , Σάββατο 28 Φεβρουαρίου 2015. 






 Αν θέλεις να φύγεις

Αν θέλεις να φύγεις 
από την Ελλάδα 
πες μου πρώτα 
πριν με πείσεις 
πού θα είναι 
ο τάφος σου 
γιατί αν απαντήσεις 
αυτό που ξέρεις 
τότε ό,τι και να πεις 
δεν πρόκειται 
ν’ αλλάξει τίποτα 
διότι στην ουσία 
θέλεις να πας 
ταξίδι με επιστροφή 
κι όχι να μείνεις 
εκεί πού πας 
τότε σκέψου 
ξανά τι θες 
πριν κάνεις 
το λάθος. 

Νίκος Λυγερός
http://lygeros.org/articles?n=18906&l=gr


Στη στρατηγική

Στη στρατηγική 
έχει σημασία 
πιο πολύ 
το τέλος 
παρά η αρχή 
έτσι σκέψου 
όλο το θέμα 
από το τέλος 
στην αρχή 
για να πάρεις 
τη σωστή 
απόφαση 
που αλλάζει 
τη δομή 
της πορείας 
της ζωής σου 
για να μην χάσεις 
το μονοπάτι 
του φωτός 
που ακολουθείς.

Νίκος Λυγερός 
http://lygeros.org/articles?n=18907&l=gr


Η επιλογή του στόχου

Η επιλογή του στόχου 
δεν είναι επίλυση 
γιατί πρέπει πρώτα 
να εντοπίσεις 
τα εμπόδια 
για να βρεις 
τη στρατηγική 
που θα υλοποιήσει 
το όραμα 
που αναζητάς 
δίχως ν’ αντιληφθείς 
πόσες είναι 
οι προϋποθέσεις 
για να πετύχει 
η θέληση 
όταν υπάρχουν 
απαραίτητες 
υπερβάσεις 
για το μυαλό 
του ανθρώπου. 

Νίκος Λυγερός

Νίκος Λυγερός - Υπάρχω εγώ επειδή υπάρχεις εσύ

Νίκος Λυγερός - Υπάρχω εγώ επειδή υπάρχεις εσύ.
Υπάρχω εγώ επειδή υπάρχεις εσύ. Έχουμε ένα πρώτο πρόβλημα. Είναι ότι ο αυτοπροσδιορισμός ότι είμαστε εμείς, είναι δύσκολος χωρίς να υπάρχει το ‘εσείς’. Και ακόμα χειρότερο, πιο σημαντικό είναι να υπάρχουν οι άλλοι. Άμα το σκεφτείτε θα πείτε είναι εύκολο να είμαι άνθρωπος, γιατί γεννήθηκα άνθρωπος. Στην πραγματικότητα, γινόμαστε άνθρωποι. Είναι ένα τεράστιο θέμα αυτό και υπάρχουν πολλές δυσκολίες. Έχει ενδιαφέρον γιατί πολύ συχνά μερικοί λένε γεννηθήκαμε άνθρωποι, αλλά λένε, ότι επειδή είναι απαραίτητο. Μα άμα είχαμε γεννηθεί άνθρωποι, με την έννοια που την εννοούμε, η παιδεία δεν θα ήταν απαραίτητη. Στην πραγματικότητα, όλη η παιδεία είναι φτιαγμένη για να μεγαλώνει ανθρώπους, που θα γίνουν άνθρωποι. Άρα το πρώτο ερώτημα είναι τι είναι άνθρωπος. Δεύτερο ερώτημα, πιο σημαντικό είναι αν ένας άνθρωπος μπορεί να υπάρχει μόνος του. Ενώ αρχικά φαίνεται αυτονόητο. Παράδειγμα: Ας πούμε παίρνετε έναν άνθρωπο τον βάζετε σε ένα νησί, δεν έχει καμία επαφή με την Ανθρωπότητα. Και το ερώτημα είναι αν υπάρχει για την Ανθρωπότητα. Θα δείτε ότι σιγά-σιγά θα ανακαλύψετε ότι αυτός, ενώ φαίνεται να υπάρχει για την Ανθρωπότητα, όχι δεν ζει καν, δεν υπάρχει καν. Άρα μπαίνουμε τώρα σε ένα άλλο πρόβλημα και είναι πώς καταλαβαίνουμε ότι είμαστε άνθρωποι. Και θα δείτε ότι καταλαβαίνουμε ότι είμαστε άνθρωποι, όταν καταλαβαίνουμε τι είναι συνάνθρωπος. Δηλαδή κανονικά υπάρχει ο ‘ένας’ και μετά υπάρχει ο ‘άλλος’. Ο ‘άλλος’ είναι ο πιο σύντομος τρόπος για να μιλάτε για δύο άτομα. Όταν ακούτε ο ‘άλλος’ αναγκαστικά κάπου υπάρχει ο ‘ένας’. Όταν λέτε ο ‘ένας’, δεν υπάρχει τίποτα. Είναι απλώς ο ‘ένας’. Τώρα το ερώτημα είναι, είμαστε ο ‘ένας’ ή ο ‘άλλος’. Στην αρχή θεωρούμε ότι είναι αυτονόητο ότι είμαστε ο ‘ένας’. Τώρα ξαφνικά λέμε, όχι μόνο δεν είμαστε ο ‘ένας, αλλά δεν είμαστε καν ο ‘άλλος’ και είμαστε ο ‘άλλος άλλος’.

Νίκος Λυγερός
Σκίτσο (Ν. Λυγερός) - Ο δεσμός μας. Notre liaison.
http://www.lygeros.org/view.php?number=3572

Νίκος Λυγερός - Η ζωή του παιδιού αρχίζει με την έννοια του θανάτου

Νίκος Λυγερός - Η ζωή του παιδιού αρχίζει με την έννοια του θανάτου.
Στον Ελληνισμό ο σεβασμός προς τον νεκρό είναι από τα πιο σημαντικά πράγματα που μαθαίνουμε στα παιδιά. Γιατί είναι η έννοια της συνέχειας. Στην αρχή θα πείτε είναι πολύ σκληρό και πολύ δύσκολο. Στην πραγματικότητα, το πιο σκληρό είναι να σε ξεχάσουν πριν πεθάνεις. Και είναι ακριβώς αυτό που κάνετε όταν δεν μαθαίνετε στα παιδιά σας τι έχει γίνει με τους μεγαλύτερους. Και θα δείτε όταν μεγαλώνουν μετά, σας λένε, ‘γιατί δεν μου είπες’, γιατί βέβαια θυμούνται. Τα παιδιά λοιπόν, έχουν μια προσέγγιση του μέλλοντος που είναι πολύ παράξενη. Έχετε την εντύπωση ότι αρχικά λειτουργούν μόνο μέσα στο παρόν. Άρα πάνω-κάτω χαίρονται μόνο αυτό που είναι στιγμιαίο, μια μορφή carpe diem. Δεν είναι έτσι. Τα παιδιά θεωρούν αρχικά ότι είναι αθάνατα. Τεράστιο πρόβλημα αυτό. Και το ενισχύετε εσείς, γιατί όλους αυτούς που πεθαίνουν τους κρύβετε. Στην πραγματικότητα η ζωή του παιδιού αρχίζει με την έννοια του θανάτου, που φαίνεται λίγο παράξενο, αλλά στην πραγματικότητα είναι ‘εν αρχή ο θάνατος’, που αυτό επιτρέπει να καταλάβει 'και τι κάνουμε πριν';

Νίκος Λυγερός
Σκίτσο (Ν. Λυγερός) - Etude 7 d'illustration de la grand-mère de Lumineuse.
http://www.lygeros.org/view.php?number=5353

Νίκος Λυγερός - Ο χρόνος είναι ο χώρος της αντίστασης

Νίκος Λυγερός - Ο χρόνος είναι ο χώρος της αντίστασης.
Υπάρχουν πολλές ιδεολογίες που έχουν καταρρεύσει, πολλές. Ο Ελληνισμός είναι φτιαγμένος πάνω σε μία ιδέα, ότι προτιμά την άγονη γραμμή. Ο Ελληνισμός ολόκληρος είναι μία άγονη γραμμή. Με ποια έννοια το εννοώ. Κοινωνικά τώρα όταν μιλάμε για άγονες γραμμές μιλάμε για τα νησιά που είναι μη προσβάσιμα. Άμα το σκεφτείτε, όμως, ότι κάθε φορά που πηγαίνετε ακόμα και σε ένα ξερονήσι, ότι υπάρχει ένας αρχαιολογικός χώρος, ότι υπάρχει κάποιος Έλληνας που έχει βρεθεί εκεί πέρα, που έχει χτίσει πολιτισμό και μερικές φορές λέτε μα πώς έφτασαν εκεί, που πήγαν εκεί. Και θα προσέξετε ότι πολύ σπάνια είναι στην παραλία. Kάθε φορά είναι σε κάτι κατσάβραχα. Γιατί; Γιατί ο Ελληνισμός έχει κάνει κάτι που είναι πολύ σημαντικό. Κατάλαβε, πρώτον, ότι ο χρόνος είναι μαζί μας και ο Ελληνισμός αποφάσισε ότι θα είναι μαζί με τον χρόνο και όχι με τον χώρο. Άρα αυτό σημαίνει ότι ο Ελληνισμός αποφάσισε ότι ακόμα και αν είναι δύσκολος χώρος θα τον επιλέξει για να είναι διαχρονικός. Είναι πολύ σπάνια ιδιότητα να είσαι διαχρονικός. Το διαχρονικό στοιχείο του Προμηθέα δεν είναι ότι λέμε ο χρόνος πέθανε, όπως προσπάθησαν μερικοί να αποδείξουν, ενώ στην ουσία στο τέλος είναι ότι ο χρόνος έγραψε ότι πέθαναν. Ο Προμηθέας λέει ότι άμα έχεις την επιλογή για να δώσεις πραγματικά κάτι στον άλλον πρέπει να γίνει μέσω του χρόνου. Ο χρόνος είναι ο χώρος της αντίστασης. Κάθε φορά που έχετε ένα πρόβλημα μετωπικό, υποτίθεται, ξέρετε αυτήν την έκφραση, θα πάτε στο βουνό και δεν αντιλαμβάνεστε ότι δεν είναι απλώς μια μετακίνηση μέσα στον χώρο, είναι μία μετακίνηση μέσα στον χρόνο. Πηγαίνοντας στο βουνό πηγαίνετε σε ένα σημείο που δεν είναι προσβάσιμο, είναι πιο δύσκολο για τον εχθρό. Θα αντισταθείτε, γιατί θα επιβιώσετε και μετά θα μπορέσετε να κάνετε την αντεπίθεση, η οποία είναι το χαρακτηριστικό του Ελληνισμού. Γιατί ο Ελληνισμός δεν είναι επιθετικός ή επεκτατικός αλλά ξέρει ακριβώς τι σημαίνει αντεπίθεση. Γιατί τον Ελληνισμό δεν πρέπει να τον πειράζεις και πολύ. Άμα τον πειράζεις λίγο το αντέχει, γαργαλιέται, όταν αρχίζει να γίνεται λίγο πιο σοβαρό το θέμα ο Ελληνισμός δεν γονατίζει και περνάει στην αντεπίθεση. Αυτή η αντεπίθεση, όμως, είναι ένα δύσκολο μάθημα. Γιατί; Γιατί για να περάσεις στην αντεπίθεση πρέπει να έχεις αντέξει την επίθεση. Άρα ο Ελληνισμός πολύ γρήγορα θα μπει σε ένα πλαίσιο το οποίο είναι η ανθεκτικότητα.

Νίκος Λυγερός
Σκίτσο (Ν. Λυγερός) - Ελεύθερη Μνήμη
http://www.lygeros.org/view.php?number=17039

Νίκος Λυγερός - Το Διαχρονικό Πνεύμα του Βυζαντίου

Νίκος Λυγερός - Το Διαχρονικό Πνεύμα του Βυζαντίου.
Η διάλεξη του Νίκου Λυγερού με θέμα: "Το Διαχρονικό Πνεύμα του Βυζαντίου". Αίθουσα διαλέξεων Ιερού Ναού Γενεσίου Θεοτόκου Μπεντεβή. Ηράκλειο, Κρήτη. Κυριακή 22 Φεβρουαρίου 2015.

Θα ήθελα να σας ευχαριστήσω και για την φιλοξενία και για την υποδοχή και ειδικά αυτή τη μέρα, γιατί το χάρηκα και εγώ, είναι ουσιαστικά η πρώτη φορά που το βλέπω με αυτό το φωτισμό ειδικά και νομίζω ότι έγινε μια αναφορά που ήταν πολύ σωστή, εφόσον αυτή μας οδηγεί στην Ανάσταση. Θα μιλήσουμε, λοιπόν, για το Βυζάντιο και το Διαχρονικό του Πνεύμα. Άρα χάρηκα που έγινε μια αναφορά ήδη ότι το Βυζάντιο δεν πέθανε μόνο εκείνη την ημέρα, γιατί δυστυχώς για τους περισσότερους Έλληνες το Βυζάντιο πέθανε στις 29 Μαΐου του 1453, την Τρίτη το πρωί και έχουμε την εντύπωση ότι μετά δεν έγινε τίποτα. Άρα για να το πω λίγο πιο λαϊκά, τουλάχιστον στην αρχή, είναι σαν να έχετε ένα παππού που έχει ζήσει 100 χρόνια και το μόνο που θυμάστε από αυτόν, μάλλον για να υπάρχει αναλογία να είναι 110 χρόνια, και το μόνο που θυμάστε από αυτόν είναι πώς ήταν την τελευταία μέρα. Και λέτε «την τελευταία μέρα ήταν χάλια». Ε ναι, αφού ήταν η τελευταία μέρα. Το θέμα είναι ότι δεν αξιολογούμε ότι έζησε 110 χρόνια. Εδώ με το Βυζάντιο πολλοί από τους δικούς μας ξεχνούν ότι έζησε 11 αιώνες. Άρα ένα πρώτο θέμα που πρέπει να αγγίξουμε είναι το εξής, πολλοί από εμάς έχουν μια αρνητική εικόνα για το Βυζάντιο, λέγοντας ότι υπήρχαν διάφορα προβλήματα εσωτερικά και ότι τελικά δεν ήταν τόσο αποτελεσματικό. Εμείς στην στρατηγική, γιατί δεν αναφερθήκατε στη στρατηγική, υπάρχει και το «Στρατηγικόν» από αυτοκράτορα, που το χρησιμοποιούμε δυστυχώς μόνο στις ξένες σχολές στρατιωτικές και όχι στην Ελλάδα. Άρα αυτό που έχει σημασία είναι το εξής, όταν το κοιτάζεται αυτό σαν όλο πλαίσιο πρέπει να αναρωτηθείτε αμέσως αν το Βυζάντιο ήταν τόσο άχρηστο και τόσο μη αναποτελεσματικό, πώς γίνεται να κατέχει το παγκόσμιο ρεκόρ διάρκειας. Άρα είναι πολύ απλό, ή ήταν όντως έτσι, αλλά τότε σημαίνει ότι όλοι οι εχθροί του ήταν κατώτεροι, ή μάλλον η εικόνα μας δεν είναι σωστή και πρέπει να την διαμορφώσουμε. Ένα πρώτο πράγμα που πρέπει να καταλάβουμε στο Βυζάντιο είναι ότι το Βυζάντιο είναι στο πλαίσιο του Χρόνου το ανάλογο από τον Μέγα Αλέξανδρο στο πλαίσιο του χώρου. Δηλαδή αυτό που μας εντυπωσιάζει με τον Μέγα Αλέξανδρο είναι ότι ένας άνθρωπος σε δέκα χρόνια κατέκτησε μια τόσο μεγάλη περιοχή. Αν όμως κοιτάξουμε τι έγινε μετά, υπήρχαν διάδοχοι που δεν ήταν διάδοχοι, γιατί αμέσως καταστράφηκε όλο το έργο. Ενώ με το Βυζάντιο μπορούμε να πούμε ότι δεν θα επιλέξουμε ένα ειδικό πρόσωπο ή έναν ειδικό αυτοκράτορα, θα μας δυσκολέψει, θα πρέπει να πάρουμε διάφορους, αλλά αυτό που είναι η προσφορά του Βυζαντίου είναι το συλλογικό. Δηλαδή στο Βυζάντιο για να αντέξεις 11 αιώνες πρέπει να υπάρχει μια αλληλουχία, μια συνοχή και μια συνέχεια. Αν θέλετε όπως είναι η έννοια της σκυταλοδρομίας. Αυτό που θα αποτελέσει αυτή την συνέχεια είναι η εκκλησία, είναι η πίστη για να το πω πιο πνευματικά. Δηλαδή όλοι αυτοί οι άνθρωποι θεωρούσαν ότι ανήκουν στον ίδιο χώρο και ακόμα και όταν πέθαιναν και ερχόταν άλλος, αυτός συνέχιζε αυτό το έργο, θεωρώντας ότι είναι η κύρια Αποστολή του. Τώρα σε επίπεδο στρατηγικής, για να καταλάβετε και τον τίτλο. Στο πιο χαμηλό επίπεδο στην στρατηγική μιλάμε για την τακτική, μετά μιλάμε για τους άνδρες, έχουν πάει στο στρατό ξέρουν αυτές τις λέξεις. Δυστυχώς μέσα στην κοινωνία μπερδεύουμε συχνά την τακτική με την στρατηγική. Άρα πιο πάνω από την τακτική υπάρχει το επιχειρησιακό, πιο πάνω είναι η στρατηγική και τώρα θα μπω σε νέα χωράφια που είναι η Υψηλή Στρατηγική, η Διαχρονική Στρατηγική και η Στρατηγική της Ανθρωπότητας. Άμα εξετάσουμε το Βυζάντιο σαν ένα πλαίσιο στρατηγικό και αναρωτηθούμε σε ποιο επίπεδο βρίσκεται, θα δυσκολευτούμε να μειώσουμε το ρόλο του και να το βάλουμε μόνο στα δύο πρώτα επίπεδα. Σε επίπεδο στρατηγικής υπάρχει όντως αυτή η



ανάγκη της διαχρονικότητας. Και τώρα πρέπει να αναρωτηθούμε το εξής, όπως το έχει και κάθε άνθρωπος, είναι ότι όταν έχουμε μόνο ένα πλαίσιο το οποίο είναι εφήμερο, γεννιόμαστε θνητοί, πώς μπορούμε να καταφέρουμε να έχουμε την έννοια της διαχρονικότητας. Αυτό γίνεται μέσω του έργου που παράγουμε και την έννοια της συνέχειας. Στο Βυζάντιο από την αρχή, αναφερθήκατε πολύ σωστά σε αυτόν τον διαχωρισμό, και ότι δεν ήταν έτοιμο το πλαίσιο για να υπάρξει κάτι το αντίστοιχο στη Δύση και να κάνουμε μια συμμετρία. Αυτό όμως που είναι πολύ σημαντικό είναι ότι το Βυζάντιο δεν ήταν μόνο ένα κράτος, έγινε μια Αυτοκρατορία. Το βλέπετε ακόμα και συμβολικά, μάλιστα κάθεστε ουσιαστικά με αυτό το σύμβολο στην πλάτη σας, είναι ο δικέφαλος αετός. Κάθε καρέκλα που βρίσκεται εδώ έχει ένα δικέφαλο αετό. Παρεμπιπτόντως, δεν έχει ακριβώς το συμβολισμό του Βυζαντίου με το οποίο μπερδευόμαστε μερικές φορές, θεωρούμε ότι οποιοσδήποτε δικέφαλος αετός είναι του Βυζαντίου. Δεν είναι ακριβώς έτσι. Έχει μεγάλη σημασία τι κρατάει δεξιά και τι κρατάει αριστερά για να μην μπερδευόμαστε. Άρα σε αυτό το πλαίσιο, όπως βλέπετε, υπάρχει μια διπλή προσέγγιση του κόσμου που είναι ο δικέφαλος και αυτό οφείλεται στο γεγονός της επιλογής της Πόλης. Αυτό μας δίνει ένα πρώτο στίγμα. Να ξέρετε ότι στην Ελλάδα έχουμε μόνο μία Πόλη που λέμε Πόλη. Και παρόλο που έχουμε και άλλες πόλεις που έγιναν πρωτεύουσες της Ελλάδος, ακόμα και το Ναύπλιο, ακόμα και η Αθήνα, δεν πήραν ποτέ τη θέση της Πόλης. Για όσους πιστεύουν ότι το πλαίσιο μας είναι καθαρά εκκλησιαστικό, το οποίο θα ήταν λανθασμένο εφόσον είμαστε κοσμικοί, εννοώ εγώ, πρέπει να θυμάστε ότι ακόμα και ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης την ώρα της Επανάστασης έλεγε: «Εγώ δίνω αναφορά μόνο στην Πόλη». Άμα το σκεφτείτε ορθολογικά και σκεφτείτε ότι υποτίθεται τέλειωσε το 1453 είναι λίγο παράλογο να ακούσετε από κάποιον που ζει το 1821 ότι δίνει αναφορά σε ένα μέρος το οποίο είναι Κατεχόμενο. Αυτό σημαίνει, όμως, ότι υπάρχει αυτό το κριτήριο της διαχρονικότητας ήδη και μετά από τόσους αιώνες θεωρούν ότι παραμένει αυτή η Πόλη. Πολύ συχνά μιλάμε για την Κωνσταντινούπολη, αλλά δεν βλέπουμε τα δομικά της στοιχεία. Η Κωνσταντινούπολη έχει σχέση με δύο θάλασσες και όχι μόνο με μία. Αυτό δεν είναι μια επιλογή τυχαία. Και να ξέρετε αυτό που λέμε στην στρατηγική είναι ότι όταν ένας χώρος βρίσκεται σε δύο χώρους συνήθως είναι για να ελέγχει και τους δύο, για να αποτελέσει μια γέφυρα, αλλά ταυτόχρονα για να επεκταθεί και στους δύο. Άμα κοιτάξετε όλοι τώρα την Μεσόγειο και θα σας κάνω μια ερώτηση, αν θέλετε ύπουλη, είναι η εξής: η Κωνσταντινούπολη θα μπορούσε να ήταν αλλού στη Μεσόγειο; Βλέπετε φαίνεται παράξενη αυτή η ερώτηση, αλλά τι θέλω να σας πω. Για να κρατήσετε 11 αιώνες πρέπει να σκεφτείτε πολύ καλά πού θα καθίσετε. Άρα, π.χ. για να κάνω κάτι που μπορεί να σας βοηθήσει, άμα προσέξετε στην τουρκοκρατία αυτό που άνθιζε στον εκκλησιαστικό χώρο ήταν τα μοναστήρια. Χωρίς τουρκοκρατία ήταν οι εκκλησίες. Για ποιο λόγο; Γιατί οι εκκλησίες ήταν πιο προσβάσιμες, άρα μπορούσε κάποιος να τις χτυπήσει πιο εύκολα, ενώ τα μοναστήρια έτσι όπως είναι δομημένα είναι πιο απομακρυσμένα και πιο προστατευμένα. Και εδώ τώρα ο Δημήτρης μας πήγε σ’ ένα ανάλογο χώρο, όταν το βλέπετε πώς είναι, μιλάω για την Σπηλιώτισσα, αμέσως καταλαβαίνετε ότι δομικά είναι διαφορετικό. Άρα αυτό που έχουμε στον Ελληνισμό και στο Βυζάντιο είναι «αν θες να διατηρηθείς μέσα στον Χρόνο, πρέπει να είσαι ακίνητος μέσα στον χώρο». Θα το προσεγγίσω λίγο πιο λαϊκά. Φανταστείτε, πολλοί από εμάς, δυστυχώς, δίνουν μεγάλη σημασία στην ιδιοκτησία τους, στο σπίτι τους, σε αυτά που φτιάχνουν, συνήθως λένε ότι το κάνουν για τα παιδιά τους, αλλά άμα το σκεφτείτε ορθολογικά και σας πω ότι θέλω να βάλετε κάτι που είναι πολύ σημαντικό για σας και θέλω αυτό να διατηρηθεί τουλάχιστον δύο αιώνες. Πού θα το βάζατε; Θα βλέπατε ότι δεν θα το βάζατε στο σπίτι σας, γιατί είναι πολύ σπάνια τα σπίτια που έχουν δύο αιώνες, ενώ θα το βάζατε στην εκκλησία, όπου δεν είναι καθόλου σπάνιο να έχουμε εκκλησίες που έχουν δύο αιώνες. Τι σημαίνει αυτό; Το σημείο αναφοράς, αυτό το ακίνητο σημείο μάς επιτρέπει να δημιουργήσει ένα διαχρονικό πλαίσιο, όσο ελκύει τους ανθρώπους. Εδώ είναι ακριβώς το ίδιο, άμα ξανακοιτάξετε λοιπόν την Μεσόγειο θα δείτε ότι υπάρχουν μόνο δύο σημεία, δύο

Νίκος Λυγερός - Δώρο για την Ανθρωπότητα

Νίκος Λυγερός - Δώρο για την Ανθρωπότητα.
Η επανάσταση, όπως θα δείτε και στο έργο του Camus ‘Ο επαναστατημένος άνθρωπος’ είναι η εξής: η νοημοσύνη σέβεται, όχι τις αρχές, σέβεται τις αξίες. Γι' αυτό, πολύ συχνά αμφισβητεί τις αρχές. Το παράδειγμα που μας δίνει ο Προμηθέας είναι η διαφορά μεταξύ του ‘πρέπει’ και του ‘πρέποντος’. Ο Προμηθέας κάνει το πρέπον, δεν κάνει το ‘πρέπει’. Μπερδεύουμε εργασία με δουλειά. Η δουλειά πάει προς τη δουλεία. Η εργασία προσπαθεί να παράγει το έργο. Το πρέπον είναι το έργο. Το ‘πρέπει’ είναι η δουλειά. Μπορεί στο τέλος να γίνει και δουλεία. Άρα, αυτό που έχει σημασία με τους Έλληνες - θυμάστε ότι οι Αιγύπτιοι μας έλεγαν ‘είστε ο λαός που δεν έχει άσπρα μαλλιά’, επειδή μας έβλεπαν κάπως νέους - είναι ότι υπάρχει μια διαφορά μεταξύ της σοφίας και της νοημοσύνης. Η σοφία είναι αυτή που διαχειρίζεται τις γνώσεις. Η νοημοσύνη είναι αυτή που διαχειρίζεται το άγνωστο. Και σιγά-σιγά μετά τη φάση της νοημοσύνης, έχουμε σοφούς. Ξέρετε είναι όπως όταν πηγαίνετε σε μια βιβλιοθήκη, σοφία είναι η βιβλιοθήκη. Αλλά εσείς μιλάτε με τον βιβλιοθηκάριο. Γιατί, αυτός που δεν ξέρει σχεδόν τίποτα, ξέρει πού να βρείτε αυτό που θέλετε. Η νοημοσύνη και η σοφία της βιβλιοθήκης είναι μεγάλη, αλλά δεν ξέρει ποιο είναι το ερώτημά σας. Δεν είναι μία αντιπαράθεση. Λειτουργεί συμπληρωματικά. Απλώς η νοημοσύνη του Προμηθέα μάς εξηγεί το εξής: μην ασχολείστε με τις αρχές, αλλά με τις αξίες. Σε αυτό το σημείο, θα μπορούσαμε να πούμε ότι είμαστε τα παιδιά του Προμηθέα, γιατί οι αξίες είναι αυτές που μας αγγίζουν. Με ποια έννοια; Ο Έλληνας πιστεύει στους ανθρώπους, κι όχι στους θεσμούς. Ο Έλληνας πιστεύει στον συνάνθρωπο. Και αυτή η λέξη είναι σπάνια στις άλλες γλώσσες, απλώς ‘συνάνθρωπος’. Για εμάς είναι τόσο φυσιολογική που θεωρούμε ότι είναι απλώς λεξιλόγιο. Το ερώτημα με την Ανθρωπότητα, που αναδεικνύει ο Προμηθέας, είναι ότι η Ανθρωπότητα δεν είναι το σύνολο των ανθρώπων, όπως νομίζουμε. Είναι η υπερομάδα των συνανθρώπων. Συνάνθρωπος, είναι όταν καταλαβαίνεις ότι υπάρχουν οι άλλοι, όταν καταλαβαίνεις ότι η ύπαρξή σου επηρεάζεται από την συνύπαρξη, όταν καταλαβαίνεις ότι δεν είσαι εδώ για να είσαι ο μόνος, αλλά είσαι εδώ για να είσαι ουσία για τους άλλους. Και αυτή η μεγάλη ανάγκη που έχει ο Ελληνισμός, στην πραγματικότητα αποτέλεσε και αποτελεί ένα δώρο για την Ανθρωπότητα.

Νίκος Λυγερός
Σκίτσο (Ν. Λυγερός) - Guerrier grec : http://www.lygeros.org/articles?n=8908&l=fr

Δεν είμαστε ποτέ οι ίδιοι μετά από την ανάγνωση ενός βιβλίου - Οι μικρότητες της κοινωνίας

Νίκος Λυγερός : Δεν είμαστε ποτέ οι ίδιοι μετά από την ανάγνωση ενός βιβλίου - Οι μικρότητες της κοινωνίας.
Η Ανθρωπότητα διαβάζει όλο και περισσότερο και γράφει όλο και περισσότερο. Οι κοινωνίες διαβάζουν και γράφουν τα ίδια με τον ίδιο τρόπο, αλλά μόνο και μόνο για το παρόν και για την καθημερινότητα. Άρα, μερικές φορές, γεμίζουμε με γραπτά που δεν έχουν κανένα νόημα, αλλά δεν πειράζει, γιατί η Ανθρωπότητα τα φιλτράρει και στο τέλος απλώς μένουν. Στο επίπεδο της ημέρας όλοι δίνουν σημασία στην εφημερίδα. Η εφημερίδα έχει αξία μιας μέρας. Άρα, αν το σημείο αναφοράς για τη σκέψη είναι μόνον η ημέρα, το βιβλίο είναι πάντα άχρηστο. Αν το σημείο αναφοράς είναι ο χρόνος, τότε η εφημερίδα είναι πάντα άχρηστη. Αν το σκεφτούμε, ακόμα και το περιοδικό που είχε διαλέξει ο Достое́вский, το περιοδικό του οποίου διάλεξε και επέλεξε τον τίτλο, για να γράφει τα πρώτα του έργα και να μπαίνουν μέσα σιγά σιγά σαν επεισόδια, ήταν «Ο Χρόνος». Τόσο απλά! Δεν μπορούσε να το κάνει πιο απλό και δεν μπορούσε να κάνει κάτι που είναι αμφίσημο. Το ξέρουμε ακριβώς, δεν έγραψε ούτε «ο καιρός», ούτε «η ημέρα», ούτε «ημερησία». Αυτό που έχει σημασία είναι το ίδιο και με τις εκπομπές, όταν καταφέρνουμε και κάνουμε κάτι το διαχρονικό, μένει. Όταν μένει, σημαίνει ότι υπάρχει ένα πριν και ένα μετά. Αυτό γίνεται με το βιβλίο. Δεν είμαστε ποτέ οι ίδιοι μετά από την ανάγνωση ενός βιβλίου, ενώ είμαστε ακριβώς ο ίδιοι μετά από την ανάγνωση μιας εφημερίδας.

Νίκος Λυγερός
http://lygeros.org/articles?n=15959&l=gr


Ν. Λυγερός - Οι μικρότητες της κοινωνίας

Πώς να ζήσει μια κοινωνία
δίχως μικρότητες;
Όταν δεν έχεις τίποτα άλλο
από το κενό και τη λήθη
πώς να περνά ο χρόνος;
Ευτυχώς υπάρχουν
οι μικρότητες
για να δικαιολογήσεις
την ύπαρξή σου.

Ο δίκαιος είναι αυτός που προστατεύει τους άλλους

Νίκος Λυγερός - Ο δίκαιος είναι αυτός που προστατεύει τους άλλους.
Αυτό που έχει σημασία με τον Προμηθέα είναι το εξής, που δυστυχώς ακόμα και θεατρικά δεν το κατανοούμε, συνήθως όταν θα βάλουμε τον Προμηθέα Δεσμώτη θα τον βάλουμε με αλυσίδες. Σε μία αληθινή παράσταση που θα ήταν το πνεύμα του Προμηθέα θα έπρεπε ο Προμηθέας να μην είναι καθόλου με αλυσίδες. Ο Προμηθέας πηγαίνει μόνος του. Ο Προμηθέας ξέρει ήδη ότι θα τον καταδικάσουν για την πράξη. Γιατί ο Προμηθέας είναι δίκαιος. Ο Ελληνισμός είναι σπάνια αθώος, γιατί αθωότητα σημαίνει μερικές φορές έλλειψη νοημοσύνης. Ο Ελληνισμός επειδή αποτελεί ένα κράμα νοημοσύνης όταν λειτουργεί σωστά, ορθολογικά με το πρέπον γίνεται δίκαιος. Ο δίκαιος κατηγορείται από τις πράξεις του, δηλαδή από την τελεολογία του και όχι την οντολογία του. Ο δίκαιος δεν μπορεί να γεννηθεί δίκαιος, πρέπει να κάνει κάτι για να ονομαστεί δίκαιος. Ο Προμηθέας πριν κάνει την πράξη που έκανε δεν ήταν αυτό που ονομάζουμε Προμηθέας. Πρέπει να γίνει αυτή η πράξη. Άρα αυτό που έχει σημασία είναι ότι ο Ελληνισμός σιγά-σιγά ανακάλυψε, κάτι που είναι εντυπωσιακό, το διαχρονικό στοιχείο, την ανθεκτικότητα. Ξέρω ότι δεν υπάρχουν τα δικαιώματα, αν δεν τα διεκδικώ. Ξέρω ότι αν δεν προστατεύω τους άλλους, δεν είμαι δίκαιος. Δηλαδή προσέξτε ο δίκαιος είναι ο άλλος, δεν είναι ο ένας. Ο δίκαιος είναι αυτός που ασχολείται με τον άλλον άλλον, γιατί άμα είναι να ασχοληθεί με αυτόν απλώς προστατεύεται. Ο δίκαιος είναι αυτός που προστατεύει τους άλλους. Αυτό το στοιχείο είναι πάρα πολύ σημαντικό στην έννοια του Προμηθέα. Ο Προμηθέας όταν κλέβει την φωτιά δεν την κλέβει γι’ αυτόν και άμα το σκεφτείτε την παραδίδει αμέσως. Όταν κοιτάζουμε τώρα τις τέχνες, που μας έχει μάθει ο Προμηθέας, έχουμε μέσα και τα ναυτιλιακά, έχουμε μέσα βέβαια την τεχνολογία, γιατί ξέρετε όλα αυτά που μας μαθαίνει χρειάζονται ενέργεια. Χωρίς ενέργεια, δεν υπάρχει δράση. Άρα έχει μεγάλη σημασία όταν βλέπουμε τη νέα προσέγγιση ακόμα και στην μουσειολογία. Παλαιότερα θεωρούσαμε ότι το μουσείο είναι απλώς μία αποθήκη του παρελθόντος. Τώρα έχουμε μουσεία που είναι διαδραστικά. Γιατί; Γιατί μπαίνει το παρόν και παράγει ιστορία μέσα στον χώρο του παρελθόντος. Ο Προμηθέας αυτό που μας δείχνει είναι ότι η νοημοσύνη είναι εγκλωβισμένο μέλλον μέσα στο παρελθόν. Γιατί; Γιατί είναι αυτό που σου επιτρέπει να προβλέψεις. Όταν οι άνθρωποι δεν προβλέπουν δεν καταλαβαίνουν στην ουσία τι είναι «βλέπω». Γιατί αυτός που βλέπει, δεν έχει ανάγκη να προβλέπει. Το πρόβλημα είναι ότι βλέπει, ενώ οι πολλοί κοιτάζουν.

Νίκος Λυγερός
Σκίτσο (Ν. Λυγερός) - Prométhée enchaîné sur le mur
http://lygeros.org/articles?n=8684&l=fr


Νίκος Λυγερός - Η Δύναμη της Αισιοδοξίας σε Περίοδο Κρίσης

Η διάλεξη του Νίκου Λυγερού με θέμα: "Η Δύναμη της Αισιοδοξίας σε Περίοδο Κρίσης". Συνεδριακό Κέντρο Εθνικής Ασφαλιστικής, Αθήνα. Πέμπτη 16 Οκτωβρίου 2014.

Άμα θέλετε να έχετε σχέση διάρκειας, πρώτα κοιτάξτε τα ελαττώματα

Νίκος Λυγερός - Άμα θέλετε να έχετε σχέση διάρκειας, πρώτα κοιτάξτε τα ελαττώματα.
Όταν θέλετε μια διαχρονική σχέση ή θέλετε μια βραχύχρονη σχέση υπάρχει μια διαφορετική προσέγγιση. Όταν βλέπετε μια σχέση που κρατάει πολύ λίγο, συμφέρει να δείτε τα πλεονεκτήματα του άλλου ή της άλλης, γιατί θα έχετε τη μικρή απόλαυση, ούτως ή άλλως, άρα κοιτάξτε τα πλεονεκτήματα. Άμα θέλετε να έχετε μια σχέση διάρκειας, συμφέρει στρατηγικά, να κοιτάξετε τα ελαττώματα. Θα πείτε, γιατί; Γιατί θα πρέπει να δείτε, αν θα τα αντέχετε. Τώρα, αν αντέχετε τα ελαττώματα, τότε τα άλλα θα σας φανούν πλεονεκτήματα. Αν δεν τα αντέχετε, όσα πλεονεκτήματα και να υπάρχουν, μόλις υπάρχει ένα που δεν αντέχετε, ξαφνικά καταρρέει το σύστημα. Όταν έχουμε μία σχέση με έναν άνθρωπο κι έχει πεθάνει ο άλλος, το πρώτο πράγμα που μας λείπει είναι τα ελαττώματά του. Δεν θυμόμαστε αυτά που έκανε σωστά, θυμόμαστε αυτά που έκανε στραβά και τον χαρακτήριζαν. Αυτό μπορείτε να το νιώσετε με τους γονείς σας, με τους παππούδες. Ξέρετε ότι είχαν μερικά ελαττώματα, που σας εκνεύριζαν και τώρα δεν υπάρχει πια κανένας να κάνει αυτό το ελάττωμα. Αυτό σας λείπει. Φτιαχνόμαστε από τις σχέσεις μας με τους άλλους και είμαστε μια πολλαπλότητα. Για να πετύχουμε την ολότητα, είναι το πρόσωπο με τις σχέσεις. Άμα είναι μόνο οι σχέσεις, είναι πολλαπλότητα. Μετά εμείς στα μαθηματικά, χρησιμοποιούμε τους άτλαντες, δηλαδή, πως από μια πολλαπλότητα και μια περιοχή μπορούμε να περάσουμε στην άλλη.

Νίκος Λυγερός